Dữ dội và dịu êm với 'Dòng chảy' của Nguyễn Thị Hiền

"Trong công việc cũng như cuộc đời mỗi người, luôn có những biến động và thay đổi, nhưng dù có biến động hay thay đổi nào thì trong tôi cũng có một dòng chảy. Đó là dòng chảy hội họa, lúc ồ ạt, lúc lặng lẽ, lúc tuôn trào", hoạ sĩ Nguyễn Thị Hiền giải thích ý nghĩa chủ đề triển lãm của mình.

Họa sĩ Nguyễn Thị Hiền đang làm việc tại xưởng vẽ của mình.

Trong 142 bức tranh của Nguyễn Thị Hiền đang được trưng bày tại Nhà triển lãm TP HCM, số 92 Lê Thánh Tôn, quận 1, nổi trội hơn cả là tác phẩm tranh sơn dầu Không đề 2. Ở đó, tất cả đều trong vắt và mọi tất bật, lo toan cho cuộc sống biến mất nhường chỗ cho hoa, sách và phím đàn... ngân nga trong khoảng không bao la. Ở đó, người xem cảm nhận sự yên bình tuyệt đối để chiêm ngưỡng cái đẹp đúng nghĩa. Không đề 2 còn là sự thăng hoa của Nguyễn Thị Hiền, khát khao làm việc và khát khao cống hiến.

Tranh của họa sĩ khá khoẻ và mạnh mẽ trong bút pháp sử dụng. Khó ai biết, ở người phụ nữ này, khát vọng được vẽ mãnh liệt như thế nào. Để có được triển lãm đầu tiên của mình, chị đã phải làm việc cật lực trong khoảng thời gian hạn hẹp. Chị vẽ tranh hầu như vào ban đêm và những ngày nghỉ. Các tác phẩm đang trưng bày tại triển lãm được chị sáng tác trong năm 2004 và 2005, cộng thêm một số bức được chị lưu giữ trong những dịp đặc biệt trước đó.

Nguyễn Thị Hiền đã thổi hơi thở cuộc sống vào tác phẩm Phố của mình. Đó là bộ ba tranh được chị trau chuốt nhưng trong quá trình vận chuyển lại bị hư hỏng nặng. Không bỏ cuộc, chị đánh vật để tìm lại cuộc sống cho phố, cho những con người xa lạ cùng song hành trên một nơi nhộn nhịp. Đó là một anh công nhân, một em học sinh, một nhà văn, một chị lao công... tất cả được chị đưa vào tranh rất sinh động.

Một tác phẩm của Nguyễn Thị Hiền.

Chị như người phụ nữ bé nhỏ muốn dang tay ôm trọn thế giới. Tranh Nguyễn Thị Hiền không có điểm dừng, chị thu gom tất cả những gì mình có được vào tranh. Tác phẩm Em và hoa sen, Hái sen, Hoa... và các bức sen của chị là ký ức về những ngày tuổi thơ được bố (nhà văn Kim Lân) đưa về quê chơi, nơi ấy đầm sen bát ngát hút vào tâm trí cô bé Hiền những hình ảnh tuyệt vời nhất và sau bao năm hình ảnh ấy vẫn nguyên vẹn.

Cô con gái Hiền Minh cũng được mẹ đưa lên tranh trong hàng loạt bức chân dung mà chị vẽ cho những người tri ân như nhà văn Kim Lân, Dương Tường, Trịnh Công Sơn, Đỗ Chu... Với bố cục chặt chẽ, chị nhấn sâu vào bức Nhìn, một ánh nhìn xa xăm, một ánh nhìn da diết, một ánh nhìn ngây thơ, một ánh nhìn khắc khoải... cứ hút người xem vào những suy tư lắng đọng. Chị nói: "Đằng sau những nét cọ mạnh mẽ ẩn giấu chất lãng mạn".

Sống giữa một đồi văn nghệ từ bé (Nguyễn Thị Hiền từng tiếp xúc với nhiều tên tuổi trong làng văn nghệ) nên trong chị dần hình thành một phong cách đa dạng. Không đóng khung mình vào một trường phái nào, Nguyễn Thị Hiền vừa tuôn mình trong trường phái ấn tượng, chốc chốc lại là tả thực rồi quay sang trừu tượng nhưng không miên man, sa đà..., mà luôn là nét vẽ khỏe khoắn. Ông Nguyễn Thanh Minh, nguyên phó tổng thư ký Hội Mỹ thuật TP HCM, phát biểu: "Tranh Nguyễn Thị Hiền có nét độc đáo riêng, chị sáng tác khá đa dạng, đòi hỏi phải làm việc cật lực. Cảm giác đầu tiên của người xem là choáng ngợp vì phòng tranh có quy mô lớn, nói lên sức lao động của họa sĩ". Còn danh sĩ Bắc Hà nhận xét: "Phòng tranh toát lên tinh thần của một người làm việc nghiêm túc, tư duy hình tượng nghệ thuật, sâu lắng về tâm hồn". Nhạc sĩ Trần Tiến khi xem tranh đã không ngần ngại bộc lộ: "Đẹp và hay quá, rất dịu dàng và rất phụ nữ".

Từng có một Nguyễn Thị Hiền như thế nào thì trong Dòng chảy, chị vẫn là chị, không thay đổi, có chăng là sự thăng hoa trong nghệ thuật. Nhà thơ quá cố Lưu Quang Vũ từng viết tặng chị: "Mỗi bức tranh của em/ Như một ô cửa/ Mở tới tình yêu. Ở đó lòng em/ Ra tới mọi người/ Ở đó mọi người/ Đi tới bên nhau". Cũng tại triển lãm này, chị cho in những bức tranh này thành một quyển sách như là món quà cho những ai yêu tranh chị. Một niềm vui nữa cho họa sĩ là cuối năm nay một gallery mang tên Hiền sẽ được khánh thành tại một cao ốc ở Singapore.

Triển lãm đang diễn ra và kéo dài đến hết tháng 6.

T.P.