Người đoạt giải liêm chính kể về hành trình chống tham nhũng

Bà Lê Hiền Đức. Ảnh: T.D.

Dáng người nhỏ thó, xanh xao nhưng bà giáo già Lê Hiền Đức, 77 tuổi, ở Hà Nội lại luôn sôi lên mỗi khi nghe chuyện bất bình. Từng bị khủng bố qua điện thoại và vòng hoa tang, nhưng người phụ nữ vừa nhận giải thưởng Liêm chính 2007 tại Berlin (Đức), không hề nao núng khi "vác tù và hàng tổng".
> Chống tiêu cực bị khủng bố bằng vòng hoa

Bà Lê Hiền Đức (tên thật là Phạm Thị Dung Mỹ) có một gia đình hạnh phúc với 4 người con và 8 cháu. Trong căn nhà đơn sơ ở phố Pháo Đài Láng (Hà Nội), ngoài các vật dụng cần thiết, bà giáo nghèo này chẳng có gì đáng giá ngoài đống thư từ cao ngút của người dân ở khắp mọi miền đất nước gửi về.

Hôm được báo tin trở thành người Việt Nam đầu tiên đoạt giải thưởng Liêm chính (Integrity Awards) của tổ chức Minh bạch Quốc tế (Transparency International), bà Đức rất vui bởi đây là nguồn động viên lớn lao và việc bà chống tham nhũng, tiêu cực đã được biết đến.

'Tôi không phải là người đi kiện thuê'

Sinh năm 1932, là con út trong gia đình có 12 người con nên khi mới 13 tuổi, cô bé Phạm Thị Dung Mỹ đã bắt đầu làm liên lạc cho Mặt trận Việt Minh. Bốn năm sau, cô gái có bí danh Lê Đức được điều lên chiến khu Việt Bắc để dịch mật mã cho Bác Hồ.

Nghe bí danh của cô gái gốc Hà Nội, Bác bảo giống tên con trai nên đã thêm vào chữ Hiền vì "con gái phải hiền thục". Cái tên Lê Hiền Đức ra đời từ đó. Không lâu sau, cô gái dịch mật mã được cử sang Trung Quốc học sư phạm, về dạy tiểu học Chu Văn An (Hà Nội) rồi nghỉ hưu năm 1984.

Cuộc sống khốn khó buộc bà giáo già phải bán quà vặt ngay tại nhà trong khu tập thể trường Chu Văn An. Bị cán bộ thương nghiệp quận Ba Đình thu hết hàng, lại nghe tin mấy người này đã chia nhau ăn hết, ý thức chống tiêu cực trong bà bắt đầu trỗi dậy.

Ngày ngày, bà Đức đọc, phân loại đơn thư và sau đó gửi tới các cơ quan chức năng. Ảnh: T.D.

Năm 2005, thấy không thể tiếp tục ngồi yên, bà giáo già Lê Hiền Đức quyết định phải chống tiêu cực. Đi đâu bà lão cũng kè kè chiếc máy ảnh bên mình, gặp chuyện bất bình là lập tức "ghi lại bằng chứng". Nhiều người dân vẫn còn kể nhau nghe vụ một cảnh sát giao thông "ăn" tiền của người đi đường bị bà cụ bám theo, ghi hình rồi báo lên công an thành phố. Anh này sau đó bị kỷ luật.

Từ đó, bà lão ở tuổi thất thập này luôn sôi sục với việc chống tiêu cực. Không quyền chức, nhưng đơn thư của người dân ở hầu khắp các tỉnh cứ tới tấp dồn về nhà bà, nội dung chủ yếu liên quan đến khiếu nại đất đai và giáo dục. Những người đi kiện không chỉ là người nghèo mà còn có cả trí thức, bộ đội, công an...

Nhờ có nghiệp vụ công an từ xưa nên với bà Đức, việc điều tra, tìm hiểu thông tin thuận lợi hơn. Chỉ một loáng là bà có thể tìm ra cả đống địa chỉ lẫn số điện thoại của người cần liên hệ. Những lá thư mang dòng chữ: "Kính gửi bà Lê Hiền Đức" ngày càng nhiều.

