Đầu tư ngân hàng: Đối tác ngoại muốn mở thêm room

Dự thảo nghị định về tổ chức tín dụng nước ngoài mua cổ phần ngân hàng VN được xem là khá thoáng khi nâng hạn mức sở hữu vốn của đối tác chiến lược “ngoại” lên tới 20%. Tuy nhiên, với các nhà đầu tư nước ngoài, tỷ lệ như vậy vẫn chưa đủ và họ muốn room được mở tới mức 30%.

Theo quy định trong dự thảo, giới hạn đầu tư đối với mỗi đối tác nước ngoài là 10%; riêng trường hợp các tập đoàn tài chính hay ngân hàng nước ngoài là nhà đầu tư chiến lược, hạn mức được nới rộng thành 20% vốn điều lệ của ngân hàng VN. Quy định về tổng sở hữu nước ngoài trong một ngân hàng cổ phần không thay đổi, vẫn là 30%.

Tuy nhiên, theo đại diện của Ngân hàng HSBC, nếu là một nhà đầu tư chiến lược, đã mua tới 20% vốn điều lệ và hỗ trợ cả công nghệ, kỹ năng, kinh nghiệm cho ngân hàng địa phương, họ hoàn toàn không muốn có thêm bất cứ đối tác nước ngoài nào nhảy vào mua nốt 10% còn lại.

Hơn nữa, Nghị định 22 của Chính phủ ban hành ngày 28/2 cho phép ngân hàng nước ngoài vừa có thể mở chi nhánh, vừa thành lập ngân hàng 100% vốn tại VN. Như vậy, nếu hai loại hình này đều mua cổ phần ngân hàng thì vô hình trung mức sở hữu của ngân hàng mẹ có thể lên tới 20%, bằng giới hạn dành cho đối tác chiến lược. Vì vậy, HSBC đề xuất nên nới rộng “room” dành cho nhà đầu tư chiến lược lên đúng bằng tổng hạn mức sở hữu nước ngoài trong một ngân hàng cổ phần.

Quy định về tổng mức sở hữu nước ngoài 30% trong ngân hàng VN, theo các nhà đầu tư, cũng chưa phù hợp. Giám đốc Tổ chức Tài chính phi ngân hàng Dragon Capital (Anh) Dominic Scriven lý giải, nếu nhà băng lên sàn, trở thành công ty đại chúng, có quyền huy động vốn qua thị trường chứng khoán, thì các nhà đầu tư nước ngoài có thể mua tối đa 49% cổ phiếu niêm yết theo quy định của Bộ Tài chính. “Nếu điều đó diễn ra, nghị định sẽ không còn phù hợp. Có quy chế về việc mua bán cổ phần giữa ngân hàng trong và ngoài nước là hết sức quan trọng đối với nhà đầu tư. Tuy nhiên, Ngân hàng Nhà nước cần chú ý đến diễn biến trong tương lai để đưa ra những quy định phù hợp với thị trường”, ông nói.

Mở cửa nhưng vẫn thận trọng

Theo quan điểm của Ngân hàng Nhà nước, VN đang thực hiện chính sách mở cửa từ từ, việc bán cổ phần ngân hàng cũng phải đảm bảo mục tiêu tránh dẫn tới nguy cơ thâu tóm (quy định hiện hành về chứng khoán và thị trường chứng khoán nêu rõ, người thâu tóm là tổ chức, cá nhân có ý định nắm giữ hoặc cùng người liên quan có ý định nắm giữ từ 25% vốn cổ phần của một tổ chức niêm yết trở lên). Vì vậy giới hạn sở hữu nước ngoài trong một ngân hàng là cần thiết và các tỷ lệ quy định trong dự thảo.

Vụ trưởng Vụ Các ngân hàng (Ngân hàng Nhà nước VN) Kiều Hữu Dũng cho rằng, khi muốn tham gia một thị trường, các ngân hàng nước ngoài thường chọn cách góp vốn hoặc mua lại một ngân hàng địa phương đang hoạt động, hơn là tự đứng ra lập ngân hàng mới. “Do đó, không có gì mâu thuẫn giữa việc cho phép ngân hàng nước ngoài thành lập ngân hàng 100% vốn và việc giới hạn tỷ lệ mua cổ phần của các tổ chức tín dụng nước ngoài tại các ngân hàng VN. Đây là hai hình thức đầu tư khác nhau”, ông nói.

