Xác nhận hóa thạch của sinh vật biết đi đầu tiên

Bộ xương của sinh vật đầu tiên có thể bước đi trên đất liền.

Các nhà khoa học đã mô tả được bàn chân nguyên thủy nhất từng bước lên cạn. Nó thuộc về một loài động vật sống cách đây khoảng 345 triệu năm, trên vùng đất Scotland ngày nay. Bộ xương của nó là cổ nhất trong số các hóa thạch có biểu hiện khả năng di chuyển trên đất liền.

Tiến sĩ Jenny Clack, thuộc Bảo tàng Động vật, ĐH Cambridge (Anh), người nghiên cứu mẫu vật này cho biết, bộ xương đã làm sáng tỏ quá trình di chuyển của sinh vật từ đời sống hoàn toàn trong nước lên gặm cỏ ven bờ. “Đây mới thực sự là bàn chân đầu tiên chuyên hóa cho việc đi bộ”, Jenny nhấn mạnh. Bà nói, “trước kia, chúng tôi đã có được những hóa thạch chân động vật còn cổ hơn, nhưng chúng chỉ dùng để khỏa nước hay bơi lội”.

Chân sau có cấu trúc hỗ trợ cho việc bước đi.

Hóa thạch của động vật đi bộ đầu tiên này được khai quật vào năm 1971, trong lớp trầm tích đá vôi ở phía bắc vùng Dumbarton và được đưa về bảo quản tại bảo tàng Hunterian ở Glasgow, nơi người ta coi nó là một "con cá”. Mãi cho đến thập kỷ 90, khi những mẩu đất đá xung quanh mẫu hóa thạch được làm sạch, một sinh vật có chân mới lộ ra. Người ta đã nhìn thấy một chiếc chân sau có bàn chân gần như hoàn chỉnh, gắn với 5 ngón chân.

Các nhà khoa học gọi nó là Pederpes finneyae. Đó là một loài dã thú có sọ lớn và chi ngắn. Nó dài gần 1 mét, với vẻ bề ngoài của một con cá sấu thô kệch. “Nó có lẽ là một loài bò sát chậm chạm, chuyên bò xuyên qua các đầm lầy”, tiến sĩ Clack cho biết.

Phát hiện này đã giúp lấp lỗ trống trong hồ sơ hóa thạch cổ đại của một nhóm sinh vật được gọi là tetrapod - những động vật có xương sống với 4 chi - nhóm đầu tiên bách bộ trên trái đất và là tổ tiên của các loài thú, bò sát, lưỡng cư và chim ngày nay.

Dấu vết của bước chuyển trung gian

Các nhà khoa học đã biết rằng con tetrapods cổ nhất phải sống trong kỷ Devon (hơn 360 triệu năm trước). Nhưng các hóa thạch tìm thấy tới nay đều thuộc về những động vật bơi lội. Có lẽ, chúng chỉ chạy lon ton dưới mặt nước mà thôi. Trong khi đó, những con tetrapod được tìm thấy về sau thuộc kỷ Carbon muộn (khoảng 340 triệu năm trước) lại là những động vật trông rất hiện đại, hơi giống với bò sát. Các phần phụ của chúng đã thích nghi hoàn toàn với đời sống trên cạn. Nói cách khác, chúng đã thực sự là sinh vật của đất liền.

Như vậy, khoảng trống giữa hai nhóm động vật này vẫn còn bỏ ngỏ. Và các nhà khoa học cần tìm kiếm loài trung gian giữa chúng - loài vừa có thể sống ở nước, vừa bò được trên cạn. Pederpes finneyae chính là nhóm trung gian đó, cả về thời gian và cấu trúc bộ xương. Theo các nhà khoa học, có lẽ nó đã dành thời gian cả ở trong nước và trên đất liền.

“Pederpes finneyae có những đoạn xương cong - một dạng bất đối xứng cho phép nó đưa chân về phía trước để bước đi”, tiến sĩ Clack nói. “Trước kia, chân của những con tetrapod tìm thấy hoặc chỉ ra ngoài, hoặc ngoặt về phía sau như những chân chèo dùng để bơi lội. Còn sự vận động của Pederpes finneyae lại khá khác biệt", Clack nhận xét. Theo suy đoán của bà, đây chính là loài động vật đã lấp khoảng trống (20 triệu năm) trong hồ sơ hóa thạch của động vật.

B.H. (theo BBC)