Chính sách đất đai đang gây thất thu ngân sách

Giá đất không sát thị trường gây tình trạng đầu cơ, thất thu ngân sách và mất công bằng trong xã hội, là ý kiến của nhiều đại biểu Quốc hội sáng nay, trong phiên thảo luận thực hiện ngân sách nhà nước.

Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Lê Quốc Dung nhận xét, rất nhiều khoản thu ngân sách chưa được tận thu và có nhiều khoản thất thoát, đặc biệt là đất đai. 

Theo ông Dung, thu ngân sách 16.000 tỷ đồng từ đất đai năm nay chưa xứng đáng. Đất theo 2 giá (giá đền bù và giá thị trường) gây tình trạng đầu cơ, như thời bao cấp, gây thất thu cho nhà nước. "Luật đất đai 2003 đã đưa ra giá đất sát giá thị trường nhưng hiện nay phần đất đai mà nhà nước định giá không sát thực tế nảy sinh bức xúc", ông Dung nói.  

Cần đấu thầu dự án sử dụng đất. Ảnh: Hoàng Hà

Đại biểu này cũng cho rằng, mỗi dự án phải có tính toán đền bù cho dân bao nhiêu, doanh nghiệp được hưởng bao nhiêu, không được lồng lợi ích doanh nghiệp vào giá đất để đền bù. Người dân phải được đền bù thỏa đáng cũng như có phương án thu hút doanh nghiệp thì mới ổn định đời sống xã hội. Ngoài ra, chỉ có 60 biên chế thuộc Bộ Tài chính làm công tác định giá đất là chưa thỏa đáng. Trong khi các nước khác thường điều động hàng trăm người làm công tác này, họ có thể định giá đến từng thửa đất, chứ không phải chỉ ban hành khung giá như ở nước ta.

Trước đó, đại biểu Trần Du Lịch phàn nàn, chính sách đất đai bất cập khiến lợi nhuận phần lớn rơi vào túi kẻ đầu cơ, nhà nước và nhân dân đều bị thiệt hại. Ông Lịch đề nghị Chính phủ sửa đổi một số chính sách thuế như tăng thuế chuyển quyền sử dụng đất để hạn chế đầu cơ. Đại biểu Nguyễn Văn Phúc đồng tình cho rằng, thu ngân sách từ đất có thể đạt 2-3 tỷ USD chứ không chỉ 20.000 tỷ đồng như hiện nay. Nhiều dự án đầu tư xây dựng cũng chưa thu hút đầu tư nước ngoài nên không giảm chi ngân sách.

Thủ tục hành chính rườm rà khi giải ngân vốn ngân sách cũng là vấn đề mà nhiều đại biểu phàn nàn. Đại biểu Lê Quốc Dung minh chứng, Bộ Khoa học công nghệ trả Chính phủ 125 tỷ đồng vì tiêu không hết là do cách thức quản lý, thủ tục giải ngân các đề án rườm rà khiến các nhà khoa học không thể đáp ứng được. Trong khi đó, khoa học công nghệ phải là ngành được đầu tư mạnh.

Đại biểu Đỗ Thị Lan nhận xét, thu ngân sách từ khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài giảm 663 tỷ đồng là do nhiều đơn vị chưa tự giác nộp thuế và hiệu quả sản xuất kém. Theo bà Lan, Chính phủ cần tháo gỡ những khó khăn cho doanh nghiệp như xóa bỏ những quy định không phù hợp trong chính sách thuế, tài chính... 

"Bộ Tài chính cần phải tìm hiểu nguyên nhân tại sao thất thu từ khu vực doanh nghiệp đầu tư nước ngoài, phải chăng có hiện tượng chuyển giá của các công ty đa quốc gia mà chúng ta không kiểm soát được. Một số nước trên thế giới đã ban hành Luật chống chuyển giá", đại biểu Nguyễn Văn Phúc dẫn giải.

Đại biểu Trần Văn nêu thực trạng, lãng phí trong sử dụng vốn ngân sách khá phổ biến, từ sử dụng tài sản nhà nước tại doanh nghiệp đến bố trí vốn dàn trải, chậm tiến độ xây dựng các dự án quốc gia... Ông Văn thống kê, lãng phí từ xây dựng cơ bản 815 tỷ đồng, thất thoát sử dụng ngân sách trung ương là 79 tỷ đồng, ngân sách địa phương là 181 tỷ đồng, cơ quan chức năng đã kiến nghị thu hồi tới 3.751 tỷ đồng.

Đoàn Loan