Đỗ Thanh Hải đặt niềm tin vào phim truyền hình VN

Khá có tiếng với nhiều bộ phim truyền hình dài tập: 'Xin hãy tin em', 'Phía trước là bầu trời', 'Của để dành'…, đạo diễn Đỗ Thanh Hải vừa trở về Việt Nam sau khóa học nâng cao nghiệp vụ làm phim truyền hình tại Đức. Anh tâm sự về chuyến đi đầy dấu ấn của mình.

Tôi đến Berlin vào một chiều cuối tuần giữa tháng 9, nắng vàng và dọc hai bên đường những hàng cây xanh bắt đầu chuyển sang màu vàng đỏ báo hiệu một mùa thu yên bình. Với 9 tuần tham gia khóa học dành cho những nhà làm phim truyền hình dài tập nâng cao kỹ năng tổ chức sản xuất và quản lý các dự án, tôi đã có dịp tận hưởng trọn vẹn khung cảnh tuyệt đẹp của mùa thu châu Âu.

Trên đường từ sân bay về khu nhà dành cho 11 học viên tham gia khóa học đến từ các nước khu vực châu Á và Nam Phi, nhìn qua cửa kính bắt gặp những người đàn ông, đàn bà đã luống tuổi thư thái dắt theo những con chó nhỏ đi dạo trên hè phố, tôi chợt nghĩ, giá mà Hà Nội cũng có những khoảng bình yên trong tiết trời vàng dịu thế này, những người làm phim Việt Nam chắc chắn sẽ có được rất nhiều khuôn hình đẹp khi thực hiện cảnh quay ngoài đường phố.

Đạo diễn Đỗ Thanh Hải và nghệ sĩ Minh Vượng (VTV).

Nơi tôi học là Trung tâm Đào tạo truyền hình Deutsche Welle Akademie (thuộc Tây Berlin), với đội ngũ làm công tác đào tạo rất chuyên nghiệp. Ngày học đầu tiên, chúng tôi đã nhận lịch sắp xếp chi tiết đến từng giờ, từng phút cho cả khoá học. Ngoài 2 giáo sư phụ trách giảng dạy trực tiếp, 1 giáo viên chuyên trách việc thực hành, lúc nào cũng có thêm 3 người trợ lý phụ giảng, tổ chức các hoạt động ngoại khóa và lập kế hoạch cho những chuyến đi học thực tế tại một số trường quay lớn chuyên sản xuất phim sitcom (hài kịch tình thế) và phim truyền hình dài tập của CHLB Đức.

Trọng tâm của khóa học là tập trung nâng cao các kỹ năng cần thiết cho việc sáng tạo - phát triển kịch bản dài tập, đặc biệt là dạng phim sitcom - một trong những mục tiêu mà phim truyền hình VN đang hướng đến. Vì vậy, ngoài các giờ học lý thuyết và trao đổi kinh nghiệm thực tế, chúng tôi được tham gia vào khuôn khổ Liên hoan phim truyền hình châu Âu - PRIX EUROPA diễn ra tại Berlin và Potsdam. Suốt một tuần lễ, tôi được xem hơn 30 bộ phim truyền hình với rất nhiều phong cách khác nhau của các nhà làm phim châu Âu. Trung bình mỗi ngày có khoảng 5-6 phim được chiếu trong một căn phòng rộng với gần 10 màn hình đặt khắp các vị trí... Và sau mỗi ngày, các nhà làm phim đến từ nhiều quốc gia lại ngồi bàn tròn, lắng nghe phần trình bày của nhóm sáng tác gồm đạo diễn, nhà sản xuất, người viết kịch bản… cùng trao đổi về những bộ phim vừa xem, về phong cách thực hiện, cách chọn lựa đề tài, cách phát triển nội dung kịch bản và quy trình sản xuất. Rất nhiều kinh nghiệm thực tế đã được chia sẻ...

