Thứ năm, 29/9/2011, 08:02 GMT+7

Phát triển giao thông công cộng, giảm phương tiện cá nhân

Có dịp đến một số nơi trong khu vực như Quảng Châu, Hong Kong (Trung Quốc) Jakarta (Indonesia), tôi nhận thấy, họ đều có chung một điểm là ưu tiên quy hoạch và phát triển mạng lưới giao thông công cộng.

Nó được được đầu tư một cách đồng bộ theo đúng quy hoạch, phù hợp với định hướng phát triển không gian đô thị, trong đó có mạng lưới xe buýt nhanh (BRT), một loại hình giao thông công cộng vận chuyển một số lượng hành khách khá lớn, góp phần giải quyết đáng kể nhu cầu đi lại cho cư dân trong đô thị. Ở các thành phố này, việc thiết kế giao thông công cộng luôn gắn với vấn đề thiết kế đô thị để đảm bảo vẻ mỹ quan cho đô thị. Đặc biệt là ý thức người tham gia giao thông, người dân có ý thức chấp hành tốt luật lệ giao thông, có thói quen đi bộ với cự ly từ 300 m đến 1,5 km.

Điều quan tâm thứ hai là, Nhà nước đóng vai trò chủ đạo trong vấn đề xây dựng ý tưởng, lập quy hoạch và đầu tư hạ tầng cho giao thông công cộng (hướng tuyến, bến bãi, dịch vụ hậu cần, quản lý...), các doanh nghiệp chỉ tham gia vào công đoạn cuối là mua sắm phương tiện vận chuyển hành khách (xe buýt). , mà đối với BRT là mua sắm xe buýt. Bên cạnh đó, do việc đầu tư hệ thống giao thông công cộng có tính rủi ro cao, chậm thu hồi vốn, không có lãi nên nhà nước phải trợ giá cho các doanh nghiệp khai thác. Đồng thời, có có chính sách khuyến khích mọi người tham gia giao thông công cộng, có các chế tài hạn chế tối đa việc gia tăng phương tiện giao thông cá nhân. Mạng lưới BRT được hình thành và kết nối với các loại hình giao thông công cộng khác như tàu điện ngầm (Metro), xe đạp công cộng, xe mini bus... tạo nên mạng lưới giao thông công cộng hoàn chỉnh, đáp ứng được nhu cầu đi lại của cư dân trong đô thị. Việc quản lý hệ thống giao thông công cộng ở 3 thành phố trên khá hiệu quả là do sử dụng các thiết bị công nghệ cao như thẻ từ, thiết bị định vị toàn cầu, phần mềm xử lý quản lý điều hành giao thông... Hệ thống giao thông công cộng (BRT, Metro) là loại hình giao thông có đường riêng, đi theo lịch trình và thời gian cố định. Ngoài ra, nhà nước có chế tài mạnh trong việc xử lý vi phạm luật lệ giao thông.

Một số vấn đề cần quan tâm và nghiên cứu học hỏi là việc lập quy hoạch tổng thể và kết nối các loại hình giao thông công cộng rất được coi trọng. Thể hiện là trước khi phê duyệt quy hoạch, phải có bước lấy ý kiến góp ý rộng rãi của cư dân trong đô thị. Đây là việc làm cần thiết để tạo sự đồng thuận cao trước khi đầu tư, làm cơ sở cho việc quản lý và từng bước đầu tư hệ thống giao thông công cộng theo hướng văn minh hiện đại.

Một yêu cầu rất cần tính đến một cách nghiêm túc là phải hạn chế phát triển xe cá nhân (đặc biệt xe máy, tác nhân chính gây ách tắc giao thông và ô nhiễm môi trường). Cụ thể là cần có giải pháp hạn chế, dần dần đi đến cấm hẳn phương tiện này. Bên cạnh đó, cũng cần có giải pháp hạn chế nhà lô phố tại các tuyến đường có tổ chức hướng tuyến cho BRT. Ngoài ra, cần có chính sách khuyến khích người dân tham gia loại hình giao thông công cộng; muốn vậy việc phát triển xe buýt nhanh cần phải có giải pháp tối ưu, phù hợp với việc phân bố dân cư trong đô thị.

Cuối cùng là cần có điều chỉnh chính sách trợ giá (bù lỗ) cho các doanh nghiệp tham gia giao thông công cộng. Để khuyến khích các doanh nghiệp tham gia đầu tư phát triển khai thác hệ thống giao thông công cộng.

Muốn giải quyết ùn tắc giao thông phải có những giải pháp mang tinh đồng bộ và có tầm nhìn xa chứ không thể làm theo kiểu chắp vá, bị động, thấy ách tắc ở đâu thì khai thông chỗ đó. Cũng cần tham khảo học tập cách làm của các nước tiên tiến trong khu vực nhưng tránh dập khuôn máy móc và cái trên hết là ý thức của người tham gia giao thông, yếu tố này cũng cực kỳ quan trọng.

Dân Hùng