Cần chống tiêu cực ngay ở Bộ Giáo dục

"Cấp cơ sở thì toàn dân có thể kiểm soát được còn cấp cao thì quá phức tạp. Tiêu cực ở những tảng băng chìm vô cùng khó chống", bà Hà Thị Thanh Thanh, Hiệu trưởng Trung học Tư thục Kinh tế Sài Gòn, nói tại buổi sơ kết 5 tháng triển khai cuộc vận động nói không với tiêu cực và bệnh thành tích của ngành giáo dục.

Theo bà Thanh, chống tiêu cực không nên chỉ "gói ghém" trong thi cử mà cần mở rộng ra các lĩnh vực của toàn ngành, đặc biệt là trong thủ tục hành chính cấp Bộ. Để có ý kiến của Bộ về vấn đề nào đó, trường thường phải "xin" rất nhiều lần. Đơn cử như việc đề xuất được liên kết với một chương trình giáo dục nước ngoài, bà Thanh đã "kêu" với Bộ hàng năm trời mà kết quả vẫn không thấy đâu.

Bộ trưởng Giáo dục Đào tạo Nguyễn Thiện Nhân trao đổi với đại diện các ĐH tại TP HCM bên lề hội nghị. Ảnh: M.T.

"Bộ nên tạo điều kiện giúp thủ tục hành chính thông thoáng hơn và khi tiếp nhận đề xuất từ các đơn vị cơ sở nên cho biết cụ thể 3 ngày, 3 tháng hay 3 năm thì giải quyết xong. Đừng để cơ sở suốt ngày đi xin cấp này cấp nọ", bà Thanh bức xúc. 

Còn thi cử, còn tiêu cực

Tại buổi sơ kết, một số đại diện ĐH tại TP HCM cũng nhìn nhận, tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích tồn tại trong ngành giáo dục từ chục năm trước. Vấn đề là tiêu cực ở mức độ nào và có tìm được nguyên nhân cốt lõi để chống hay không.

Ông Trương Anh Kiệt, Hiệu phó ĐH Y Dược TP HCM, cho rằng, khi nào còn thi cử sẽ còn tiêu cực. Trong đó, tiêu cực ở sinh viên lớn tuổi, chuyên tu với hiện tượng "chạy điểm" khá phổ biến. Trường đang tìm biện pháp hiệu quả hơn để sinh viên không dám chạy điểm và các thày cũng không muốn nhận chạy điểm.

Cũng theo ông Kiệt, hiện tượng tiêu cực còn tồn tại lâu là do Bộ chưa xử lý nghiêm và hầu như không xử lý. Nhiều trường hợp gian lận thi cử được các ĐH giao cơ quan công an nhưng công an giao về tỉnh, tỉnh giao về đơn vị chức năng địa phương rồi cuối cùng tất cả... im lặng. Đơn cử, kỳ thi ĐH vừa qua, ĐH Y Dược bắt một trường hợp sử dụng điện thoại di động trong phòng thi nhưng không nghe hình thức xử lý cụ thể thế nào. Rất có thể người này sang năm lại thi tiếp ở Hội đồng thi trường nào đó.

"Nếu xử lý nghiêm thì sau này sẽ không phải giáo dục ý thức nữa mà giáo dục pháp luật là chính. Chúng ta nên liên hệ tại sao người dân Việt Nam có thể vượt đèn đỏ bừa bãi nhưng sang Singapore thì lại không dám", ông Kiệt đặt vấn đề.

Hiệu trưởng ĐH sư phạm kỹ thuật TP HCM, Thái Bá Cần thì phản ánh, hiện nay, công tác khen thưởng chưa thực chất, mà thiên về cảm tính. Ai viết báo cáo tốt thì thành tích được đẩy lên. Ông Cần nêu ý kiến, để "nói không với tiêu cực trong thi cử" cần có sự hợp tác giữa trò và thày. Không phải sinh viên nào cũng có hiện tượng tiêu cực và nhà trường phải tạo niềm tin để sinh viên hợp tác trong công tác này. "Có thể ban đầu sinh viên e dè không biết các thày có tiếp nhận ý kiến không, hay bị trù dập. Nhưng thực tế ở ĐH Sư phạm Kỹ thuật TP HCM, qua áp dụng hình thức trao đổi thẳng thắn giữa nhà trường với sinh viên, chúng tôi đã làm được nhiều điều để chống lại tiêu cực trong thi cử", ông Cần nói.

Đến kỳ thi, sinh viên lại đổ đến nhà thày

Theo Hiệu trưởng Cao đẳng Công nghệ thông tin Lê Tuệ, để thực hiện thành công phong trào "Hai không", yếu tố quan trọng là con người, đội ngũ cán bộ quản lý. Vì hiệu trưởng không trung thực, dối trên lừa dưới thì không quản lý ai được. Bức xúc trước những tiêu cực chưa có biện pháp xử lý triệt để nhưng đại diện các ĐH, Cao đẳng và Trung cấp chuyên nghiệp tại TP HCM đều bày tỏ sự tin tưởng vào hiệu quả cuộc vận động "Hai không" mà Bộ đưa ra.

Bộ trưởng Giáo dục Đào tạo Nguyễn Thiện Nhân cũng khẳng định, việc triển khai cuộc vận động "Hai không" là phục vụ mục tiêu học tích cực, thi nghiêm túc, làm việc thiện và sống hạnh phúc. Vì học sinh, sinh viên và vì các thày, khẳng định vị trí các thày là tấm gương về đạo đức và sự nỗ lực vươn lên.

Cũng theo ông Nhân, quy trình về thủ tục hành chính của Bộ sẽ được đưa lên mạng, cùng với hạn định về thời gian giải quyết rõ ràng hơn.

Ông Nhân cho biết thêm, thực tế, có hiện tượng trước và sau mỗi kỳ thi, sinh viên, học sinh lại cấp tập tới nhà thày. Sinh viên lập danh sách, đóng tiền đến gặp thày. "Có phải thày nghèo đến mức phải nhận tiền như vậy không?", ông Nhân đặt vấn đề.

Bộ trưởng chỉ đạo, năm 2007, ngành giáo dục tập trung thực hiện mục tiêu thi kết thúc môn học nghiêm túc: không quay cóp, không trao đổi bài... Các trường sẽ bàn về việc chấm dứt tình trạng sinh viên, học sinh lập danh sách, đóng tiền đến nhà thày trước và sau khi thi. Năm 2008 sẽ chuyển sang lĩnh vực khác.

Thanh Lương