Mưa đá liên tiếp có thể do tác động của El Nino

Ông Vũ Anh Tuấn. Ảnh: H.K.

Sáng nay, trao đổi với VnExpress, ông Vũ Anh Tuấn, Phó trưởng phòng dự báo hạn ngắn, Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn TƯ cho biết, trên thế giới hầu như không dự báo được mưa đá, mà chỉ có thể cảnh báo. Trong 3 ngày tới, miền Bắc chưa thấy dấu hiệu xảy ra hiện tượng này.

- Thưa ông, tại sao 3 ngày qua, miền Bắc liên tiếp xuất hiện mưa đá làm chết 8 người?

- Mưa đá tuy hiếm gặp, nhưng vẫn là hiện tượng bình thường của thời tiết. Nó hay xảy ra vào đầu và cuối mùa lạnh, khoảng tháng 4-5 và 10-11, khi có sự tranh chấp giữa hai dòng không khí có bản chất khác nhau. Trong thời gian này, hơi nước từ mặt đất bốc lên gặp điều kiện lạnh ở tầng cao (càng lên cao thì càng lạnh) đã ngưng kết thành hạt nước. Nếu lực đẩy từ dưới mặt đất lên không mạnh thì các hạt nước chỉ liên kết với nhau và rơi xuống tạo thành mưa.

Thời gian qua, do hội tụ gió trên cao gặp phải luồng không khí ẩm từ mặt đất bốc lên với lực rất mạnh đã đẩy tất cả lên cao nữa. Lên đến một giai đoạn nhất định, khi nhiệt độ giảm xuống còn âm 10 độ C thì ngưng kết thành đá. Viên đá to đến một mức độ nào đó sẽ thắng được lực đẩy từ mặt đất, rơi xuống đất tạo thành mưa đá.

- Mưa đá xảy ra dồn dập, cường độ và kích cỡ viên đá cũng to hơn bình thường. Ông giải thích thế nào về hiện tượng này?

- Bình thường mưa đá chỉ kéo dài 10-15 phút, nhưng đúng là trận mưa đá hôm qua ở Hà Nội kéo dài rất lâu, tới 30 phút, chia làm hai đợt và càng về sau kích cỡ viên đá càng to. Về thời gian, những trận mưa đá trong 3 ngày qua xảy ra muộn hơn so với mọi năm (vào nửa cuối tháng 11), trong khi bình thường nó hay xảy ra ở giữa tháng 10 và đầu tháng 11.

Sự khác biệt này có nguyên do của nó. Bắt đầu từ 9/9, miền Bắc mới có không khí lạnh. Từ đó trở đi hầu như không có không khí lạnh hoặc là có song quá yếu, nhiệt độ bề mặt đệm rất lớn, lên đến 30-31 độ C, có ngày rất nóng tới 32 độ C. Chính vì thế hơi nước từ mặt đất bốc lên rất mạnh, hình thành những hội tụ ẩm và càng lên cao thì càng ngưng kết thành những tảng đá lớn.

Hình ảnh mưa đá tối qua tại Hà Nội. Ảnh: Phạm Hải.

Nguyên nhân gián tiếp dẫn đến hiện tượng trên có liên quan đến El Nino. El Nino mạnh nhất là vùng xích đạo, đó là Malaysia, Indonesia. Việt Nam sẽ chịu tác động của El Nino 3-4, tức là ảnh hưởng ít hơn, nhưng kéo dài hơn và rộng hơn. Tại miền Bắc đã ghi nhận chênh lệch nhiệt độ của tháng 11 này bất thường so với nhiều năm, ví dụ tại Hà Nội tháng 11 nhiệt độ tăng 2,8 độ C so với trung bình nhiều năm. Một điều bất thường nữa là mưa ở khu vực Hải Phòng trong tháng 10 chỉ 0,3 mm, rất thấp so với bình thường. Những số liệu đó cho thấy bề mặt đệm nóng hơn nhiều năm, khả năng bốc hơi mạnh và càng dễ hình thành mưa đá.

- Thưa ông, Nam Bộ và Tây Nguyên nóng ẩm nhiều, bốc hơi lớn, tại sao không có mưa đá?

- Ở Nam Bộ và Trung Bộ, dòng không khí trên cao là gió mùa tây nam chuyển động gần như cùng hướng với dòng khí bốc lên từ mặt đất, không tạo ra xung đột. Ở miền Bắc, gió đông bắc mang theo không khí lạnh xung đột với luồng không khí nóng ẩm từ dưới bốc lên. Đây là lý do mưa đá thường chỉ xảy ra miền Bắc.

- Thời gian tới, khả năng xảy ra mưa đá thế nào?

- Tại Việt Nam và cả trên thế giới hầu như không dự báo được mưa đá. Người ta chỉ có thể cảnh báo, chứ không nói chính xác ngày mai ở khu vực cụ thể nào đó có mưa đá. Cơ quan khí tượng thường chỉ có thể nhận định trong đám mây dông phát triển mạnh có thể có tố lốc, vòi rồng, mưa đá.

Trong 3 ngày tới chưa thấy dấu hiệu xảy ra mưa đá. Mưa chỉ xảy ra một vài điểm ở miền Bắc, nhưng mưa to là hơi khó.

- Để đề phòng thiệt hại, ông có khuyến cáo gì với người dân?

- Trong thời điểm giao mùa rất hay xảy ra hiện tượng thời tiết đặc biệt, ví dụ dông, tố, lốc, vòi rồng, mưa đá. Để phòng tránh thiệt hại, tốt nhất khi có mưa dông, bà con nên tránh những cây to, vì có thể bị sấm sét đánh. Nên tìm nơi trú ẩn ở những mái nhà kiên cố. Nếu trú ở ngôi nhà cấp 4, mái tôn hoặc ngói xi măng có khi còn nguy hiểm hơn là đứng ngoài đường vì mưa đá có thể làm thủng ngói. Trong cơn dông hay có gió giật, nó có thể giật tung mái nhà.

*Dông lốc, mưa đá ở Quảng Ninh làm 8 người chết
*Hà Nội xuất hiện mưa đá

Hồng Khánh thực hiện