Càng tinh giản, bộ máy hành chính càng phình to

Chiều 23/7, thảo luận về dự luật cán bộ công chức, nhiều ủy viên Thường vụ Quốc hội bày tỏ bức xúc trước thực tế hàng chục năm thực hiện tinh giản biên chế, nhưng số cán bộ công chức không giảm, thậm chí còn phình to.
>Chống công chức ngồi nhầm ghế

Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Kiên dẫn chứng: "Khi xem xét khoán biên chế cho các ngành thuế, hải quan, kho bạc, nói thật là không biết bao nhiêu mới là vừa. Tiếp xúc cử tri, đâu đâu cũng thấy đề nghị tăng biên chế xã, thậm chí cả ở thôn". Ông Kiên lo ngại với việc mở rộng biên chế cấp xã như dự luật thì ngân sách nhà nước không chịu nổi.

Khẳng định bộ máy hành chính còn cồng kềnh, mục tiêu tinh giản biên chế không đạt được, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính Ngân sách Phùng Quốc Hiển nói: "Từng ở địa phương (Yên Bái), tôi thấy từ năm 2001 đến nay, cấp huyện thay đổi liên tục và bộ máy ngày càng lớn. Ở cấp xã, ông này tỵ ông kia, cuối cùng một loạt cán bộ được công nhận là công chức, được hưởng lương ngân sách".

Trưởng ban Dân nguyện Trần Thế Vượng thừa nhận hơn 10 năm thực hiện nghị quyết trung ương Đảng về tinh giản biên chế, nhưng cuối cùng vẫn "đẻ" thêm nhiều cơ quan, tổ chức. "Luật công chức liệu có ngăn cản được chuyện phình to bộ máy, tăng cấp phó, tăng hàm vụ trưởng, vụ phó như hiện nay", ông Vượng đặt vấn đề.

Nhiều đại biểu Quốc hội lo ngại đội ngũ công chức phình to, ngân sách nhà nước không kham nổi. Ảnh: Hoàng Hà.

Qua giám sát về việc thực hiện Pháp lệnh cán bộ công chức, Ủy ban Pháp luật cho rằng đang có xu hướng phình biên chế công chức cấp xã. Hiện nay bên cạnh chức danh chuyên trách cấp xã như bí thư, phó bí thư, chủ tịch, phó chủ tịch UBND, HĐND, trưởng các đoàn thể, còn có cán bộ công tác chuyên môn như trưởng công an xã, chỉ huy trưởng quân sự, tư pháp, địa chính được xếp vào ngạch công chức. Tính trung bình mỗi xã có 17-25 công chức.

Ngoài ra, cấp xã còn nhiều chức danh không chuyên trách, được hưởng phụ cấp, hoặc khoán phụ cấp, như: cấp phó các tổ chức đoàn thể, tổ trưởng, tổ phó dân phố, trưởng thôn, bí thư, phó bí thư chi bộ, công an viên, tổ hòa giải... Đội ngũ này rất đông, bình quân mỗi xã tới 200 người.

"Ngân sách chi hằng năm cho cán bộ chuyên trách xã đã 3.000 tỷ đồng, cho cán bộ không chuyên trách là 2.500 tỷ đồng. Con số này quá lớn, lớn hơn cả ngân sách chi cho cán bộ từ trung ương đến huyện (số này 2.140 tỷ đồng)", Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Nguyễn Văn Thuận nói.

Để tinh giản bộ máy, nhất là ở cấp xã, Chủ tịch Hội đồng dân tộc Ksor Phước hiến kế nên xây dựng thiết chủ dân chủ tự quản ở cấp xã. "Có xã miền núi chỉ 1.000 dân, nhưng có xã tới 20.000-30.000. Chính sách đối với cán bộ xã thế nào cho vừa? Tốt nhất nên để dân bầu và trả lương cho cán bộ xã, nhà nước chỉ quy định khung chính sách. Nếu cán bộ xã sai phạm, dân sẽ bỏ phiếu tín nhiệm, không phải đợi cấp huyện", ông Phước đề xuất.

Trưởng ban Dân nguyện Trần Thế Vượng đồng tình nếu xã có tới hàng trăm cán bộ thì "không cách gì nuôi được bộ máy". Ông đề nghị phải minh bạch vai trò của cán bộ cấp xã để từ đó xem xét biên chế, không thể tùy tiện mở rộng như hiện nay. "Cán bộ xã nên kiêm nhiệm, ví dụ chủ tịch kiêm bí thư... Mấy anh chuyên môn như địa chính, công an thuộc biên chế của huyện, được cử xuống xã, như thế vừa có thể điều động, vừa có thể tinh giản", ông Vượng đề xuất.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Hà Văn Hiền nhìn nhận hiện nay chính sách đối với cán bộ xã vừa lỏng, vừa chặt. Lỏng vì đã để bộ máy xã phình to. Chặt là chế độ đãi ngộ chưa rõ ràng. "Phải nhìn nhận xã là một cấp hành chính, cán bộ xã là công chức, được đối xử bình đẳng như cấp khác", ông Hiền nói và đề nghị để giảm gánh nặng ngân sách, người dân cần đóng góp kinh phí để nuôi đội ngũ cán bộ không chuyên trách, không thể để họ "ăn cơm nhà, vác tù và hàng tổng".

Dự luật cán bộ công chức sẽ tiếp tục được hoàn chỉnh, và dự kiến được thông qua vào kỳ họp cuối năm nay.

Hồng Khánh