Lộ trình phát triển công nghệ thông tin Việt Nam

"Nền công nghệ thông tin (CNTT) Việt Nam đang ở đâu, sẽ về đâu và những chủ thể liên quan phải làm gì để đạt mục tiêu đề ra?" - đó là những nội dung chính của dự thảo 'Chiến lược phát triển CNTT và truyền thông' được công bố tại hội thảo do Bộ Bưu chính Viễn thông (BCVT) và UNDP tổ chức sáng nay ở Hà Nội.

Cuộc họp bàn tròn này quy tụ đại diện 18 bộ, 16 tỉnh thành và nhiều tổng công ty cũng như các tổ chức quốc tế để hoàn thiện dự thảo trước khi trình Thủ tướng Phan Văn Khải phê duyệt vào năm 2004.

Hiện nay, các nghiên cứu trong và ngoài nước đều cho thấy Việt Nam dù xuất phát chậm xong tiến rất nhanh và đang vượt nhiều nước trong khu vực. Tiến sĩ Trần Minh Tiến, Viện trưởng Viện Chiến lược bưu chính viễn thông và CNTT (Bộ BCVT), dẫn một công trình của Viện nghiên cứu Harvard (Mỹ) cho thấy năm 2002, Việt Nam đứng thứ 74/75 nước về trình độ CNTT, bị Indonesia và Philippines bỏ xa. Tuy nhiên, chỉ trong vòng 1 năm, trình độ CNTT của ta vươn lên hàng 68/102 quốc gia và vượt hai nước ASEAN kể trên. Công trình này được xây dựng dựa trên các tiêu chí: môi trường, sự sẵn sàng và mức sử dụng công nghệ. Phân tích sâu hơn cho thấy sự thay đổi là do chỉ số mức sử dụng công nghệ của Việt Nam, đặc biệt là khối doanh nghiệp và Chính phủ, biến chuyển rất tốt trong năm qua. Tuy nhiên, một số yếu tố môi trường nền tảng, đặc biệt là môi trường cạnh tranh, còn yếu kém. "VNPT hiện chiếm khoảng 90% thị phần, cho thấy tình trạng độc quyền quá cao", ông Tiến nhấn mạnh.

Từ cơ sở trên, dự thảo nêu ra kế hoạch tới 2010 và xa hơn, Việt Nam phải là nước trung bình khá trong khu vực về phát triển và ứng dụng CNTT. Bốn mục tiêu định tính là nhân rộng ứng dụng, hoàn thành xa lộ thông tin quốc gia, chuyên nghiệp hoá nguồn nhân lực, đánh bại mọi âm mưu phản động trong CNTT và các cuộc chiến tranh điện tử. Mục tiêu định lượng là tốc độ phát triển 25-30%/năm của ngành CNTT.

Tuy nhiên, "chiến lược CNTT ở nhiều nước đã thất bại do người ta đồng nhất nó với một danh mục ước mơ. Điều quan trọng là Việt Nam phải có những giải pháp và hành động cụ thể", ông Stephen Browne, Trưởng nhóm CNTT phục vụ phát triển của UNDP, cảnh báo.

Để cụ thể hoá những việc cần làm, dự thảo đưa ra 9 nhóm giải pháp cho ba chủ thể: Chính phủ, doanh nghiệp và người dân. Từ nay đến năm 2005, Chính phủ cần thống nhất hoạt động quản lý đang phân tán hiện nay. Các bộ ngành phải tách bưu chính khỏi viễn thông, điều chỉnh lại môi trường cạnh tranh, sử dụng các sản phẩm CNTT "made in Vietnam", khuyến khích các tập đoàn CNTT đa quốc gia vào Việt Nam kinh doanh... Dự thảo cũng khuyến khích người tiêu dùng thành lập các hiệp hội CNTT và cập nhật tri thức, đóng góp ý kiến cho các chính sách của Nhà nước. Về mặt ngắn hạn, có 4 chương trình trọng điểm gồm: đẩy mạnh ứng dụng CNTT, phát triển công nghiệp CNTT, nâng cấp hạ tầng viễn thông và Internet, phát triển nguồn nhân lực CNTT và 10 dự án ưu tiên theo từng giai đoạn.

Thanh Tùng