Hà Nội vẫn ngập sâu trong hàng chục năm tới nếu mưa lớn

"Với mục tiêu của dự án thoát nước, ngay cả khi hoàn thành vào năm 2011, nhiều nơi trên địa bàn thành phố sẽ vẫn bị ngập sâu nếu gặp những trận mưa như hôm 18/6". Ông Nguyễn Lương Ngọc, Trưởng phòng kỹ thuật Công ty thoát nước Hà Nội, đã khẳng định như vậy trong cuộc trao đổi với VnExpress.
> Giao thông Hà Nội hỗn loạn vì mưa lớn/Trận mưa hôm qua chưa phải là lớn nhất

- Theo thông báo của Đài khí tượng thủy văn khu vực đồng bằng Bắc Bộ thì trận mưa hôm 18/6 không phải là trận mưa lớn nhất trong 10 năm qua. Vậy sao Hà Nội vẫn ngập nặng như vây?

- Theo quan điểm của chúng tôi, trận mưa hôm trước vẫn là một trận mưa rất lớn trong nhiều năm vừa rồi, ít nhất là trên địa bàn thành phố Hà Nội. Do mang tính chất mưa dông, bất ổn, di chuyển đến đâu thì gây mưa lớn ở đó nên cùng trên địa bàn thành phố nhưng có nơi mưa to gây ngập đường, có nơi lại chỉ mưa rải rác không đáng kể.

Chúng tôi có 6 trạm đo mưa nằm rải trên khắp nội thành Hà Nội nên số liệu đo đạc rất chính xác. Lượng mưa đo tại trạm Vân Hồ (quận Đống Đa) đạt tới hơn 110 mm chỉ trong khoảng 1,5 giờ, trạm Yên Sở là 85 mm với thời gian tương ứng. Với sức tiêu thoát của hệ thống cống ở Hà Nội hiện nay, cường độ mưa như vậy là quá lớn. Thậm chí, một người dân Hà Nội lâu năm sống tại phố Trần Quốc Toản còn khẳng định rằng, 20 năm rồi chứ không phải 10 năm ông mới thấy trận mưa khủng khiếp như hôm 18/6.

Biểu đồ mưa tại trạm Vân Hồ cho thấy hôm 18/6 cho thấy, trong khoảng từ 18h30 tới 20h, lượng mưa đạt tới hơn 110 mm - vươt xa khả năng chống chịu của hệ thống thoát nước. Ảnh: Nguyễn Hưng.

- Hà Nội đã chi 200 triệu USD cho dự án thoát nước giai đoạn một và sẽ tiếp tục chi 300 triệu USD nữa cho giai đoạn hai. Nhiều điểm đã được cải tạo như ngã năm Bà Triệu, tại sao vẫn ngập sâu trong trận mưa vừa rồi?

- Mục tiêu của giai đoạn một là chịu được mưa với cường độ 38 mm một giờ hay 172 mm trong hai ngày. Có thể thấy với mục tiêu này và lượng mưa đo được như vừa rồi thì khả năng tiêu thoát của hệ thống cống là quá chênh lệch. Đó là chưa kể nhiều điểm tuy đã cải tạo vẫn thấp hơn cốt đường hàng chục cm nên dễ dàng ngập trong mưa.

Theo mục tiêu của dự án khi hoàn tất hai giai đoạn, hệ thống thoát nước sẽ chịu được cường độ mưa 56 mm một giờ và 320 mm trong hai ngày. Con số thứ nhất nói lên khả năng tải của hệ thống cống, con số thứ hai nói lên khả năng của các nguồn tiêu, sức chứa sông hồ, các trạm bơm.

- Như vậy có nghĩa là với những trận mưa như hôm 18/6, hệ thống thoát nước của Hà Nội coi như là tê liệt, ngay cả khi hoàn thành dự án vào năm 2011?

- Với mục tiêu đặt ra như vậy, thì khả năng đó là chắc chắn. Còn như hiện tại, với lượng mưa thấp hơn 50mm, Hà Nội đã có 10 điểm úng ngập. Mưa từ 50-70 mm (mưa tương đối lớn) thì có tới 35 điểm, trong đó bao gồm cả 29 "điểm đen" liên quan đến đường giao thông.

Ôtô cứu hộ cũng gặp nạn trên phố Thái Thịnh trong cơn mưa hôm 18/6. Ảnh: Tuấn Anh.

- Hà Nội có rất nhiều hồ. Tại sao công ty không tận dụng các hồ này cho việc tiêu thoát nước?

- Các hồ ở Hà Nội có khả năng điều hòa, tiêu thoát nước rất tốt. Tất cả các hồ dùng được để tiêu thoát chúng tôi đã huy động như Thành Công, Thiền Quang, Giảng Võ... Song, việc quản lý hồ lại chung rất nhiều đơn vị, vì thế muốn hạ mức nước hồ để đón đầu các trận mưa lớn phải xin phép đủ các đơn vị này. Nhiều hồ tận dụng nuôi cá hay vui chơi giải trí thì người ta không muốn hạ mức nước hồ tý nào.

- Vậy theo ông, cần đầu tư bao nhiêu để Hà Nội không còn cảnh ngập lụt?

- Công ty chỉ có nhiệm vụ tiếp nhận, khai thác và duy tu hệ thống thoát nước từ Ban quản lý dự án thoát nước Hà Nội nên không thể nói việc đầu tư bao nhiêu là đủ. Tuy nhiên, theo quan điểm của chúng tôi, với điều kiện kinh tế hiện nay, không thể đầu tư cho một hệ thống thoát nước lý tưởng như vậy. Không thể nói chi một tỷ hay hai tỷ USD Hà Nội sẽ hết ngập. Các thành phố lớn, với hệ thống thoát nước cực tốt như Tokyo, New York... vẫn chịu cảnh ngập lụt nếu mưa quá lớn.

Cần "liệu cơm gắp mắm", chúng ta phải cân đối bài toán đầu tư và hiệu quả. Không thể có đủ tiền để xây dựng một hệ thống thoát nước giải quyết mọi trận mưa, bão.

Với mức tiền đầu tư như hiện tại, nếu các điểm ngập úng cục bộ không vượt quá mức ngập nước 30 cm trong vòng 30 phút là chấp nhận được. Đây là tiêu chuẩn mà Bộ Xây dựng đặt ra cho các đô thị Việt Nam tới năm 2020.

Nguyễn Hưng