Ca sĩ ăn theo nghệ danh: Hàng 'nhái' làm hại hàng thật

Việc các giọng ca đang dò dẫm vào nghề vay mượn ánh sáng từ những ngôi sao đôi khi gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến thương hiệu, uy tín người khác. Nhưng đa số tên tuổi hiện nay chọn giải pháp im lặng khi bị “nhái” vì không biết kêu ai.
> Đường tắt... để trở thành sao ca nhạc

Tên tuổi Jimmii Nguyễn chịu ảnh hưởng lớn khi ca sĩ "nhái" Jinny Nguyễn dính vòng lao lý. Ảnh: Phạm Hoài Nam.

Những ngày gần đây, dư luận xôn xao trước tin “Ca sĩ Jinny Nguyễn bị tố giao cấu với trẻ em”. Không ít người nhầm thủ phạm với nhạc sĩ của Hỏi đá có buồn không?. Điều này khiến Jimmii Nguyễn nóng ruột như ngồi trên đống lửa. Anh cho rằng danh dự của mình đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Khi báo chí đăng tải vụ việc Jinny Nguyễn (tên thật là Nguyễn Chí Cảnh) bị bắt để điều tra nghi vấn quan hệ tình dục với bé gái 14 tuổi, điện thoại của Jimmii Nguyễn (Nguyễn Dũng Ngọc Long) đổ chuông liên tục.

Anh tâm sự: “Tôi sẽ chẳng quan tâm tới việc này vì ai làm người đó chịu, nếu như một số trang web hải ngoại không đưa hình tôi minh họa cho tin về ca sĩ Jinny Nguyễn, khiến bà con cô bác, anh em bạn bè và khán giả hâm mộ nhốn nháo vì lo lắng. Mẹ tôi đang ốm ở Mỹ chưa rõ thực hư thế nào, 3h đêm gọi điện cho con trong nước mắt tưởng tôi làm gì dại dột". Anh cho biết từng bị nhiều người mạo danh. Biết trước có thể gặp chuyện này, khi chọn nghệ danh, anh đặt là Jimmii JC Nguyen, với hai chữ “i” ngắn chứ không phải “y” dài ở cuối cho đặc biệt. Vậy mà vẫn vướng rắc rối. "Cái tên Jinny Nguyễn, nhìn qua, nghe qua rất dễ khiến khán giả hiểu nhầm", trưởng nhóm nhạc Jimmii Band nói.

Jimmii Nguyễn không phải là trường hợp cá biệt bị "nhầm" tên tuổi. Nhiều ca sĩ trẻ thường lấy nghệ danh từa tựa các ngôi sao đã thành danh. Khán giả thường nhìn qua băng rôn treo trên đường, nghe qua những loa quảng cáo gắn trên ôtô chạy lòng vòng quanh các phố nên rất dễ bị nhầm lẫn. Đến khi mua vé vào xem, họ mới té ngửa ra: Đàm Vĩnh Hùng không phải Đàm Vĩnh Hưng, Kim Lê Quyên chẳng liên quan gì với Lệ Quyên, Lâm Chí Vĩ khác xa Lâm Chí Vỹ, Cao Mỹ Tâm chứ không phải Mỹ Tâm… Các chương trình kiểu này lại thường được tổ chức một lần duy nhất tại mỗi địa phương, bầu sô một đi không trở lại, khiến khán giả bực mình mà cũng chẳng biết kêu ai.

Ca sĩ Đan Trường đã vượt qua cái bóng của đàn anh Lam Trường để khẳng định tên tuổi của mình.

Trên thực tế, cũng có trường hợp các ca sĩ có tên cha sinh mẹ đẻ vô tình giống với những tên tuổi đi trước như Đan Trường, Phạm Thanh Thảo... Đan Trường từng tâm sự, anh cảm thấy rất tự ti những ngày đầu đi hát khi mỗi lần MC gọi tên anh lên sân khấu khán giả đều vỗ tay ầm ĩ cổ vũ cho… Lam Trường. Phạm Thanh Thảo thì cho biết, chị run khi hát cùng sân với giọng ca “Búp bê con trai”, dẫu tên thật của “Búp bê” là Phương Thảo, Thanh Thảo chỉ là nghệ danh. Sự trùng hợp ngẫu nhiên này khiến họ không hề cảm thấy vui sướng mà còn lo lắng, áp lực hơn.

