Nhọc nhằn nghề người mẫu khỏa thân

Họ đã hy sinh cả tuổi thanh xuân và hạnh phúc riêng để phục vụ cho nghệ thuật. Thế nhưng quy luật đào thải và hậu trường nghiệt ngã của nghề khiến những người mẫu nude phải sống nốt phần đời còn lại trong nỗi nhọc nhằn và trăn trở.

Theo họa sĩ Phạm Ngọc Hải, Trưởng phòng đào tạo ĐH Mỹ thuật Hà Nội, để theo nghề người mẫu khỏa thân không khó. Không có tiêu chí về chuyên môn, không đòi hỏi cơ thể mẫu phải chuẩn cỡ... người mẫu thời trang. Người mẫu có thể gầy, béo, cao, thấp, già, trẻ... nhưng khi "nude" phải toát lên một chút hồn cho sự sáng tạo của người vẽ.

Sau 30 năm làm nghề người mẫu, chị L. không ngờ, hậu trường của nghề lại có lúc bạc bẽo với mình như vậy. Trong căn nhà cấp bốn tồi tàn, không có đồ đạc gì đáng giá, chị L. ngậm ngùi nhớ lại chuyện đời, chuyện nghề của mình. Khi ở tuổi trăng rằm, chị đẹp lắm, da trắng như trứng gà bóc, thân hình thon thả làm điêu đứng bao chàng trai cùng lứa. Sinh ra và lớn lên ở ngoại thành Hà Nội, như bao cô gái khác, chị cũng có nhiều ước mơ, khát vọng của tuổi trẻ. Nhưng không ngờ "hồng nhan bạc mệnh", năm 18 tuổi chị vô tình bước chân vào nghề mẫu khỏa thân. Lúc đầu cũng chỉ là lân la đến nhà một họa sĩ nhờ vẽ mình để lưu giữ lại thuở thanh xuân. Ở ngoài chị đẹp thế, vào trong tranh lại càng có hồn, nghệ thuật hơn. Nhiều họa sĩ nhờ chị làm mẫu. Và cứ thế chị vào nghề lúc nào không hay. Ngày đầu tiên đi ngồi mẫu, cầm những đồng tiền bồi dưỡng, chị đã khóc nức nở và giấu không cho ai biết. Đến khi thấy không thể bỏ cái nghề này được nữa chị mới nói cho cha mẹ và người thân biết. Do định kiến của xã hội lúc đó cộng với sự gia giáo, cha mẹ chị vô cùng tức giận, đòi đuổi chị ra khỏi nhà. Còn người yêu, lúc đầu cũng thề non hẹn biển nhất quyết sẽ lấy chị nhưng một tháng sau, bố mẹ anh ta biết chuyện về chị đã nằng nặc bắt con trai lấy người khác. Vượt qua tất cả mọi lời đàm tiều khinh bỉ, chị vẫn đến các trường mỹ thuật, họa sĩ để ngồi mẫu.

Gần một đời phục vụ cho nghệ thuật nhưng hậu trường của nghề đối với chị lúc này thật nghiệt ngã. Nhan sắc ngày xưa giờ đã tàn phai theo thời gian, tóc đã lấm chấm bạc, những nếp nhăn xuất hiện nhiều trên khuôn mặt đăm chiêu khắc khổ. Ai cần thuê mẫu như thế nữa? Nghề chính của chị bây giờ là lao công trong trường ĐHMTHN. Lương lao công chỉ có 300.000 đồng/tháng hầu như không đủ trang trải cho cuộc sống thường ngày. Chồng chị làm nghề đạp xích lô nhưng cũng bữa đực bữa cái vì bệnh dạ dày và hen suyễn hành hạ. Cô con gái đầu năm nay 17 tuổi đã phải bỏ học từ năm cuối cấp I để đi làm thuê phụ giúp gia đình. Có những lúc tự ngắm lại mình trong những bức ảnh cũ, chị thấy nụ cười của mình trong tranh cũng thật xót xa cay đắng như chính cuộc đời mình vậy.

