Azim Premji - ông ‘vua’ phần mềm Ấn Độ

Azim Premji.

Năm 2000, ông được tạp chí Doanh nhân Ấn Độ trao giải “Doanh nhân của năm”. Năm 2003, ông lại vinh dự được tạp chí uy tín Forbes xếp hạng 10 trong số những tỷ phú quyền lực nhất hành tinh. Đó là Azim Premji, Chủ tịch tập đoàn Wipro, "vị vua không ngai" của ngành công nghiệp phần mềm nước này.

Đất nước có số dân đứng thứ hai trên thế giới ngày nay đã trở thành một cường quốc trong ngành công nghiệp sản xuất phần mềm máy tính thế giới. Theo số liệu thống kê của Hiệp hội quốc gia các công ty phần mềm Ấn Độ, năm 2002, giá trị xuất khẩu các sản phẩm phần mềm của nước này đạt 13,5 tỷ USD, chiếm tới 10% tổng kim ngạch xuất khẩu. Theo dự đoán của các chuyên gia, con số này vào 2008 sẽ là 50 tỷ USD. Thành công lớn lao này có phần đóng góp không nhỏ của những nhà doanh nghiệp biết nhìn xa trông rộng như Azim Premji.

Đi lên từ sản xuất xà phòng

Tại Bangalore, thành phố có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất châu Á, thủ phủ ngành công nghiệp phần mềm Ấn Độ, không ai là không biết đến Azim Premji, người nắm giữ 84% cổ phần tập đoàn công nghệ thông tin (CNTT) lớn nhất nước. Hiện nay, Wipro có những khách hàng quen thuộc là các tập đoàn công nghệ cao hàng đầu thế giới như Nokia, Microsoft, Alcatel, Boeing, Cisco, NEC… Nhưng thực ra nó mới chỉ bước chân vào ngành CNTT từ năm 1980.

Năm 1945, cha của Azim Premji thành lập công ty rau quả Tây Ấn. Đó là một doanh nghiệp nhỏ chuyên sản xuất và buôn bán dầu ăn tại thị trường Bombay. Năm 1966, khi đang theo học khoa CNTT tại Đại học Tổng hợp Stanford (California, Mỹ), Premji buộc phải bỏ học và trở về quê nhà để tiếp quản công ty của gia đình vì cha ông đột ngột qua đời sau một cơn đột quỵ. Hơn 30 năm sau, ông mới tốt nghiệp bằng kỹ sư tin học qua một khoá học đào tạo từ xa.

Không còn con đường nào khác, chàng trai 21 tuổi chưa hề biết đến kinh doanh buộc phải đứng ra chèo lái công ty thực phẩm đang trên đà xuống dốc. Để vực dậy công ty, ông quyết định táo bạo: đa dạng hoá sản phẩm. Từ chỗ chỉ chuyên sản xuất dầu thực vật, công ty chuyển sang gia công thuê cho các tập đoàn nước ngoài tất cả các loại sản phẩm mà Premji ký được hợp đồng như: xà phòng, thiết bị chiếu sáng, đồ dùng toilet, dầu gội đầu… Ông đã đi đúng hướng. Trong vòng 5 năm, doanh thu tăng lên gấp đôi. Năm 1977, công ty chính thức đổi tên thành Wipro Technologies.

Cơ hội vàng đã đến với Azim Premji và ngành CNTT Ấn Độ vào năm 1979, khi chính phủ nước này ra sắc lệnh buộc tập đoàn khổng lồ IBM rời khỏi thị trường Ấn Độ nhằm hạn chế ảnh hưởng của các tập đoàn đa quốc gia đến nền kinh tế cũng như tạo điều kiện và môi trường phát triển tốt cho ngành công nghiệp nội địa.