Tuy nhiên, Đan Trường, Phạm Thanh Thảo, Nguyễn Ngọc Anh… đã dùng khả năng khẳng định bản thân, vượt ra khỏi cái bóng của những đàn anh, đàn chị, thậm chí nổi tiếng không kém. Trong khi đó, những người cố tình chọn tên na ná “sao” đều bị khán giả phản ứng dữ dội. Kim Lê Quyên bị nhiều người cho rằng hát dở, ăn theo bóng dáng Lệ Quyên để được nhận show, thậm chí có người không ngần ngại tiến đến trước mặt cô mà nói thẳng điều này. Ca sĩ Nhật Kim Anh thì theo nhận định của nhiều người “Tên nghe như em gái Nhật Tinh Anh, còn phong cách giống như cái bóng của Hồ Ngọc Hà”. Cô ca sĩ có tên thật là Phan Kim Huê này phân trần, cái tên của cô ra đời trước khi có nhóm 1088, hơn nữa Nhật Tinh Anh là nam, cô là nữ nên chẳng liên hệ gì. Thế nhưng, đa số khán giả biết đến Nhật Tinh Anh trước khi nghe tên Nhật Kim Anh.

Đàm Vĩnh Hưng từng bị Đàm Vĩnh Hùng ăn cắp bài hát độc quyền.

Đa số "sao" hiện nay biết tên tuổi mình đang bị sao chép nhưng đều chọn giải pháp im lặng, mặc cho "hàng nhái" tung hoành cho đến tận khi "sản phẩm ăn theo" gây hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng đến danh dự, thương hiệu của mình. Jimmii Nguyễn cho biết: “Đây không phải là lần đầu tiên tôi biết về Jinny Nguyễn. Có lần tôi nghe xe phát loa rao chương trình biểu diễn có sự góp mặt của Jimmii Nguyễn ngay cạnh gần khu tôi ở. Tôi giật mình cho người đến điều tra và biết đấy là ca sĩ Jinny Nguyễn”.

Những ca sĩ rơi vào trường hợp này đa phần ngậm bồ hòn làm ngọt vì việc nhái tên đã trở thành phong trào và chưa có căn cứ pháp luật nào để kiện những người ăn theo nghệ danh, trừ khi người đó xâm phạm quyền lợi của mình. Cách đây 4 năm, ca sĩ Đàm Vĩnh Hùng (có tên ban đầu là Thế Vũ, sau đổi là Võ Hoài Anh, chuyên hát đám cưới và công viên) đã ăn cắp bài hát độc quyền của Đàm Vĩnh Hưng, hát bài không xin phép, bắt tay với băng đĩa lậu. Anh ta gọi điện xin Đàm Vĩnh Hưng đồng ý "cho em hát giống anh", thậm chí cho thiết kế những tấm poster giống y chang giọng ca Tình ơi xin ngủ yên dán đầy đường phố. Vụ việc ầm ĩ dư luận năm 2005 kết thúc bằng một lời xin lỗi vô thưởng vô phạt và Đàm Vĩnh Hưng cũng không có ý định kiện “hàng nhái” ra tòa. Ca sĩ là thành viên sáng lập Singer Day cho biết, hàng năm, khi cùng hội tụ trong ngày dành riêng cho ca sĩ, các đồng nghiệp của anh đã tổ chức hội thảo bàn luận về những vấn đề tồn đọng cần giải quyết, trong đó có vấn đề nhái thương hiệu. Tuy nhiên, họ vẫn chưa đưa ra được các hành động cụ thể chống lại việc mạo danh vì còn nhiều điều chưa thể thống nhất.

Trong khi đó, ông Phạm Đình Thắng, Trưởng phòng Quản lý tổ chức biểu diễn và băng đĩa sân khấu ca nhạc - Cục Nghệ thuật biểu diễn, cho biết, trong trường hợp của ca sĩ Jimmii Nguyễn và Jinny Nguyễn, hai cái tên này khác nhau chứ không phải là một nên Cục cũng không có quyền can thiệp. Nếu hai cá nhân làm ảnh hưởng đến quyền lợi, thương hiệu của nhau, thì có thể đưa nhau ra toà. Còn theo Tiến sĩ Vũ Mạnh Chu, Cục trưởng Cục bản quyền tác giả văn học nghệ thuật, Việt Nam chưa có quy định cho việc bảo hộ tên tuổi cá nhân.

Từng sống ở Mỹ nhiều năm, Jimmii Nguyễn cho biết, ca sĩ nổi tiếng ở nước ngoài cũng không có sự bảo hộ tên tuổi, nhưng album ngoài thị trường được xem như bằng chứng chứng minh thương hiệu của họ. Khi phát hiện ra có người nhái tên tuổi mình, họ sẵn sàng kiện “người nhái” ra tòa. Khi người bị kiện không chứng minh được thương hiệu ca hát của mình ra đời trước bằng cách trình bày chính xác ngày tháng năm mà album xuất hiện trên thị trường thì sẽ phải bồi thường toàn bộ thiệt hại cho ca sĩ gốc. "Nếu như ban nhạc gốc The Beatles, ABBA còn trình diễn và chưa tan rã hoặc tan rã nhưng vẫn có cơ may tái hợp, thì The Beatels, FABBA sẽ không bao giờ được quyền biểu diễn và đến Việt Nam như những ngày vừa qua", Jimmii kết luận.

Ngọc Trần
Ảnh: Nhân vật cung cấp