'Vị thế báo điện tử đang ngày càng mạnh'

Thứ trưởng Đỗ Quý Doãn. Ảnh: V.A.

"Tất cả ưu việt của các loại hình báo chí đang hội tụ ở báo điện tử. Một số báo không chỉ có tác động xã hội lớn ở trong nước mà còn có tầm ảnh hưởng quốc tế", Thứ trưởng Bộ Văn hóa Thông tin Đỗ Quý Doãn trao đổi với VnExpress nhân Ngày Báo chí Việt Nam 21/6.
> VnExpress vào Top 100 website toàn cầu
> Top 100 trang web đậm dấu ấn người dùng web
> Bạn đọc chúc mừng VnExpress

- Trong Luật báo chí sửa đổi dự kiến trình Quốc hội năm 2008, vị trí của báo điện tử được nhìn nhận như thế nào, thưa Thứ trưởng?

- Việt Nam hòa mạng mới 10 năm (từ năm 1997) nhưng số dân sử dụng Internet đến thời điểm này trên 18 % dân số, một trong những nước cao trên thế giới. Sự ra đời và phát triển của báo điện tử đã chứng minh đây là một loại hình hội tụ tất cả ưu điểm của các loại hình báo chí khác. Loại hình này vừa phát huy được ưu thế text của báo viết, âm thanh của phát thanh, hình động của truyền hình.

Một ưu thế mà không loại hình báo chí nào có được, đó là tính trực tuyến. Thông qua tòa soạn, công chúng trong nước và quốc tế có thể đối thoại, giao lưu trực tiếp với nhân vật mà họ quan tâm, yêu mến. Với những lợi thế đó, báo điện tử đang nâng cao vị thế và có tác động về mặt thông tin rất cao. Một số báo không chỉ có tác động xã hội lớn ở trong nước mà còn có ảnh hưởng quốc tế.

Quan điểm của Bộ Văn hóa là tạo điều kiện và quản lý tốt để báo điện tử phát triển nhanh, toàn diện mọi mặt. Tuy nhiên, để có vị thế trên thế giới, các tờ báo điện tử nên sớm có phiên bản tiếng nước ngoài, như tiếng Anh, tiếng Pháp...

 - Ông đánh giá thế nào về việc thời gian qua nhiều lãnh đạo cao cấp của Nhà nước, Chính phủ đã lựa chọn hình thức đối thoại trực tuyến với người dân?

- Như tôi đã nói ở trên, với lợi thế Internet, báo điện tử có thể tổ chức đối thoại giao lưu không chỉ trong nước mà còn cả thế giới. Trong một không gian hẹp, căn phòng nhỏ, độc giả ở khắp nơi trên thế giới có thể đặt câu hỏi phỏng vấn. Cuộc đối thoại của Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết và Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng vừa qua là những ví dụ rất sinh động cho những lợi thế không thể chối bỏ của loại hình báo điện tử.

Những cuộc đối thoại trực tuyến như vậy là sự tương tác giữa những người đứng đầu, có trách nhiệm trong xã hội đối với tất cả tầng lớp nhân dân, giải đáp những thắc mắc của người dân. Thông qua việc đối thoại, người dân nhận được thông tin gần như trực tiếp từ chính những người có trách nhiệm của Nhà nước, Chính phủ. Từ kênh thông tin này, những nghi ngờ, vướng mắc... có thể được xem xét giải quyết tức thì.

Tuy nhiên, bên cạnh những tích cực, những mặt trái của Internet, của báo điện tử cũng đã được nói nhiều. Sự phát triển quá nhanh của báo điện tử cũng giống như sử dụng một con dao quá sắc để phát hoang, hiệu quả rất nhanh, nhưng không khéo sẽ bị đứt tay.

- Nếu là lãnh đạo tòa soạn chịu áp lực bởi số lượng độc giả, ông sẽ giải quyết những vấn đề của báo điện tử ra sao?