Nhanh chóng nắm bắt được thời cơ, ông thành lập ngay một bộ phận trong công ty chuyên về CNTT. Song song với việc bắt tay xây dựng một đội ngũ kỹ sư giỏi, giàu kinh nghiệm, ông tiến hành mua lại công nghệ từ một số công ty nhỏ của Mỹ. Ý tưởng của ông là sau khi nghiên cứu kỹ những công nghệ đó, phát triển chúng thành thương phẩm sẽ bán lại cho chính các công ty nước ngoài, chủ yếu là các doanh nghiệp Mỹ. Thực tế đã diễn ra đúng như ông dự liệu. Chi phí sản xuất tại Ấn Độ thấp hơn nhiều so với các nước phương Tây đã giúp các công ty nội địa thắng thế trong cuộc cạnh tranh về giá. Nhiều tập đoàn nước ngoài cũng rất hài lòng về sản phẩm phần mềm trọn gói mà họ nhận được. Thành công của ông làm thức tỉnh nhiều kẻ bảo thủ. Nối tiếp công ty công nghệ Wipro, hàng loạt công ty trong nước cũng lựa chọn giải pháp của Premji. Hướng đi mới cho ngành CNTT non trẻ của Ấn Độ đã được định hình ngay từ cột mốc lịch sử đó.

Trở thành đại gia ngành công nghiệp phần mềm

Premji và Thủ tướng Anh Tony Blair.

Trong thời gian cuối thập niên 80, đầu 90, để tích luỹ vốn và kinh nghiệm hoạt động, Wipro phải liên doanh với các đối tác nước ngoài như General Electric (Mỹ), British Telecom (Anh) hay Acer (Đài Loan). Cho đến năm 1992, Wipro mới chính thức trở thành tập đoàn đa quốc gia với 30 trụ sở trên toàn cầu, hoạt động trong hàng loạt lĩnh vực từ CNTT, sản xuất hàng tiêu dùng đến cung cấp dịch vụ y tế… Khách hàng của hãng là hơn 300 tập đoàn kinh tế hàng đầu thế giới bao gồm hàng chục lĩnh vực như: điện thoại, hàng không, phần mềm… CNTT vẫn là lĩnh vực ưu tiên số 1 của tập đoàn. Có tới 18.000 lập trình viên và chuyên gia tư vấn đẳng cấp thế giới đang làm việc trong mảng kinh doanh này. Không chỉ đóng vai trò “tái chế” sản phẩm của nước ngoài như trước đây, Wipro đã vươn lên thành nhà sản xuất và cung cấp giải pháp CNTT có uy tín. Doanh mục dịch vụ của hãng khá phong phú, bao gồm tư vấn, thiết kế, phát triển, bảo trì phần mềm, phần cứng, các dịch vụ trọn gói, đơn lẻ…

Công tác đổi mới công nghệ cũng là mối quan tâm hàng đầu của các nhà lãnh đạo tập đoàn. Theo giới phân tích, Wipro là một trong những tập đoàn năng động nhất châu Á trong việc duy trì tốc độ đổi mới công nghệ và công tác quản lý. Không những bắt kịp các tập đoàn lớn của phương Tây, Wipro đôi lúc còn vượt họ. Năm 1998, Wipro trở thành công ty phần mềm đầu tiên trên thế giới nhận được chứng chỉ SEI CMM cấp 5 (cấp độ cao nhất cho một công ty công nghệ cao do Viện nghiên cứu phần mềm Mỹ quy định). Năm 2001, một lần nữa hãng là công ty công nghệ cao đầu tiên của Ấn Độ được cấp chứng chỉ chất lượng công nghiệp TL9000. Hiện nay, Premji và Wipro đang cố gắng vươn tới tiêu chuẩn 6 Sigma (tiêu chuẩn cao nhất cho đội ngũ quản lý một tập đoàn kinh tế). Cùng với việc niêm yết cổ phiếu công ty trên thị trường chứng khoán New York, Premji chính thức hoàn thành công cuộc đưa Wipro trở thành tập đoàn đẳng cấp thế giới.

Năm ngoái, Premji lại bắt đầu một cuộc phiêu lưu mới khi bỏ ra 102 triệu USD mua lại Công ty Spectramind và khởi động dự án siêu tưởng “sinh-tin học”. Theo đó, các chuyên gia của Wipro sẽ thiết kế một phần mềm chuyên dụng để nghiên cứu và phát hiện ma tuý. Ông cho biết dự án mới mẻ này của hãng rất có thể sẽ là bước đột phá khỏi thị trường truyền thống vốn đang ngày càng thu hẹp bởi sự cạnh tranh quyết liệt giữa những tập đoàn lớn.