Sau 5 tuần đầu tiên học tại Trung tâm Đào tạo truyền hình Akademie, chúng tôi có thời gian 2 tuần đến các trung tâm sản xuất trao đổi kinh nghiệm thực tế với những nhà làm phim truyền hình Đức. Tại Munich, chúng tôi đến trường quay Bavaria, nơi mỗi ngày 2 kíp sản xuất cùng lúc thực hiện series phim truyền hình tại 2 trường quay riêng biệt để đảm bảo mỗi ngày hoàn thành 40 phút phim phát sóng. Một quy trình làm phim chuyên nghiệp được điều hành bởi nhóm êkíp tổ chức sản xuất làm việc khoa học và chặt chẽ đến từng phút. Tôi vô cùng thích thú khi bước vào một căn phòng nhỏ có những ngăn kính với rất nhiều cái tên được ghi trên đó. Đây là nơi kíp tổ chức sản xuất điều hành đoàn phim bằng những lịch quay ghi rất chi tiết công việc: Địa điểm quay ở đâu, diễn viên gồm những ai, trang phục, đạo cụ phải chuẩn bị những gì, giờ giấc tập trung để làm việc, giờ nghỉ, giờ ăn lúc nào, thiết bị ánh sáng đặc biệt... Các thành phần trong đoàn phim chỉ cần tìm đúng ngăn kính ghi tên của mình và đọc thông tin trên tờ ghi kế hoạch... Để thực hiện điều này, những người tổ chức sản xuất đều phải biết rõ công việc và luôn nắm bắt đầy đủ những yêu cầu của đạo diễn, quay phim và nhà sản xuất.

Bên trong trường quay, khoảng gần 40 căn phòng nhỏ (các bối cảnh phim được dựng như thật với đầy đủ đồ dùng, thiết bị sinh hoạt) được lắp đặt sẵn hệ thống chiếu sáng, cho phép đoàn phim thực hiện liên tục các cảnh quay, không mất thời gian lắp đặt bối cảnh rồi chuyển và đặt đèn. Các diễn viên sau khi tập diễn phối hợp với máy quay cùng nhóm làm phim sẽ trở về khu vực dành riêng cho họ (bên ngoài trường quay) nghỉ ngơi, hóa trang và xem lại lời thoại. Trong khi đó nhóm làm phim tập lại động tác máy, làm ánh sáng... Chỉ khi mọi thứ sẵn sàng, diễn viên mới quay trở lại bối cảnh và bắt đầu, do vậy luôn tập trung tối đa được khả năng diễn xuất cho vai diễn. 

Sitcom là dạng phim serie với những tình huống hài hước được lồng ghép vào nội dung câu chuyện và được thực hiện hầu hết trong trường quay, thu thanh đồng bộ, sử dụng 3-4 camera ghi hình và bắt buộc phải dựng hình ngay tại trường quay để bảo đảm thời gian thực hiện một tập phim (khoảng 50 phút) chỉ trong thời gian 3-4 ngày. Chính vì đặc điểm này mà êkíp làm phim cũng như diễn viên phải có các kỹ năng làm việc cực kỳ chuyên nghiệp. Tôi được biết tại Đức, phim sitcom là một trong những chương trình truyền hình thu hút rất đông lượng khán giả theo dõi, không chỉ do câu chuyện phim luôn tạo tiếng cười thú vị từ những tình huống hài hước, mà còn vì yếu tố thời sự được cập nhật vào các tập phim. Do vậy, khi xem phim, khán giả có cảm giác như câu chuyện đang xảy ra đâu đó ngay cạnh khu phố của họ, những nhân vật của phim trở nên thân quen với mọi gia đình...

Đứng trong trường quay với la liệt hệ thống đèn chiếu sáng, các thiết bị quay hiện đại tại nước bạn... tôi chạnh lòng khi nghĩ đến điều kiện làm phim truyền hình Việt Nam. Giá như những người làm phim chúng tôi cũng có một trường quay để họa sĩ thiết kế không phải chạy đôn, chạy đáo xin xỏ, dỗ dành mượn một bối cảnh quay trong vài ba tuần; sau đó đạo diễn buộc phải thực hiện cảnh quay một cách vội vã vì diễn viên không thể dừng quá lâu giữa đường mà diễn xuất khi xung quanh ôtô, xe máy ồn ào với người đi đường xúm lại chỉ trỏ, bàn tán...

VFC đang chuẩn bị dự án làm phim dài tập. Tôi được giao nhiệm vụ tham gia nhóm đạo diễn chính kiêm phụ trách dự án này. Êkíp thực hiện gồm những đạo diễn trẻ, có người từng du học nước ngoài về như Thế Anh, Khải Anh, Gia Chung. Chúng tôi đang có kế hoạch tuyển chọn riêng cho dự án phim sitcom một đội ngũ diễn viên. Phim truyền hình Việt Nam đang phát triển từng ngày và tôi tin rằng nó sẽ nhanh chóng đạt được tính chuyên nghiệp, đáp ứng được sự yêu thích của khán giả.

Đạo diễn Đỗ Thanh Hải

(Theo VTV)