Vụ quota dệt may nóng bỏng tại diễn đàn Quốc hội

Bộ trưởng Trương Đình Tuyển. Ảnh: Anh Tuấn

"Tôi đã báo cáo vụ việc với Bộ Chính trị. Bộ Chính trị quyết định xử lý như thế nào tôi cũng chịu" - Bộ trưởng Thương mại Trương Đình Tuyển thừa nhận trách nhiệm của mình khi để xảy ra vụ tiêu cực phân bổ quota dệt may, khiến hàng loạt quan chức trong ngành bị bắt giữ.

Phiên chất vấn Bộ trưởng Thương mại chiều 1/12 có thể xem là nóng nhất trong suốt 2 ngày qua. Hơn 1 giờ giải trình, ông Tuyển là vị bộ trưởng duy nhất không nhìn văn bản, trả lời rõ ràng 14 câu hỏi được gửi trước, trong đó phần lớn xoáy sâu vào trách nhiệm của Bộ trưởng trong vụ tiêu cực.

"Tôi không có liên quan đến tiêu cực trong vụ chạy quota dệt may. Nhưng với cương vị người đứng đầu ngành thương mại tôi thấy trách nhiệm của mình khi vụ việc xảy ra. Tôi và Ban cán sự Đảng Bộ Thương mại đã họp kiểm điểm nghiêm khắc, có sự chứng kiến của lãnh đạo trung ương", Bộ trưởng Tuyển bắt đầu phần giải trình.

Theo ông Tuyển, năm 2003, Việt Nam đàm phán với Mỹ thay đổi mức hạn ngạch dệt may. Sau khi có hạn ngạch phải phân phối rất nhanh vì phải kịp thời vụ. Dệt may là mặt hàng có kim ngạch lớn, nhiều lao động. Trách nhiệm của Bộ trưởng là phải đàm phán tốt và phối hợp với Bộ Công nghiệp phân bổ quota hợp lý. Đối với việc phân bổ quota sẽ căn cứ vào nhiều tiêu chí phức tạp. Một trong những tiêu chí quan trọng là thành tích xuất khẩu các năm trước.

"Việc phân bổ quota rất phức tạp, phải tiến hành nhanh. Ví dụ thành tích xuất khẩu dệt may các năm trước không có con số thống kê, chúng tôi phải nhờ hải quan. Tôi nhận khuyết điểm nhưng phải trình bày bối cảnh lúc bấy giờ để đại biểu thấy", Bộ trưởng Thương mại thanh minh.

Sau khi vụ việc xảy ra, ông Tuyển thừa nhận đã rút ra bài học phải có cơ quan giám sát độc lập với bộ phận phân phối. "Sau khi vụ việc bị phát hiện, tôi đã chuyển công việc của anh Dâu cho các thứ trưởng khác nhưng ai cũng từ chối. Tôi phải trực tiếp phân bổ quota 1 tháng, theo tiêu chí công khai. Các doanh nghiệp không phải đôn đáo chạy ra Hà Nội", ông Tuyển nói.

Chỉ số giá tiêu dùng tăng mạnh cũng là nội dung mà nhiều đại biểu chất vấn. Ông Tuyển cho biết, chỉ số giá tiêu dùng 11 tháng đầu năm tăng 8,8%, trong đó thực phẩm tăng cao nhất 16,3%. Theo ông nguyên nhân là do ảnh hưởng của dịch cúm gia cầm hồi đầu năm. Hàng triệu gia cầm chết do dịch bệnh, ngành sản xuất thức ăn chăn nuôi lao đao. Sau khi hết dịch, giá loại thực phẩm này tăng mạnh. 

"Nếu Chính phủ kiềm chế giá bán gia cầm nhiều đại biểu Quốc hội chưa chắc đã đồng tình. Người nông dân đã bị mất mát sau dịch bệnh, nếu giảm giá bán gia cầm họ sẽ sống thế nào", ông Tuyển đặt vấn đề.

Một nguyên nhân nữa khiến giá tiêu dùng tăng, theo Bộ trưởng Tuyển, năm 2004, giá một số mặt hàng trên thế giới tăng cao, ảnh hưởng tới thị trường trong nước. Ví dụ giá xăng dầu, phân bón tăng khiến chi phí sản xuất gạo trong nước tăng. "Giá gạo tăng, thu nhập người nông dân tăng nhưng họ không được lợi. Lý do là họ phải thêm tiền đóng học cho con, chi phí cho đời sống hằng ngày cũng tăng", ông Tuyển nói.