Nhiều hôm, thấy người dân đứng xếp hàng trước cửa chờ, bà phải treo tấm biển ngoài cửa ghi rõ: "Ai có việc cần thì liên hệ điện thoại trước. Nếu là đơn thư thì gửi thẳng tới Văn phòng Chính phủ". "

Tôi không phải là người kiện thuê nên nếu đi vào chuyện cá nhân thì không có thời gian. Còn liên quan đến tập thể, tôi sẽ giúp đến cùng", bà lão ở tuổi 77 này nêu nguyên tắc "đánh" tiêu cực.

Bỏ tiền túi chống tiêu cực

Làm nhiệm vụ "vác tù và hàng tổng", bỏ tiền túi để chống tiêu cực, nhưng với bà Đức đó là niềm vui. Lương hưu gần một triệu đồng mỗi tháng đều được bà chi cả vào tiền điện thoại, photo đơn từ, gửi thư và đi xe buýt tới các cơ quan, còn "tiền ăn chẳng đáng bao nhiêu".

Từ khi được một số công ty hỗ trợ tiền Internet, lắp máy điện thoại và cước thuê bao tháng, bà đã dành dụm thêm được ít tiền để "nâng đời" chiếc máy ảnh kỹ thuật số lên 4.0. Còn bốn người con, dù đều khá giá nhưng sợ biếu tiền bà lại dồn hết vào việc chống tiêu cực.

"Chuyện ăn uống, các con chiều hết chỗ nói nhưng chúng lại 'cấm vận' tôi về mặt tiền nong", bà tâm sự.

Mặc dù vậy, nhưng bà già "lắm chuyện" này đã nhiều lần thẳng thừng từ chối sự giúp đỡ. "Có lần, ông lão 80 tuổi không được hưởng lương hưu đến nhờ tôi kiện giúp và bảo nếu thành công sẽ chi cho tôi một tháng lương. Nghe xong tôi liền đóng sập cửa lại. Thậm chí có tổ chức phi chính phủ muốn giúp đỡ về kinh tế nhưng tôi cũng từ chối. Tôi chống tham nhũng, chống tiêu cực nên không nhận hỗ trợ tiền bạc", bà nói.

Sau 3 năm "đánh" tiêu cực, vui vì khoảng 40% vụ việc gửi đi đã được các cơ quan chức năng thụ lý nhưng không ít lần, cách hành xử của các cán bộ công quyền đã khiến bà lão thất vọng.

"Không thể tưởng tượng nổi, có hôm tôi phải đi lại 14 lần giữa hai cơ quan của một Sở ở Hà Nội mà không được việc gì. Cứ sang bên này thì lại bị "đá" về bên kia. Gọi vào máy của lãnh đạo Sở thì họ bảo: "Bác nhầm máy rồi". Rõ ràng là họ không muốn tiếp tôi nên làm vậy", bà Lê Hiền Đức bức xúc.

Nỗi bức xúc của bà lão không dừng lại ở đó bởi đôi khi bà còn nhận được lời khuyên của một cán bộ thanh tra Hà Nội ý là đừng nên dính vào tiêu cực nữa. "Anh ấy không động viên tôi thì thôi, lại dịu giọng bảo: 'Cụ ơi! Cụ nên để thời gian ở nhà vui với con cháu. Dính vào việc này nhiều làm gì", bà lão chống tiêu cực kể lại.

Nhiều lần bị chửi bới, lăng mạ qua điện thoại, khủng bố bằng vòng hoa tang...không khiến bà lão chùn bước. Thậm chí, việc một người tự xưng là cán bộ Bưu điện xông vào nhà bà chửi bới, đe dọa cũng chỉ khiến bà cẩn trọng hơn trong việc đi lại. "Chỉ thiếu nước sắp tới người ta đem quan tài tới nhà tôi thôi", bà cười.

Ở tuổi gần đất xa trời, càng chống tiêu cực hăng, càng thấy khỏe ra nhưng bà Đức cũng không khỏi trăn trở: "Sức lực, tuổi tác và tâm huyết của mỗi người đều có hạn, mà cuộc chiến chống tham nhũng lại đầy cam go, quyết liệt và cần tới sự đóng góp của tất cả mọi người. Do vậy, tôi luôn tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước".

Bà giáo già này cho biết, vẫn còn trĩu nặng bởi nhiều vụ tiêu cực bà theo đuổi bấy lâu nay chưa được giải quyết triệt để.

Tiến Dũng