John Le Carré: 'Suốt đời không cho phép mình buông thả'

Tác phẩm của John Le Carré.

"Tôi luôn cảm thấy mình đúng ra là một diễn viên hơn là một thằng người. Bất cứ sự kìm hãm nào cũng ngăn cản anh trở thành chính mình, không tạo ra cơ hội sử dụng quà tặng vĩ đại nhất của tự do là thể hiện cái "tôi" một cách trực tiếp", nhà văn John Le Carré - tác giả của cuốn tiểu thuyết "Tình bạn tuyệt đối" tâm sự.

- Điều gì bắt ông chờ đợi lâu như vậy để trút bỏ cơn giận dữ của mình?

- Từ nhỏ tôi đã quan tâm với sự nhẫn nhục. Người ta dạy tôi rằng cần phải tránh bộc lộ tình cảm một cách thái quá, đó chính là cái để phân biệt con người có giáo dục. Thực chất, suốt đời tôi không cho phép mình thả phanh, kể cả khi kể về công việc của mình trong ngành tình báo - một công việc vô nghĩa và ngu ngốc, một sự phung phí thời gian vô bổ. Hổ thẹn với gốc gác của mình, nhiều năm trời tôi đã nói dối để không làm bối rối xã hội Anh, và không bị nó vứt ra ngoài lề. (Bố của nhà văn John Le Carré thường xuyên ngồi tù vì tội lừa đảo).

- Điều gì đặc biệt dày vò ông?

- Những cơ hội đã bỏ qua. Đôi khi cảm thấy rằng tôi cần phải viết những cuốn sách hoàn toàn khác.

Càng ngày tôi càng hay có ý nghĩ rằng tôi phải ghi lại trên giấy những gì mắt mình đã nhìn thấy, thay cho việc ngồi sáng tác những cuốn tiểu thuyết.

- Phải chăng ông muốn làm một phóng viên?

- Tôi nghĩ mình có thể trở thành một phóng viên không tồi - dũng cảm và có óc quan sát. Dũng cảm không phải trong nghĩa đen, vì rằng xin thú thật, tôi là một kẻ nhút nhát. Tuy nhiên, ngay cả điều đó tôi cũng không tin tưởng. Nhưng có những lý do xác đáng hơn, vì nghề phóng viên chuyên nghiệp, có lẽ không dành cho tôi.

- Ông có thể tự định nghĩa mình như thế nào: một điệp viên trở thành nhà văn, hay ngược lại?

- Một điều rõ ràng: nếu như ước mơ trở thành thủy thủ của chàng trai 16 tuổi David Cornwell (tên thật của John Le Carré) thành hiện thực, thì chắc chắn tôi sẽ viết về biển, chứ không phải về công việc của các cơ quan mật vụ. May mắn của tôi lại chính là cái mà người đời thường coi là tai họa lớn, một tuổi thơ bị đánh mất, những cuộc tìm kiếm vô vọng chốn nương thân, sự cần thiết phải lẩn trốn và che giấu bí mật của mình… Thế nhưng điều đó lại cho phép tôi nhìn thấy xã hội nước Anh bằng con mắt của một đứa trẻ với tất cả sự đủ đầy của nó.

- Ông nghĩ sao nếu cuốn tiểu thuyết mới của ông có thể làm ngạc nhiên, thậm chí thất vọng cho những người hâm mộ trung thành của ông?

- Tất nhiên, bởi chính vì họ đã quen với các nhân vật điệp viên của tôi mà họ trót đem lòng yêu mến. Và giờ đây tôi bắt tất cả họ yêu mến ngay lập tức điệp viên mới của tôi Ted Mandy, cũng như Sasha, bạn anh ta. Và chỉ ở chương 11 độc giả mới nhận ra rằng không phải tất cả mọi chuyện đều tốt đẹp, rằng chẳng có gì đặc biệt để hoài cổ. Trong diễn biến của cuốn tiểu thuyết việc nhân vật chính diện biến thành nhân vật phản diện, như chúng ta thấy, khiến cho không chỉ độc giả, mà cả các nhà phê bình đều không vừa ý. Tuy nhiên, như tôi nhận thấy, tất cả họ đều say sưa đọc cuốn tiểu thuyết đến trang cuối.

- Trong giới phê bình đã xuất hiện những nhận xét bóng gió về tuổi tác của ông. Ông nghĩ sao nếu họ nói rằng tài năng của ông chuẩn bị đến hồi kết thúc? 

- Tuổi già là một hiện thực không thể không tính đến… Dần dần anh không còn là con người trước đây nữa. Viết xong cuốn tiểu thuyết, tôi vẫn bị nỗi hoài nghi ám ảnh: phải chăng tốt nhất là đừng đem in, hãy dừng lại trong trí nhớ độc giả như những năm tốt đẹp nhất của đời mình?

Bây giờ khi bắt tay viết một cuốn tiểu thuyết mới, tôi rất muốn, và tôi biết chính xác phải viết thế nào và viết cái gì. Tôi thường nghĩ về những nhà văn lớn, ví dụ như Tomat Mann, ông ấy đã tạo ra những tác phẩm xuất sắc nhất của mình lúc về già. Đôi khi tôi cảm thấy mình có khả năng đó, tràn đầy sức lực và nhiệt tình, thậm chí mạnh mẽ hơn trước đây.

- Hình ảnh nào của John Le Carré ông muốn giữ lại cho tương lai?

- Người ta sẽ nhớ tới tôi như một người kể chuyện lý thú đã sống hòa nhịp cùng thời đại của mình. Hoàn toàn đủ, có phải không?

(Theo Văn Nghệ)