Địa phương không 'mặn mà' xây dựng nhà ở xã hội

Trao đổi với báo chí ngày 29/2, ông Nguyễn Mạnh Hà, Cục trưởng Cục quản lý nhà, Bộ Xây dựng cho rằng, chính sách xây dựng nhà ở cho người thu nhập thấp đã đầy đủ, song các địa phương không lưu tâm thực hiện, dẫn đến tiến độ thực hiện các dự án chậm.
> Nhà ở cho công nhân xây tốc độ rùa 

- Luật Nhà ở đã có hiệu lực gần 2 năm, nhưng chưa xây dựng căn nhà ở nào cho người thu nhập thấp, nguyên nhân tại sao, thưa ông?

- Chính sách, chế tài, trách nhiệm đều đã có rồi. Nếu không thực hiện thì rõ ràng là có khuyết điểm. Tuy nhiên, ngay việc Bộ Xây dựng yêu cầu báo cáo tiến độ triển khai mà nhiều địa phương còn lờ đi, không chịu gửi báo cáo. Chúng tôi muốn các địa phương tích cực hơn chứ hướng dẫn đều có rồi mà chẳng ai buồn thực thi. Phải có sự đóng góp của cả xã hội chứ một mình cơ quan quản lý nhà không thể làm được.

Hiện việc xây dựng nhà ở xã hội được thí điểm tại Hà Nội, Bình Dương, TP HCM. Hà Nội cũng đã triển khai dự án nhà công nhân ở Đông Anh.

Một căn hộ là ước mơ của nhiều người thu nhập thấp. Ảnh: Hoàng Hà

- Các địa phương kêu thiếu kinh phí, đề xuất Chính phủ hỗ trợ, nhưng mãi chưa có nên các dự án nhà xã hội vẫn nằm trên giấy, quan điểm của ông thế nào?

- Kinh phí cho nhà xã hội chủ yếu phải từ ngân sách, có thể từ Trung ương hoặc địa phương. Cái chính là nếu có quyết tâm triển khai thì ngoài việc bố trí cho những việc khác thì phải lưu tâm tới nội dung quan trọng là nhà ở xã hội chứ nếu cứ trông chờ Trung ương thì rất khó.

- Mức giá cho công nhân thuê nhà ở Hà Nội được đánh giá là cao (mỗi người 130.000 đồng một tháng), nên chưa thu hút người lao động, ông nghĩ sao?

- Chính sách thuê nhà xã hội cũng còn vấn đề. Thu nhập của công nhân quá thấp, tôi được biết đã có trường hợp 2 người làm ca khác nhau muốn thuê ghép một gường để sử dụng hết công suất. Thế nhưng, bên quản lý nhà lại không thể cho thuê như thế. Với lại giá thuê như hiện nay còn cao so với mức thu nhập của công nhân.

Việc trây ỳ không trả tiền nhà, tôi nhận thấy không nhiều. Nhưng thu nhập của công nhân không đủ để trả. Đó mới là vấn đề nan giải.

- Vốn Nhà nước thì hạn chế, trong khi ít doanh nghiệp mặn mà với loại hình nhà ở xã hội, ông có đề xuất gì?

- Không mặn mà thì đúng rồi bởi nhà xã hội là nhà phi lợi nhuận. Thế nên chính quyền địa phương phải quyết tâm rất cao bởi trách nhiệm lớn nhất là thuộc về Nhà nước. Địa phương có thể đưa ra những chính sách hỗ trợ, ưu đãi hoặc dự án khác để bù đắp lợi nhuận thì may ra mới thu hút được nhà đầu tư. Kinh nghiệm từ các nước khác cũng vậy, ngân sách Nhà nước ít nhất khoảng 20% tổng kinh phí, còn lại là từ người thuê nhà, các ngân hàng, quỹ hỗ trợ phát triển nhà...

- Nhưng thực tế, một số địa phương vẫn cho như thế là quay lại bao cấp về nhà ở và kiên quyết không duyệt khoản này?

- Đúng là không còn bao cấp về nhà ở. Nhưng điều đó không có nghĩa là không đầu tư. Nguồn vốn bỏ ra vẫn sẽ được bảo toàn nhưng không phải 2-3 năm mà thu lại hết mà vì tính chất đặc biệt của nhà xã hội thì thời gian thu hồi phải 20-30 năm.

Bộ Xây dựng đang nghiên cứu, lập đề án phát triển nhà ở xã hội áp dụng cho toàn quốc. Dự kiến, tháng 6/2008 sẽ trình Thủ tướng. Dự kiến ban đầu của Bộ Xây dựng, từ nay tới năm 2012, sẽ xây dựng khoảng 500.000 căn hộ trên toàn quốc. Trong đó, tập trung nhiều ở các đô thị lớn như Hà Nội, TP HCM...

- Liệu con số này có khả thi không bởi từ nay tới đó chỉ còn 4 năm và thực tế là gần 2 năm qua chúng ta chưa có căn nào?

- Đó là đề xuất của chúng tôi nhưng thực hiện được hay không thì vẫn phải chờ quyết tâm của các địa phương. Chúng tôi cho là nên có một cơ quan chuyên về phát triển nhà ở để đôn đốc việc này chứ các cơ quan khác còn bận nhiều việc nên khó đẩy nhanh được.

Chỉ tiêu nhà ở đã đưa vào chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội, các địa phương phải thực hiện việc này.

Đoàn Loan