Rất cần sự tham gia của các cổ đông ngoại, song nhiều ngân hàng cổ phần VN cũng khá thận trọng khi bàn tới chuyện nâng room cho phía nước ngoài, kể cả các nhà đầu tư chiến lược. Bà Nguyễn Thị Thiên Hương, Phó tổng giám đốc Ngân hàng cổ phần Kỹ Thương VN (Techcombank), cho rằng ngân hàng trong nước thu hút đối tác nước ngoài chưa hẳn vì thiếu vốn mà họ cần sự góp mặt của những cổ đông có kinh nghiệm và công nghệ quản lý hiện đại. “Do đó, không nhất thiết phải bán 20% cổ phần cho một nhà đầu tư mà nên lựa chọn nhiều đối tác để phân tán rủi ro. Khi một cổ đông chiến lược nắm giữ lượng lớn cổ phần, họ sẽ có quyền chi phối nhiều hơn”, bà lý giải. Trung tuần tháng 1, Techcombank đã bán 10% cổ phần cho HSBC với giá 5.0.

Ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu (ACB) cũng là một trong số những nhà băng tiên phong xuất ngoại cổ phiếu. Theo Tổng giám đốc Lý Xuân Hải, không bán cổ phần sẽ khó lòng thu hút công nghệ cao và kinh nghiệm từ các đối tác chiến lược nước ngoài. Tuy nhiên, ông thừa nhận không phải bất cứ đối tác nước ngoài nào cũng đem lại chiến lược tốt.

Giám đốc Ngân hàng Nhà nước, chi nhánh TP HCM Trần Ngọc Minh khuyến cáo, nếu không chọn lựa kỹ đối tác khó có thể thành công, vì nếu cổ đông chỉ có tiền chưa hẳn đã đem lại hiệu quả khi hợp tác.

Lên sàn, room sẽ lớn hơn

Vụ trưởng Vụ Các Ngân hàng Kiều Hữu Dũng cho biết, khi ngân hàng VN niêm yết trên thị trường chứng khoán thì việc bán cổ phần cho nhà đầu tư nước ngoài sẽ thực hiện theo quy định về chứng khoán và thị trường chứng khoán. Theo đó, tổ chức cá nhân nước ngoài mua bán trên thị trường chứng khoán VN được nắm giữ tối đa 49% tổng số cổ phiếu niêm yết, đăng ký giao dịch của một tổ chức.

Tuy nhiên, vì kinh doanh ngân hàng là một lĩnh vực nhạy cảm, nên theo ông Dũng, các cơ quan liên quan sẽ phải phối hợp chặt chẽ để quản lý việc đầu tư của các nhà đầu tư nước ngoài vào ngân hàng VN đã niêm yết trên thị trường chứng khoán. Có thể sẽ có quy định như việc mua cổ phần từ 5 đến 20% tổng số cổ phiếu niêm yết của ngân hàng VN phải có thư không phản đối của Ngân hàng Nhà nước. Trường hợp mua từ 20% trở lên thì phải có sự chấp thuận bằng văn bản của Ngân hàng Nhà nước trước khi tiến hành các giao dịch cổ phiếu trên thị trường chứng khoán.

“Tất nhiên, khi hội nhập hoàn toàn, không còn ranh giới trong thương mại, việc hạn chế sự tham gia của yếu tố nước ngoài vào nền kinh tế nói chung và lĩnh vực ngân hàng nói riêng sẽ không còn ý nghĩa gì cả. Bởi khi đó các đối tác trong cũng như ngoài nước được cạnh tranh bình đẳng, không phân biệt đối xử, điều quan trọng là họ hoạt động tốt, mang lại lợi ích cho người tiêu dùng và nền kinh tế”, ông Dũng nói thêm.

Một số nội dung quan trọng khác trong Dự thảo nghị định về việc tổ chức tín dụng nước ngoài mua cổ phần trong ngân hàng thương mại VN:

- Đối tượng được mua cổ phần là các tổ chức tín dụng nước ngoài, bao gồm các loại hình như ngân hàng, tập đoàn tài chính và quỹ đầu tư nước ngoài.

- Ngân hàng VN phải có vốn điều lệ tối thiểu 500 tỷ đồng mới được phép bán cổ phần cho tổ chức tín dụng nước ngoài. Riêng đối với trường hợp ngân hàng cổ phần yếu kém, vốn điều lệ thấp hơn 500 tỷ đồng, sẽ do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước xem xét từng trường hợp một để trình Thủ tướng quyết định.

- Ngân hàng nước ngoài muốn mua cổ phần của ngân hàng VN phải đảm bảo tiêu chí thuộc top 500 trên thế giới, có tổng tài sản ít nhất là 20 tỷ USD vào năm trước năm xin mua cổ phần.

Dự thảo nghị định sẽ hoàn tất và được ban hành ngay trong quý II.

Song Linh - Thuỳ Vinh