Ngay sau khi Bộ trưởng Tuyển kết thúc phần giải trình, đại biểu NTơr nêu câu hỏi: "Vụ quota dệt may, Bộ trưởng có biết không hay phải chờ đến khi công luận phanh phui. Trách nhiệm của bộ trưởng trong vụ việc này đến đâu".

Đại biểu Nguyễn Văn Tuyết tiếp tục chủ đề này: "Bộ trưởng nêu rất nhiều biện pháp công khai, minh bạch trong phân bổ quota dệt may. Một số biện pháp từ năm 2003, nhưng sao chưa thấy hiệu quả, vẫn để tiêu cực xảy ra".

Bộ trưởng Thương mại cho rằng, xử lý cán bộ phải có chứng cớ. Thế nhưng chúng ta không có cơ chế giám sát tốt để phát hiện tiêu cực. Nếu chỉ nghe dư luận thì không thể xử lý, trong khi hối lộ rất khó phát hiện. Một lý do khác là cơ chế xin cho trong phân bổ quota dễ nảy sinh tiêu cực.

"Qua sự việc này, chúng tôi rút ra bài học đau đớn là phải lập cơ chế phân bổ thật tốt. Đây mới là biện pháp ngăn chặn tiêu cực, sau đó mới đến thanh tra", ông Tuyển trầm giọng.

Về trách nhiệm của Bộ trưởng để tiêu cực xảy ra, ông Tuyển nói: "Tôi đã từng nhiều lần từ chối nhận huân chương nhưng khuyết điểm thì tôi xin nhận".

Trả lời câu hỏi của đại biểu Neong Cheng về trách nhiệm của Bộ Thương mại với biến động giá một số mặt hàng, ông Tuyển thừa nhận có nguyên nhân chủ quan, đó là công tác chỉ đạo, điều hành và tổ chức phân phối. Tuy nhiên, nguyên nhân chủ yếu vẫn là do giá thị trường thế giới tăng, Chính phủ không thể quy định giá tràn lan với các mặt hàng.

Đại biểu Lê Quốc Dũng tiếp tục chất vấn: "Giá tiêu dùng tăng Bộ trưởng nói có nguyên nhân chủ quan. trình bày cụ thể. Vừa qua, thép trong nước tiếp tục tăng giá, trong khi thị trường quốc tế đã hạ nhiệt".

Ông Tuyển thừa nhận, khi giá phôi thép thế giới tăng, nhiều doanh nghiệp tăng giá quá mức theo kiểu đón đầu. Chính phủ rất cương quyết vấn đề này và đã thanh tra Tổng công ty thép. Nếu phát hiện sai phạm, sẽ xử lý nghiêm.

Trả lời câu hỏi Nguyễn Đình Xuân về tình trạng gian lận tại các trạm xăng. Ông Tuyển tỏ ý bức xúc: "Tôi cho rằng việc kiểm soát chất lượng, đo lường hiện nay rất kém. Tôi nói vậy không phải đổ lỗi cho Bộ Khoa học Công nghệ, nhưng họ có thiết bị khoa học. Muốn phát huy hiệu quả, Quản lý thị trường và lực lượng Thanh tra Khoa học Công nghệ phải phối hợp chặt chẽ với nhau". 

Người đứng đầu ngành thương mại cũng đề xuất bỏ việc nhập khẩu xăng A83. Lý do là chất lượng loại xăng này không tốt và các doanh nghiệp có thể pha trộn với xăng A92, bán cho khách, ăn chênh lệch.

Cuối buổi chất vấn chiều nay, Chủ tịch Nguyễn Văn An phát biểu, đánh giá cao sự thẳng thắn, chịu trách nhiệm của Bộ trưởng Trương Đình Tuyển trong phần trả lời chất vấn. Theo Chủ tịch, khi để xảy ra tiêu cực trong ngành, một số bộ trưởng không dám nhận trách nhiệm. Có bộ trưởng nói không liên quan đến tiêu cực hoặc vụ việc do các Thứ trưởng phụ trách.

"Những vụ tiêu cực vừa qua một phần là do bộ trưởng không sát việc, sát người. Nói theo dân gian là khoán việc cho cấp dưới. Tôi rất mong các vị bộ trưởng 6 chữ: trách nhiệm, sâu sát, kiên quyết", Chủ tịch An nói.

Sáng 2/12, Thủ tướng Phan Văn Khải sẽ trả lời chất vấn tại hội trường.

Việt Anh

Độc giả gửi ý kiến tại đây: