Đổ tội thiết kế để 'chặt bớt' vật liệu đang phổ biến ở VN

Tổng thư ký Tổng hội xây dựng VN Trần Ngọc Hùng cho biết, trong bất cứ trường hợp nào nhà thầu và giám sát đều không được tự ý thay đổi thiết kế. Thế nhưng ở VN đang phổ biến tình trạng đổ tại thiết kế quá mức cần thiết để lấp liếm tội "rút ruột" công trình.

- Theo ông việc rút bớt vật liệu trong vụ cao ốc 10 tầng được ghi vào nhật ký công trình có làm nhẹ trách nhiệm đơn vị thi công?

Vụ rút ruột cao ốc 10 tầng đang được điều tra.

- Theo quy định nhà thầu phải làm đúng thiết kế, tuy nhiên trên thực tế chuyện thay đổi vật liệu ở công trường thường xuyên xảy ra do không phải lúc nào nhà thầu cũng có đủ. Vấn đề quan trọng là thay đổi phải theo đúng quy phạm quy trình và có ý kiến thiết kế. Ở đây nhà thầu có thể thay thép phi 28 thành phi 25 nhưng phải đảm bảo sức chịu lực tương đương, tức là số lượng thép phải tăng lên. Trên thị trường, phi 28 về tiết diện bằng 1,25 lần phi 25 vì thế cứ thay 10 thanh phi 28 thì phải sử dụng 12,5 thanh phi 25. Trong trường hợp lượng thép hụt đi thì rõ ràng có vấn đề về chất lượng, vì sức chịu đựng theo thiết kế là 10 giờ chỉ còn 8.

Nói thật, tôi mà làm thiết kế thì cũng đồng ý cho thay đổi vật liệu nhưng phải đảm bảo bằng tiết diện và khoảng cách không được dày quá để đổ bê tông. Thép phi 28 thay bằng phi 25 thì được chứ không thể thay bằng phi 10.

Nhà thầu nói mọi thay đổi đã thông qua tư vấn giám sát và ghi vào nhật ký công trình nhưng theo các quy định hiện hành, tư vấn giám sát trong bất kỳ trường hợp nào cũng không được thay đổi thiết kế. 

- Các nhà thầu thường viện lý do thiết kế quá cao dẫn tới thừa so với thực tế. Điều này có hợp lý không?

- Thiết kế phải tính trong trường hợp chịu tổ hợp lực bất lợi nhất, chẳng hạn khi toà nhà có đông người nhất trong thời điểm bão to... chứ không khi nào lại tính thừa. Không thể để một toà nhà cao 10 tầng mà gió cấp 4, cấp 5 đã đổ. Hiện nay người ta thường đổ tại thiên nhiên để lấp liếm sai phạm. Các nhà thầu cứ cho rằng thiết kế đưa ra tiêu chuẩn quá cao để chặt bớt nhưng không tính toán cẩn thận thì rất nguy hiểm.

Nếu thiết kế đồng ý rút bớt vật liệu thì lại phải có một đơn vị khác thẩm tra xem họ thay đổi như vậy có đảm bảo chất lượng công trình không. Có phải trước đây đã tính sai hay không?

- Cơ quan công an kết luận có sự thông đồng giữa giám sát và thi công, vậy chủ đầu tư có trách nhiệm gì trong trường hợp này?

- Còn phải xem hợp đồng giữa giám sát và chủ đầu tư. Cũng có trường hợp chủ đầu tư giao toàn bộ việc quản lý công trình cho giám sát cũng có khi họ vẫn có ban quản lý theo dõi tiến triển công việc tại công trường. Thường chỉ những người không am hiểu về xây dựng và không đọc bản vẽ thiết kế mới không biết tý gì về chuyện rút bớt vật liệu trong trường hợp nó đã được ghi vào nhật ký công trình.

- Ông nghĩ sao khi nhà thầu cho rằng dự án thanh toán theo từng hạng mục, chủ đầu tư dựa vào nhật ký có thể trừ tiền thanh toán thì chưa thể nói là "rút ruột"?

- Còn phải xem hợp đồng là khoán gọn hay làm đến đâu thanh toán đến đó. Nếu đã qua đấu thầu thường là hợp đồng khoán, xong hạng mục nào chủ đầu tư thanh toán số tiền đã cam kết trong hợp đồng. Chưa nhận tiền có thể coi là chưa hoàn thành tội chứ không phải không có tội.

- Từ đầu năm tới nay hàng loạt vụ rút ruột công trình đã bị phát hiện, ông có cho rằng đây là hiện tượng phổ biến và không có thuốc chữa?

- Thực trạng này có nhiều nguyên nhân. Có thể trong quá trình đấu thầu bên B bỏ thấp để trúng thầu hay họ phải chi nhiều khoản ngoài chế độ, cũng có khi "rút ruột" để đút túi chia nhau. Chống căn bệnh này thực chất là chống tham nhũng. Quy định, pháp luật không thiếu nhưng thực tế nếu họ thống nhất cả bên A, bên B và bên C mà không có nội bộ tố cáo hay xảy ra sự vụ gì đó thì cũng khó mà phát hiện. Vấn đề chính vẫn là phẩm chất lương tâm người làm công trình. 

Tôi thấy khá tâm đắc với cách làm ở một số công trình tư nhân là khi nghiệm thu kỹ thuật họ chụp ảnh từng chi tiết và lưu giữ cẩn thận mãi sau này.

Việt Phong thực hiện