Khó 'xóa sổ' cảng thủy trong TP HCM

Hệ thống giao thương thủy bộ là nét đặc trưng tồn tại đã hơn 300 năm của Sài Gòn; bến mới ở chợ Bình Điền không đảm bảo kỹ thuật, an toàn... là những lý do khiến lệnh cấm giao nhận, xếp dỡ hàng hóa từ 1/11 tại các cảng, bến sông mà UBND TP HCM đưa ra kém hiệu lực.

Theo quy hoạch giao thông thủy của TP HCM đến năm 2020, 4 tuyến kênh gồm kênh Tẻ, kênh Đôi, kênh Tàu Hũ - Lò Gốm, rạch Ông Lớn sẽ được nạo vét, chỉnh trang để trở thành các tuyến vận tải thủy nội địa. Các cảng nhỏ, lẻ từ lâu nằm dọc các tuyến kênh trên sẽ được giải tỏa để xây mới cụm cảng sông Phú Định.

Lệnh cấm giao nhận, xếp dỡ hàng rau củ, quả của UBND thành phố là nhằm thực hiện quy hoạch trên. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng 4 tuyến kênh, rạch với chiều dài cả trăm km là những tuyến giao thương hàng hóa chính nối thành phố với các tỉnh miền Đông và miền Tây Nam Bộ. Sự kết hợp thủy - bộ hài hòa, hình ảnh trên bến, dưới thuyền là nét riêng có của Sài Gòn từ 300 năm trước. Việc thay đổi không thể một sớm một chiều.

Ghe, thuyền từ miền Tây chở rau, củ, quả, cá lên vẫn cập bến Trần Văn Kiểu trên kênh Tàu Hũ để lên hàng và chở hàng bách hóa về. Ảnh: Hoàng Tuyên

Mặt khác, theo thống kê, chỉ riêng mặt hàng rau, củ, quả, trái cây các loại được vận chuyển thông qua các cảng nằm trên 4 tuyến kênh trên là hơn 5.000 tấn/tháng. Do vận chuyển bằng các ghe, thuyền nhỏ, chạy nhanh nên hàng hoá giữ được độ tươi, sống.

“Chỉ thị của thành phố coi như cấm triệt đối với các hàng hóa này đi vào nội đô bằng đường thủy. Như vậy sẽ rất khó khăn cho người buôn bán kinh doanh dọc theo tuyến sông, kênh”, ông Phan Trọng Đoàn, Tổng giám đốc Cảng sông TP HCM, nhận xét.

Theo chỉ thị, ba chợ Bình Điền, Tam Bình (Thủ Đức), Tân Xuân (huyện Hóc Môn) sẽ là đầu mối tiếp nhận rau củ quả. Tuy nhiên, chợ Tân Xuân lại nằm sâu trong đường bộ, không có đường thủy. Phía sau lưng chợ Tam Bình chỉ có con lạch nhỏ dùng thoát nước, không có khả năng lưu thông ghe, thuyền. Duy nhất chợ Bình Điền với 65 ha đất ruộng sình lầy thuộc phường 7, quận 8, là gần với hệ thống đường thuỷ.

Bến tạm Bình Điền được cừ chắn bằng cây dừa không đảm bảo an toàn cho ghe, thuyền cập lên xuống hàng. Ảnh: Hoàng Tuyên

Tuy nhiên, hoạt động từ cuối năm 2003, nhưng việc khai thác nguồn hàng từ miền Tây lên, miền Đông về chợ này hiện vẫn thông qua một bến tạm. Bến tạm này chưa được nạo vét và chỉ có khả năng tiếp nhận ghe thuyền có tải trọng dưới 100 tấn. Cũng do bến cạn nên ghe thuyền chỉ có thể cập bến lên xuống hàng khi nước triều lớn. Nếu nước cạn là kẹt, lật ghe, chìm thuyền.

Bà Cao Thị Nhung, Phó giám đốc chợ Bình Điền, thừa nhận những yếu kém, chưa đầy đủ của hệ thống bến tạm. “Nhưng thành phố đã có lệnh dẹp bến trong nội thành, đưa các chợ tập trung về Bình Điền thì chúng tôi phải sử dụng bến sông tạm thôi”, bà Nhung nói.

Bến chính theo quy định quá tải, nhiều ghe thuyền tìm cách vào thẳng trong nội thành, neo đậu tại nhà các hộ dân nằm dọc theo các tuyến kênh. Hoạt động lên xuống, tiếp nhận hàng hóa tại các cảng cũ vẫn diễn ra sôi động mỗi ngày, dù lệnh cấm của UBND thành phố đã có hiệu lực.

  Lưu Đức