Miền Nam sẽ hứng đợt khô hạn nhất 5 năm lại đây

Bà Lê Thị Xuân Lan, Đài khí tượng thủy văn khu vực Nam bộ. Ảnh: Tuổi trẻ.

Các tỉnh phía Nam đang vào cao điểm mùa khô và trong khoảng 1 tháng tới, nhiệt độ nhiều ngày tại một số địa bàn có thể lên tới 39-40 độ C. VnExpress có cuộc trao đổi với bà Lê Thị Xuân Lan, Phó Phòng Dự báo Đài khí tượng Thủy văn Khu vực Nam bộ.

- Nhiệt độ mấy ngày qua tại khu vực phía Nam đặc biệt là TP HCM tăng cao. Bà có thể cho biết cụ thể về tình hình này?

- Đúng vậy, vài ngày qua, nhiệt độ ban ngày ở TP HCM và một số địa phương lân cận là 36-37 độ C, ban đêm trên 26 độ C. Bắt đầu từ 8h sáng, nhiệt độ đã ở khoảng 30 độ C và nóng bức kéo dài đến 7h tối. Những ngày tới, nhiệt độ các tỉnh trong khu vực còn tăng.

Đến 21/3, mặt trời vượt Nam xích đạo, tới Bắc bán cầu, làm tăng lượng bức xạ, kéo theo nắng nóng đến cuối tháng 4. Dự báo trong hơn 1 tháng tới, sẽ có 2 đợt nóng gay gắt, dẫn đến tình trạng khô hạn nhất 5 năm lại đây. Khu vực miền Đông, Đồng Xoài, Phước Long (Bình Thuận), Xuân Lộc (Đồng Nai) nhiệt độ cao nhất với khoảng 38-40 độ C; TP HCM và Tây Ninh khoảng 39 độ C. Còn miền Tây, mát mẻ hơn các khu vực khác nhưng Châu Đốc (An Giang) cũng có thể tới 34-36 độ C, cao hơn năm trước chừng 1 độ C.

- Diễn biến thời tiết trên có thể dẫn đến những hiện tượng gì đặc biệt trong năm nay, thưa bà?

- Lượng ẩm trong không khí sẽ tăng sau nắng nóng kéo dài nhưng chưa đủ để tạo mây mưa. El Nino suy yếu đi song do hơn 5 tháng vừa qua, trời hầu như không mưa nên khô hạn tại các tỉnh Tây Nguyên và Nam Trung bộ (Ninh Thuận, Bình Thuận...) gay gắt tương tự, thậm chí hơn năm 2004. Hiện lượng nước ở các sông miền Đông Nam bộ giảm 30-40% so với lưu lượng nước trung bình hằng năm cùng thời điểm. Mùa mưa năm nay có thể đến muộn hơn.

Mùa khô kéo dài cũng khiến mặn nhập sâu nội đồng, kênh rạch vào cuối tháng 4 - đầu tháng 5 và tình trạng nhập mặn năm nay có thể cao nhất trong vài năm lại đây. Không khí TP HCM sẽ càng ô nhiễm hơn. Vì thiếu mưa, khói bụi xe và khí thải đọng lại, tạo thành hạt bụi lơ lửng trong tầng thấp khí quyển, trong nguồn nước, tạo điều kiện phát sinh bệnh ngoài da và thâm nhập vào nội tạng người, tạo những bệnh đường hô hấp. Làn bụi mỏng mà người dân nhầm là sương, thấy rõ vào các buổi sáng sớm tại thành phố. Dịch thủy đậu hiện nay có thể là một hệ quả từ thời tiết khắc nghiệt.

- Bà có thể cho biết nguyên nhân dẫn đến những biến động thời tiết trên?

- Thời tiết bất thường diễn ra không chỉ ở Việt Nam mà ở nhiều nơi trên thế giới. Đơn cử ở một số bang của Mỹ, mùa đông vừa qua khắc nghiệt hơn, còn ở một số thành phố của châu Âu, Noel không có tuyết... Hiện tượng này có nguyên nhân do mặt đất và nước biển đang nóng lên, do tác động của El Nino và do lỗi không nhỏ từ con người. Diện tích cỏ, cây, có tác dụng điều hòa khí hậu bị thu lại, thay vào đó là người và xe cộ đông hơn, các công trình bê tông hóa mọc lên, nhà cửa, xí nghiệp chen chúc, đã góp phần làm tăng nhiệt độ.

Khí hậu khắc nghiệt đang làm thay đổi bầu khí quyển đặc trưng của không ít điểm du lịch của miền Nam. Đơn cử, Đà Lạt có những ngày nhiệt độ chênh lệch 16-18 độ C, với ban ngày 26-28 độ C, ban đêm chừng 10 độ C, trong khi độ chênh lệch tốt nhất cho sức khỏe con người là 8-12 độ C. Buôn Mê Thuột cũng tương tự. Còn TP HCM, năm 2006, có những tháng nóng nhất khu vực Đông Nam bộ trong khi nhiều năm trước, nơi nóng nhất khu vực này là tỉnh Bình Phước.

- Người dân cần làm gì để hạn chế tác hại do thời tiết bất thường gây ra, thưa bà?

- Ngoài trời nắng nóng oi bức cả ngày, khi đi đường, người dân cần chú ý trang phục để hạn chế tác hại của tia cực tím. Người dân cũng cần đề phòng ngộ độc thực phẩm và các bệnh liên quan đến tiêu hóa, vì thời tiết oi bức dễ làm thực phẩm nhanh ôi thiu.

Khô hạn cũng đã tạo thảm lá khô, dày ở một số vùng rừng, dễ bén lửa nên cần có những biện pháp phòng cháy rừng. Một số diện tích rừng U Minh Thượng đã cháy và nguy cơ cháy còn tăng cao đối với rừng ở Tây Nguyên, các tỉnh miền Đông Nam bộ. Những cơn giông đầu mùa có thể kéo theo gió giật, xoáy và sét đánh, kèm tia điện, dễ gây bén lửa, có thể làm cháy cả nhà dân, xưởng, chợ...

Thanh Lương thực hiện