Cũng như chị L, chị Lê Thùy D. ở Mai Động (Quận Hai Bà Trưng - Hà Nội) theo nghề mẫu khỏa thân đã hơn 25 năm. 45 tuổi nhưng chị D vẫn còn thanh thoát và phảng phất nét đẹp của thời thanh xuân. Vốn là một cô gái đẹp thuộc "miền gái đẹp" Tuyên Quang, chị theo cha mẹ xuống Hà Nội sinh sống lúc mới 9 tuổi. Khi chị 20, thấy con người chị "có hồn nghệ thuật", một người quen giới thiệu chị cho vài họa sĩ tự do. Lúc đầu chỉ ngồi mẫu có quần áo, sau một hai lần "nude", chị vào nghề lúc nào không hay và theo nó cho tới tận bây giờ như một định mệnh cuộc đời. 20 tuổi đã để trần cho người ta vẽ. Ròng rã suốt 25 năm qua, mùa đông lạnh giá hay mùa hè oi nồng, bất kể lúc nào sinh viên cần mẫu là chị phải ngồi, đứng, thậm chí quỳ trong xưởng vẽ hàng tiếng đồng hồ. Do áp lực của xã hội, áp lực của văn hóa phương đông truyền thống, chị giấu kín cha mẹ, họ hàng chuyện mình làm mẫu khỏa thân. Rồi cả mấy lần yêu đương, gần đến ngày thành vợ thành chồng thì đều bị bội ước vì họ biết được nghề nghiệp của chị. May mà khi đã gần 40 tuổi chị mới gặp được anh H. lúc đó đã hơn 50 tuổi, một đời vợ, cảm thông mà lấy. Theo như lời chị D, chị vẫn còn hơn khối bạn nghề khác đang "một mình lẻ bóng". Chị bùi ngùi nói: "Nghề của chị bạc bẽo lắm em ạ! Đối với ai cũng vậy thôi, lúc trẻ rất có giá, về già còn ai cần mình nữa đâu; lại sấp ngửa lo cuộc sống sinh nhai cho phần đời còn lại. Định kiến từ xã hội luôn áp đảo cái nghề "không chân chính"(!?) này, bao nhiêu người theo nghề là bấy nhiêu thân phận hẩm hiu, rủi ro chuyện hạnh phúc, tình duyên. Nhiều người vẫn phải sống độc thân và kiếm ăn từng bữa. Cực lắm!".

Cũng làm nghề mẫu "nude" như chị L. và chị D. nhưng chị H.Y. hiện sống tại Ngũ Hiệp (Thanh Trì, Hà Nội) lại có những ngày cuối đời buồn bã, cô đơn hơn. Vào nghề đã gần 20 năm, chị Y. có thu nhập khá nhờ năng động "chạy sô" làm mẫu cho hết trường này đến trường khác rồi lại nhảy đi làm cho nhiều họa sĩ tự do nổi tiếng. Lấy chồng được vài năm, chồng bị bệnh mất đi để lại cho chị đứa con gái và khoản nợ không nhỏ. Cứ thế mười năm nay, chị vừa làm mẫu nuôi con vừa trả nợ. Khi trả hết nợ thì tuổi đã không còn ít. Đứa con gái lấy chồng rồi vào miền Nam làm ăn, ở luôn trong đó. Đến nay một mình chị vẫn phải thuê nhà trọ nay đây mai đó và mở quán nước nhỏ lấy tiền nuôi thân. Bây giờ già rồi, họ thuê ít đi, hơn nữa mấy năm nay nghề này có thu nhập cao, các người mẫu trẻ đang vào ngày một nhiều. Chính sự ồ ạt vào nghề của giới trẻ đã vô tình đào thải các người mẫu có "thâm niên". Vẻ đẹp cho dù đến đâu chăng nữa của người nhiều tuổi vẫn phải nhường chỗ cho sức quyến rũ căng tràn của giới trẻ. Và vì thế trong mấy năm gần đây, biết bao người mẫu từng sáng giá một thời, nay bỗng như bị quên lãng, không ai ép cũng phải chuyển sang nghề khác để tìm kế sinh nhai.

Trưởng phòng Đào tạo ĐHMTHN Phạm Ngọc Hải cho biết: "Nghề mẫu khỏa thân là một loại hình lao động đặc biệt. Những người như họ không thể thiếu đối với các trường mỹ thuật. Nghề của họ cũng như bao nghề chân chính khác nên xã hội cần tôn trọng họ. Tại trường, sinh viên chỉ cần có biểu hiện phi văn hóa lập tức sẽ bị nhà trường kỷ luật thích đáng".

Thế nhưng, mỗi khi có một tác phẩm nghệ thuật nào đoạt giải cao trong các cuộc thi hay được đánh giá cao trong các triển lãm, người ta thường hay nhắc đến tên tác giả hoặc tác phẩm chứ chẳng mấy ai quan tâm đến mẫu vẽ. Đối với những bức tranh về thể loại "nude" thì lại càng khó biết hơn bởi vì cho đến bây giờ, nghề mẫu nude vẫn được coi là "nghề bí mật".

(Theo An Ninh Thế Giới)