Bất lực trước tình trạng xe nhồi khách

Ông Nguyễn Văn Thanh. Ảnh: Đoàn Loan

"Tình trạng "lèn" khách khá phổ biến. Tôi ước 'xe nhồi khách' chiếm đến vài chục phần trăm. Số xe mà cảnh sát giao thông bắt được chỉ khoảng vài ba chục trong ngày, rất ít so với hàng vạn lượt chạy trên đường", Cục phó Đường bộ VN, ông Nguyễn Văn Thanh, trao đổi với VnExpress.

- Thưa ông, sau khi công khai số điện thoại của mình, ông đã nhận được những ý kiến phản ảnh của hành khách như thế nào?

- Trung bình mỗi ngày, tôi nhận được vài chục cuộc gọi, tin nhắn. Hành khách đều bày tỏ nỗi bức xúc của mình khi họ đang ngồi trong một chiếc xe bị lèn chặt, hoặc chứng kiến cảnh sát giao thông bỏ qua lỗi vi phạm. Họ nhắn những câu như: "Xe tôi đang chạy, không gọi điện cho ông được. Xe chở 90 hành khách đang ở Dầu Giây; "Xe chở nhiều khách quá, lái xe còn nạt nộ hành khách", "Đang có nhiều xe chở quá tải, chạy lòng vòng trên quốc lộ 1A, khu công nghiệp Biên Hòa 2" hoặc "Cảnh sát giao thông ngày Tết ra đường không phải làm nhiệm vụ mà để nhận mãi lộ"...

- Vậy, khi nhận được những tin nhắn như vậy, ông xử lý ra sao?

- Tôi yêu cầu hành khách báo ngay cho cảnh sát 113 hoặc tôi điện về cho bến xe đình chỉ hoạt động của xe đó. Trách nhiệm của các bến là xử lý xe vi phạm như đình chỉ hoạt động. Họ chưa báo cáo tôi về việc xử phạt.

- Cục Đường bộ VN đã phối hợp với cảnh sát giao thông như thế nào để ngăn chặn "xe nhồi khách"?

- Trong các cuộc họp, chúng tôi đều kiến nghị cảnh sát giao thông xử lý thật nghiêm minh. Tết này, tôi thấy cảnh sát giao thông tỉnh Đồng Nai, Thanh Hóa đã thực hiện tương đối tốt, các tỉnh khác chưa thấy nhiều chuyển biến.  

- Ông nhận định gì về xe chở quá tải trong những sau Tết?

- Dịp sau Tết, tình hình xe phức tạp hơn bởi khách từ phía Bắc đi vào Nam rất rải rác, họ sống tại nhiều vùng nên thường ra trục đường quốc lộ 1 vẫy xe. Tình trạng "lèn" khách lúc này khá phổ biến. Tôi ước "xe nhồi khách" chiếm đến vài chục phần trăm. Số xe mà cảnh sát giao thông bắt được chỉ khoảng vài ba chục trong ngày, rất ít so với hàng vạn lượt chạy trên đường.

Nhà xe từ phía Bắc vào Nam chở 100 khách, thu 400.000 đồng/người sẽ được 40 triệu đồng. Xe đi qua 20 tỉnh thành, mỗi nơi có 2 chốt chặn thì sẽ mất "mãi lộ" khoảng 8 -10 triệu, thêm chi phí lái xe thì họ có thể lãi 20 -30 triệu đồng. Thế nên mới có nhiều xe chộp giựt, chỉ chạy 5-6 ngày là kiếm được 100 triệu. Có nhà xe chỉ làm ăn trong Tết rồi chơi cả năm.

- Theo ông, nguyên nhân cơ bản nào dẫn đến tình trạng chở quá tải?

- Nguyên nhân chính là tổ chức vận tải không hợp lý, tự do. Thực tế, không thể cho các đơn vị không đủ điều kiện hoạt động, không có thương hiệu để chạy xe đường dài. Với nhiều doanh nghiệp có thương hiệu hiện nay như: Tân Đạt, Hoàng Long, Thuận Thảo... thì không bao giờ chở quá tải. Tuy nhiên, do vướng Luật doanh nghiệp nên cơ quan chức năng không thể cấm đoán doanh nghiệp nhỏ.

Ngoài ra, một lý do cơ bản là chúng ta xử lý không nghiêm. Tôi cho rằng, cần phải kiểm tra gắt gao trên đường thì mới giảm được vi phạm. Doanh nghiệp làm ăn gian dối cũng đối xử như đơn vị chân chính là rất vô lý. Cứ kiểu kinh doanh lộn xộn như hiện nay thì các đơn vị vận tải lớn không muốn huy động thêm xe lúc cao điểm.

- Vào những ngày cao điểm, hành khách đến bến phải chờ đợi ngày này qua ngày khác mới mua được vé, khiến nhiều người đổ ra ngoài bến, ông nghĩ sao về hiện trạng này?

- Đó là điều rất bình thường, đi máy bay hay đi tàu cũng thường phải chờ lâu vào ngày cao điểm, người dân phải chấp nhận. Có năm, chúng tôi đã phải nghĩ đến phương án dùng xe tải để chở khách vì tình hình rất căng thẳng.

- Ngày 26/2 đã có một số đơn vị vận tải đã đình công ở bến xe Giáp Bát vì không được tăng giá vé, ông có nghĩ nguyên nhân giá vé thấp có khiến nhà xe cố tình "lèn" khách ?

- Hiện cơ quan quản lý vận tải phía Bắc không cho phép bù chiều rỗng khi xe phía Nam ra chở khách. Do vậy, chủ phương tiện không mặn mà khi ra Bắc nên càng thiếu xe. Theo tôi, cơ chế giá cần phải mềm mại hơn. Đơn vị quản lý phía Nam đã cho phép nhà xe phụ thu vé trong một thời gian nhất định. Có thể phía Bắc không cho phép vì xe đi rải rác quá, kéo dài khoảng 15 ngày. Nếu không cho tăng giá thì nhà xe bắt chẹt khách. Đó cũng là một nguyên nhân dẫn đến nhồi khách.

- Ông nhận xét gì về biện pháp giam xe vi phạm?

- Tại thời điểm này, giam xe là rất cần thiết bởi nếu thả xe ra thì họ tiếp tục vi phạm. Nhiều cảnh sát giao thông vin vào lý do thiếu xe để thả xe là không được. Họ cần phải đưa vào bến, Sở Giao thông Vận tải có trách nhiệm bố trí xe để đưa hành khách đi tiếp, chi phí do bên vi phạm chi trả.

Trách nhiệm bố trí xe là của ngành giao thông. Hành khách có vé được lên xe, còn không có vé thì phải bỏ tiền ra mua. Tỉnh Đồng Nai đã thực hiện tốt vấn đề này, các tỉnh khác thì tôi không dám khẳng định vì phụ thuộc vào địa phương đó.

- Liệu đến khi nào, ngành giao thông mới giải quyết được vấn nạn "xe nhồi khách"?

- Đến khi nào chúng ta tổ chức lại vận tải, để lành mạnh kinh doanh. Ngoài ra, cảnh sát giao thông phải xử lý nghiêm xe quá tải. Chúng tôi đã kiến nghị sửa đổi nghị định 152 theo hướng giam xe vi phạm, thậm chí cả tài xế để răn đe vì họ coi thường tính mạng của con người.

Đoàn Loan thực hiện