Năm 2002, tổng thu nhập của Wipro đạt khoảng 700 triệu USD, tăng 10% so với năm 2001. Tạp chí Business Week xếp hạng Wipro là một trong 7 tập đoàn phần mềm hùng mạnh nhất thế giới.

“Các bạn hãy làm việc chăm chỉ”

Để có được thành công như ngày hôm nay, Premji cho rằng chẳng có bí quyết gì đặc biệt. Ông khẳng định mình chỉ thực hiện nghiêm túc khẩu hiệu: “Làm việc, làm việc và tiếp tục làm việc”. Ông cũng từng có câu nói nổi tiếng: “Nếu bạn không làm việc, đừng mong có một chỗ đứng cho riêng mình. Lao động chính là cách thức duy nhất để sống sót trong môi trường cạnh tranh khắc nghiệt hiện nay”.

Một ngày làm việc của ông thường bắt đầu vào 7h30 và kết thúc sau 22h. Mặc dù rất bận rộn, ông vẫn cố gắng tự trả lời thư điện tử của khách hàng và nhân viên. Khác với nhiều ông chủ tư bản người Ấn Độ, ông lúc nào cũng thân mật với cấp dưới, không có chút phân biệt đối xử. Từ các lãnh đạo cao cấp đến nhân viên bình thường đều được ông tạo mọi điều kiện để đạt hiệu quả công việc cao nhất.

Ông đặt ra cho mình và tất cả nhân viên làm việc tại Wipro 4 tiêu chuẩn về giá trị: con người, tính hoàn hảo của các dịch vụ, những giải pháp sáng tạo và các giá trị tài chính.

Đằng sau mỗi tấm danh thiếp của nhân viên tập đoàn Wipro, người ta có thể đọc được dòng chữ: “Với tất cả sự kính trọng, chúng tôi cam kết sẽ cung cấp cho quý khách hàng những dịch vụ hoàn hảo nhất”. Chính nhờ phương châm này, Wipro được xem là công ty được khách hàng yêu quý nhất tại bản xứ. Theo thống kê, có tới 85% khách hàng tỏ thái độ “trên cả hài lòng” với các dịch vụ mà Wipro cung cấp.

Mặc dù là người giàu nhất Ấn Độ, người ta vẫn nhận thấy ở ông sự giản dị. Đó là hình ảnh người đàn ông trung niên tóc bạc trắng đi chiếc xe Ford Escort lạc mốt, thường ăn sáng ở một quán nhỏ ven đường trước khi thong thả bước vào văn phòng làm việc. Gần đây, người ta mới thấy ông học chơi golf - thú chơi vốn được ông coi là xa xỉ. Năm 2001, 80% doanh thu của Wipro là phần đóng góp của nhánh CNTT. Tuy nhiên, ông quyết định vẫn giữ nguyên những ngành kinh doanh cũ như sản xuất hàng tiêu dùng, thiết bị chiếu sáng… bởi chúng vẫn tiếp tục sinh lời. “Chúng có mối quan hệ tình cảm đặc biệt đối với tôi”, Premji nói.

Ngày nay, giới trẻ Ấn Độ coi Azim Premji là tấm gương cho họ noi theo. Họ xem ông là biểu tượng của cuộc cách mạng CNTT tại Ấn Độ. Ông cũng chính là người đưa nước này bước vào nền kinh tế tri thức - nơi của cải vật chất sinh ra từ tri thức và thông tin nhiều hơn hàng triệu hecta đất nông nghiệp hay hàng tỷ thùng dầu thô cộng lại. Cùng với sự bùng nổ của thương mại điện tử trong thế kỷ 21, Azim Premji và tập đoàn Wipro chắc chắn sẽ còn tiến xa hơn nữa trong công cuộc chinh phục thế giới của các công ty phần mềm Ấn Độ.

(Theo Thời Báo Kinh tế VN)