Khám phá lớp đá cổ nhất thế giới ở Trung Quốc

Tuổi của bazan và các loại đá dầu kiềm có thể cho biết thời điểm diễn ra kiến tạo địa tầng.

Những phiến đá đồ sộ vừa được phát hiện ở gần Vạn Lý Trường Thành thực ra chính là một vùng đáy biển có niên đại hơn 2,5 tỷ năm. Căn cứ vào tuổi của lớp đá này, có thể thấy rằng trái đất bắt đầu những hoạt động kiến tạo đầu tiên sớm hơn người ta vẫn tưởng ít nhất 500 triệu năm.

Những ngày đầu tháng 5, Giáo sư Timothy Kusky, Đại học St. Louis (Mỹ) và cộng sự Jiang-Hai Li, Đại học Bắc Kinh (Trung Quốc) đã phát hiện được một lớp đá lớn tại vùng núi phía đông tỉnh Hà Bắc, gần biên giới với khu tự trị Nội Mông, cách Bắc Kinh khoảng 250 km về hướng đông bắc. Địa bàn cũng nằm gần một đoạn Vạn Lý Trường Thành. Đây thực sự là một phát kiến địa lý có ý nghĩa to lớn trong lĩnh vực kiến tạo địa tầng học (môn khoa học nghiên cứu cấu trúc và sự hình thành bề mặt trái đất thông qua chuyển động của các tầng đá).

Lớp đá tìm được là một lớp ophiolite dày 14 km, rộng 5 km và dài 50 km. Hai nhà khoa học gọi nó là Ophiolite Đồng Văn Tử (Nguyên văn: Ophiolite Dongwanzi). Ophiolite là một loại đá tổng hợp, bao gồm các thành phần đá sẫm màu như bazan, điaba và gabrô. Nó được tạo ra khi magma từ trong lòng đất trào ra ngoài, dưới tác động của hoạt động kiến tạo. Căn cứ vào tuổi của ophiolite, có thể xác định được thời điểm diễn ra quá trình kiến tạo.

Ông Robert Tucker, Đại học Washington (Mỹ), đã xác định được niên đại của Ophiolite Đồng Văn Tử: 2,505 tỷ năm, tức là ở thời kỳ địa lý sớm nhất của trái đất - Đại Thái cổ. Trong khi đó, dấu vết của những kiến tạo địa tầng cổ nhất mà người ta từng phát hiện cũng chỉ có niên đại 1,95 tỷ năm. Như vậy, hoạt động địa lý của trái đất bắt đầu từ rất sớm, có lẽ là từ thời kỳ sơ khai trong lịch sử. Theo Giáo sư Kusky, sự vận động của đất đá đã kéo dài suốt 4 tỷ năm (trong khi hành tinh của chúng ta có tuổi khoảng 4,5 tỷ năm).

Ảnh hưởng to lớn tới các giả thuyết về sự sống thời tiền sử

Phát hiện của các nhà khoa học Mỹ và Trung Quốc còn có thể cung cấp bằng chứng về quá trình hình thành và phát triển của sự sống trên trái đất. Người ta cho rằng 3,8 tỷ năm về trước, những sinh vật đơn bào ở dạng cực kỳ đơn giản đã xuất hiện trong lòng đại dương và đó chính là những mầm sống đầu tiên trên hành tinh. Tuy nhiên, thời điểm những sinh vật này tiến hóa thành các cơ thể phức tạp hơn là vấn đề còn đang tranh cãi.

Với việc phát hiện ra Ophiolite Đồng Văn Tử, các nhà khoa học hy vọng sẽ tìm ra câu trả lời. Họ đang nghiên cứu lớp đá để tìm dấu vết sự sống. Ông Kusky cho biết, vùng đáy biển cổ này có vết tích của những miệng núi lửa từng cung cấp dinh dưỡng và tạo nhiệt độ cần thiết cho sự sống hình thành, phát triển trong quá khứ hàng triệu năm về trước.

Đoan Trang (theo CNN, 12/5)