Làng 'nấu' bom

Nấu bom đã trở thành nghề của nhiều người dân xã Diễn Hồng. Ảnh: Tiền Phong

Xe vừa đỗ xịch, gần chục thanh niên ngồi chờ sẵn, khẩn trương bốc hàng. Những quả bom đủ kích cỡ được công nhân chuyền tay nhau bốc xuống, chất thành đống cao như ụ rơm.

Chiếc xe tải oằn mình tiến vào con đường quanh co rồi mất hút sau lùm cây. Tiếng lanh canh, loảng xoảng của kim loại va vào nhau nghe lạnh người. Công nhân tên Nghĩa giải thích: "Loại này toàn vỏ, cùng lắm còn thuốc nhưng đã "khóa mõm" (tháo kíp nổ) hết rồi".

Ông Thông, chủ đại lý phế liệu chỉ tay vào đống vỏ bom ước tính cả mấy trăm cái ngoài góc vườn, giải thích, vỏ bom đặc không rỗng như loại sắt thép phế liệu khác, cho vào lò nấu chỉ có lãi ròng. Ở Diễn Hồng, Diễn Châu (Nghệ An) có hàng trăm chủ đại lý thu mua, chế biến phế liệu nhưng "đại gia" theo nghề nấu bom (nung phôi thép) chỉ đếm trên đầu ngón tay.

Theo lời Thông, nguồn bom được dân rà sắt, cửu vạn lùng sục trong các cánh rừng bạt ngàn ở tận Lào, sau đó được các đại lý nhỏ ở đây sơ chế (tháo kíp nổ, lấy thuốc). Lái thương gom lại rồi vận chuyển bằng xe tải từ Lào về nhập cho các chủ đại lý ở Diễn Hồng. Trung bình một ngày có 15-20 chuyến xe tải từ các nơi về, với khối lượng hàng hóa giao dịch lên đến hàng trăm tấn.

Tại xưởng của Phong "sắt vụn", giữa bãi sắt thép ngổn ngang, một nhóm công nhân đang hì hục phân loại phế liệu. Những loại sắt thép vụn được nhặt nhạnh khá sơ sài, riêng quy trình lựa vỏ bom được thực hiện khá công phu.

Ban đầu tất cả được tập kết thành một đống, vỏ bom được lựa riêng. Một công nhân cho biết: "Bom nhỏ cứ vác đút thẳng vào lò nung, còn bom lớn như bom tấn phải dung bình hàn ôxi cưa đôi mới cho lọt miệng lò. Thỉnh thoảng nếu gặp bom tịt, đang còn thuốc thợ sẽ mang ra đục hoặc cưa để lấy thuốc bán cho dân biển".

Dân Diễn Hồng trước đây đa số bám nghề nông, số ít đi biển hoặc buôn bán lặt vặt. Mấy chục năm trước, một vài người mang nghề "sắt vụn" từ đâu du nhập vào xã. Chẳng mấy chốc họ phất lên trông thấy, xây nhà, sắm xe, mua sắm tiện nghi đắt tiền...

Thấy lãi cao, dân Diễn Hồng cũng đổ xô đi thu gom phế liệu, rồi kẻ mở đại lý kinh doanh, người xây nhà xưởng nung phôi thép, chế biến phế liệu, biến Diễn Hồng thành "chợ sắt" sầm uất của miền Trung.

Con em trong xã học xong phổ thông không thi đỗ đại học chỉ còn cách bám trụ ở làng. Nghề sắt vụn cũng giúp họ kiếm được tiền nhiều hơn so với nghề nông.

Dân Diễn Hồng vẫn còn nhớ vụ ông Khôi dùng dao đẽo quả đạn cối để lấy chì và thuốc. Đang mải mê gọt đẽo, một tiếng nổ long trời chấn động cả xóm, quả đạn phát nổ ngay trên tay, hai bàn tay ông nát bét. Lò nung phôi thép của Hưng "phế liệu" cũng từng bị sập vì vướng kíp nổ trong đạn. Bể thép sôi sùng sục tràn ra lênh láng.

* Tên nhân vật đã thay đổi.

(Theo Tiền Phong)