Chỉ số phát triển con người của VN được cải thiện

Trao đổi với VnExpress chiều nay nhân dịp UNDP công bố báo cáo phát triển con người 2004, ông Jonathan Pincus, Chuyên gia kinh tế của UNDP cho biết, điểm đáng chú ý nhất là giá trị Chỉ số phát triển con người của VN đang tăng lên.

- Trong Bản báo cáo phát triển con người 2004, VN đạt được những thành tựu gì?

- Giá trị HDI (Chỉ số phát triển con người) của VN tiếp tục tăng từ 0,686 năm ngoái lên 0,691 cho phép VN duy trì xếp hạng về phát triển con người ở mức trung bình là 112 trong tổng số 177 nước được xếp hạng. Giá trị HDI của VN tăng, phản ánh mức tăng về tuổi thọ từ 68,6 lên 69 năm và GDP theo đầu người từ 2.210 lên 2.300 USD.

Kể từ năm 1985 đến nay, HDI của VN đã tăng đáng kể phản ánh những thành tựu đạt được trong các lĩnh vực phát triển chủ chốt như mức sống, y tế, giáo dục. Cụ thể, HDI tăng từ từ 0,583 năm 1985 lên 0,605 năm 1990; 0,649 năm 1995 và 0,691 trong thời gian gần đây.

- Vị trí xếp hạng của VN trong Báo cáo phát triển con người 2003 là 109, năm nay tụt xuống 112. Theo ông, có sự đi xuống nào khiến giá trị phát triển con người không bằng năm trước?

- Thứ hạng không quan trọng lắm bởi các chỉ số của VN đều tăng hơn so với trước, tuy nhiên tốc độ tăng của các bạn có thể chậm hơn một số nước khác. Ngay trong báo cáo năm nay, Indonesia, Malaysia và Thái Lan đều tụt hạng so với năm ngoái.  

- Một thực tế đáng lo ngại được chỉ ra trong báo cáo là tỷ lệ người lớn biết chữ ở VN giảm từ 92% xuống 90%. Theo ông, đâu là nguyên nhân và biện pháp gì có thể hạn chế tình trạng này?

- Tôi cho rằng điều này rất đáng để Chính phủ lưu tâm. UNDP đã thực hiện một số khảo sát về nghèo đói với sự tham gia của người dân. Kết quả cho thấy, tỷ lệ người lớn mù chữ có nguyên nhân chính do nghèo đói. Mức độ biết chữ của người lớn thấp là điều hết sức lo ngại chúng ta cần tìm ra giải pháp tổng thể, mà trước hết là giảm nghèo để hạn chế tình trạng trên gia tăng.

- Để tăng cường sự nghiệp phát triển con người, UNDP khuyến cáo các quốc gia cần xây dựng sự đa dạng về văn hóa. Vậy điều này có gì mâu thuẫn với việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc?

- Hai vấn đề trên không có gì mâu thuẫn nhau bởi chúng ta cần đề cao tính thống nhất trong sự đa dạng. Ở VN, việc tôn trọng sự đa dạng về dân tộc và văn hóa được quy định trong Hiến pháp và luật pháp. Chính phủ VN mạnh mẽ cam kết xóa bỏ khoảng cách giữa các nhóm dân tộc, công nhận sự cần thiết phải có các biện pháp hỗ trợ dành riêng cho những nhóm bị thiệt thòi, trong đó có đồng bào các dân tộc ít người.

- VN đang phải đối mặt với sự chênh lệch phát triển kinh tế giữa các vùng, vậy Chính phủ cần có biện pháp gì để khắc phục?

- Nguyên nhân của tình trạng này là các địa phương tham gia không đồng đều vào các chương trình phát triển kinh tế của đất nước. Hiện một số tỉnh phía Bắc phát triển kém hơn so với phía Nam ở một số lĩnh vực. Vì thế VN cần có chính sách ở cấp trung ương để hạn chế bớt chênh lệch như vậy.

Một nguyên nhân khác gây ra sự chênh lệch là bất cập ở các chính sách công vì người nghèo phụ thuộc nhiều hơn vào các dịch vụ như giáo dục, y tế... so với người khá giá. Chính phủ giao cho nhiều cơ quan phát triển dịch vụ để tăng khả năng tiếp cận của người dân nhưng nó có mặt trái là càng phát triển người nghèo càng không đủ tiền để mua dịch vụ. Theo tôi, cần có biện pháp để đánh giá chính xác hiệu quả để điều chỉnh những chính sách như vậy một cách thích hợp.

Phong Lan