Sách 'Mỹ thuật Việt Nam hiện đại' ra mắt độc giả

Trang bìa cuốn sách.

Với 170 tác giả và 432 tác phẩm, cuốn Mỹ thuật Việt Nam hiện đại phản ánh khá đầy đủ những chặng đường phát triển của nền mỹ thuật hiện đại VN. Sách do Đại học Mỹ thuật HN và Viện Mỹ thuật phối hợp thực hiện. Sau 4 năm, tác phẩm đã được hoàn thành và ra mắt hôm qua.

Trong lời giới thiệu cuốn sách, phó giáo sư, họa sĩ Nguyễn Lương Tiểu Bạch - chủ biên, viết: "Mỹ thuật hiện đại được tính kể từ khi người Pháp đô hộ Đông Dương, mở trường Mỹ thuật Đông Dương tại HN (1925), đưa vào VN những bài học nghệ thuật đầu tiên theo truyền thống phương Tây, tức là khi bắt đầu có nhiều người Việt học vẽ tranh sơn dầu trên giá và làm điêu khắc như hình thức vẫn thấy ngày nay. Cũng từ đây mới xuất hiện lớp người sáng tác, được gọi là họa sĩ, nhà điêu khắc lưu danh trên tác phẩm của mình, khác hẳn với thời kỳ sáng tác phần lớn là khuyết danh trước đây của nghệ thuật cổ truyền".

Tác phẩm "Em Thúy".

Cuốn sách dày 408 trang, khổ 24 x 32, bao gồm 4 phần: Mỹ thuật VN thời kỳ Pháp thuộc 1884-1945; Mỹ thuật VN thời kỳ 1945-1975; Mỹ thuật VN sau ngày đất nước thống nhất 1975; Một số họa sĩ VN sống và làm việc tại nước ngoài; Tổng quan kiến trúc VN thế kỷ 20. Ngoài ra còn một phụ lục bao gồm 4 nội dung: Danh sách các họa sĩ, nhà điêu khắc được giải thưởng Hồ Chí Minh; Danh sách các họa sĩ, nhà điêu khắc được giải thưởng Nhà nước năm 2001; Các trường Đại học mỹ thuật của VN; Niên biểu một số sự kiện lịch sử mỹ thuật VN tương ứng với thế giới.

Với cấu trúc mạch lạc, bao quát toàn bộ tiến trình phát triển của mỹ thuật hiện đại, cuốn sách trước hết là một nguồn tài liệu quý giá, tập hợp một cách đầy đủ nhất những tư liệu có được từ trước tới nay về mỹ thuật VN. Độc giả quan tâm tới lĩnh vực này có thể tìm thấy nguồn thông tin phong phú từ cuộc triển lãm đầu tiên của trường Đông Dương năm 1929 cho tới những thành tựu của mỹ thuật VN trong thời kỳ đổi mới. Phó giáo sư Nguyễn Lương Tiểu Bạch cho biết: "Đây là công lao của thế hệ các nhà nghiên cứu ở Viện Mỹ thuật. Các tác giả đã đi điền dã, sưu tầm trong suốt 4 năm trời. Chúng tôi hy vọng đây sẽ là một cuốn sách tham khảo phục vụ tốt cho việc giảng dạy và nghiên cứu trong tình hình hiện nay".

Để thống nhất các bài viết của nhiều tác giả dưới một cách trình bày chung, từng phần của tác phẩm được cấu trúc theo trình tự: Bối cảnh lịch sử - tác giả, tác phẩm - tổng quan. Do đó, cuốn sách vừa nêu bật được những thành tựu cá nhân, vừa đưa lại cái nhìn khái quát về đặc điểm của từng thời kỳ phát triển.

Khác với các công trình về mỹ thuật trước đây, cuốn sách đã tập hợp được những tư liệu về bộ phận mỹ thuật miền Nam 1954-1975 và bộ phận mỹ thuật của các họa sĩ Việt kiều. Mỹ thuật miền Nam giai đoạn này có không ít những tác giả nổi tiếng nhưng do ít được giới thiệu trong các cuốn sách trước đây nên còn khá xa lạ với độc giả. Ở công trình này, bài viết của Phạm Trung và Bùi Như Hương đã giới thiệu đến người đọc những tác phẩm của các họa sĩ như Thái Hà, Cổ Tấn Long Châu, Nguyễn Gia Trí...

Tác phẩm của Điềm Phùng Thị.

Mảng đề tài về các họa sĩ VN sống ở nước ngoài có sự thống kê khá đầy đủ những tên tuổi nổi tiếng như Lê Phổ, Lê Bá Đảng, Phạm Tăng, Điềm Phùng Thị... Về tác giả Điềm Phùng Thị, Mỹ thuật Việt Nam hiện đại viết: "Khởi đầu là những cái nhìn sơ khai, hồn nhiên đầy nữ tính, thể hiện ở mảng đề tài về phụ nữ và trẻ em... sáng tác theo bản năng, không theo quy tắc nhất định, nhiều ngẫu hứng trong cách tìm tòi khối tự nhiên. Mảng thứ hai quan trọng là sự hình thành các Modules, còn gọi là Alphabet của Điềm Phùng Thị. Mảng cuối cùng là sáng tác bằng phấn, chì trên nhiều chất liệu".

Phần phụ lục của cuốn sách cũng đem lại cho người đọc nhiều thông tin, đặc biệt là với "Niên biểu một số sự kiện lịch sử mỹ thuật VN tương ứng với thế giới". Qua niên biểu chi tiết này, mỗi độc giả sẽ có những đánh giá của riêng mình về vị trí của mỹ thuật VN trong nền mỹ thuật nhân loại.

Lưu Hà