- Trên thế giới người ta cũng đang phê phán những tờ báo đi theo xu hướng giật gân, câu khách, hay nói cách khác là làm báo chụp giật. Không phải chỉ báo điện tử mà báo chí nói chung cần phải chú trọng về mặt chất lượng, văn hóa, khoa học, tính chuyên nghiệp... Nếu chỉ chú ý đến lợi nhuận các báo sẽ sa vào xu hướng giật gân, câu khách.

Tôi xin nói thế này, không phải chúng ta đăng rất nhiều sách kinh điển, lý luận mới gọi là chính trị. Tính chính trị thể hiện ở việc báo chí bám sát vào thực tiễn cuộc sống, đưa những gì công chúng đang quan tâm. Chất lượng văn hóa cũng vậy, cần phải hướng độc giả đến chân, thiện, mỹ, chứ không phải khêu gợi những tàn bạo, những tiêu cực trong con người.

- Có ý kiến cho rằng, thời gian qua cơ quan quản lý chưa bắt kịp với tốc độ phát triển của báo điện tử, một ví dụ cụ thể là đến năm 2007 chúng ta mới có giải báo chí toàn quốc dành cho báo điện tử. Thứ trưởng giải thích thế nào?

- Khi Internet mới ra đời, quan điểm chỉ đạo của chúng ta là quản lý được đến đâu mở ra đến đấy. Nhưng năm 2001 -2002, tư duy đó được nâng lên một bước là phát triển đi đôi với quản lý, quản lý tạo điều kiện cho phát triển, phát triển nhưng bảo đảm quản lý được. Chính điều đó đã tạo điều kiện cho báo điện tử phát triển. 

Theo tôi, quản lý phải đi cùng, theo kịp với sự phát triển. Khi báo điện tử ra đời, chúng ta đã phải sửa luật. Trước đây, giải báo chí toàn quốc chưa có giải giành cho báo điện tử, vừa qua chúng tôi đề nghị phải đưa vào vì đây là loại hình báo chí rất mạnh. Lúc đầu, chưa có kinh nghiệm, chúng ta mới chỉ làm như vậy, đến khi báo điện tử phát triển mạnh chúng ta lại có những phương thức khác. Hiện, một số báo điện tử phát triển rất nhanh, hội tụ tính đa phương tiện trong đó có cả truyền hình.

- Mô hình tập đoàn báo chí đã được Bộ Văn hóa Thông tin đề cập từ lâu. Với báo chí nói chung, con đường phát triển thành tập đoàn sẽ như thế nào?

- Hiện, ở Việt Nam mới chỉ manh nha một số yếu tố hình thành tập đoàn. Chúng ta cần phải tiếp tục nghiên cứu, bổ sung, hoàn thiện để đưa ra những tiêu chí, quy định cụ thể. Đó là trách nhiệm của cơ quan quản lý báo chí. Tôi đang suy nghĩ rất nhiều về vấn đề này. Tuy nhiên, một tập đoàn báo chí nhất thiết phải có hạt nhân là cơ quan báo chí, có xuất bản, phát hành...

Việc hình thành tập đoàn báo chí phải là một quá trình phát triển tự thân của các tòa soạn, không phải chúng ta ngồi một chỗ đặt ra mô hình. Khi tòa soạn có đầy đủ các yếu tố hình thành thì cho dù không gọi là tập đoàn, thì thực chất đó vẫn là tập đoàn báo chí.

 - Trong thời gian tới, vấn đề phát triển các báo điện tử sẽ như thế nào, thưa ông?

- Tất cả cơ quan báo chí muốn ra đời phải đáp ứng đầy đủ yêu cầu về luật, phải do cơ quan chủ báo chí đứng ra xin phép, phải có đầy đủ các điều kiện tổ chức nhân sự, cơ sở vật chất, tài chính, phù hợp với quy hoạch. Chúng tôi cũng sẽ tính đến một số yếu tố khác về chức năng nhiệm vụ.

Trước mắt, những tờ báo điện tử của các báo in, chúng tôi sẽ rà soát lại để hoạt động đúng là báo điện tử chứ không phải là phiên bản báo in trên mạng. Chúng tôi sẽ có cơ chế để những tờ báo này phát huy đúng nghĩa là trực tuyến.

Việt Anh thực hiện