Tháng tưởng nhớ nữ văn sĩ Marguerite Duras tại TP HCM

Nữ văn sĩ Marguerite Duras.(mutanteggplant.com)

Văn sĩ Marguerite Duras (4/4/1914 - 3/3/1996) là gương mặt trung tâm của "Tháng quốc tế Pháp ngữ 2006" tổ chức tại Idécaf, TP HCM, trong tháng 3. Nhiều hoạt động văn hóa diễn ra nhằm tưởng niệm 10 năm ngày mất của bà. Đặc biệt, nghệ sĩ Yann Andréa, người tình cuối đời của M. Duras, sẽ đến Việt Nam đọc sách bà.

Marguerite Duras đạt giải Goncourt năm 1984 với tiểu thuyết Người tình, một tác phẩm đã được dịch ra hơn 40 ngôn ngữ trên thế giới và thành công vang dội. Không chỉ là một tiểu thuyết gia, bà còn là một nhà biên kịch phim, sân khấu và là đạo diễn nổi tiếng.

Ngày 20/3, Yann Andréa sẽ có mặt tại TP HCM tham gia chương trình "Đọc cùng Yann Andréa". Yêu M. Duras khi còn là một chàng trai kém bà đến 38 tuổi, Andréa là một sinh viên triết học, say mê India Song, bị ám ảnh bởi tiểu thuyết của Marguerite Duras, chỉ uống Bitter Campari và xem nữ văn sĩ như thần tượng. Ông bước vào cuộc đời của bà như một nhân vật hư cấu và nhiều duyên cớ. Vì biết đối với Duras, văn chương là tất cả, ông đã trở thành người chuyển tải giọng văn của bà.

Ngày nay, Yann Andréa tiếp tục làm sống lại huyền thoại của Duras bằng các bài viết và tiếng nói của ông. Độc giả Việt Nam sẽ có dịp cùng ông đọc Đập ngăn Thái Bình Dương, cùng du hành đến vùng Đông Dương vào những năm 30 - cũng chính là những năm tháng tuổi trẻ của Marguerite Duras. Qua những đoạn trích trong Tình yêu ấy và Người Đại Tây Dương với Yann Andréa, người nghe còn có dịp biết thêm một phần về mối tình đau lòng và không theo quy luật. Một mối tình nảy sinh qua văn chương.

Buổi đọc sách cùng Yann Andrea sẽ được phụ họa bằng tiếng đàn cò của Nguyễn Thu Thủy. Nghệ sĩ Ki-em đọc lồng song song tiếng Việt một vài đoạn trích trong Đập ngăn Thái Bình Dương.

Một cảnh trong vở kịch "Đập ngăn Thái Bình Dương" sẽ được biểu diễn tại TP HCM trong tháng 3. (Idécaf cung cấp)

Cũng trong ngày 20/3, hai cuộc triển lãm sẽ khai mạc.  

Triển lãm Marguerite Duras ở Trouville của Hélène Bamberger. Hélène Bamberger đã chụp hình Marguerite Duras những năm 1980 và 1994 tại Normandie vào những mùa hè mà họ cùng nhau trải qua tại Trouville. Những bức hình này kể lại đời tư của Duras, những nơi chốn bà đi qua, bàn làm việc của bà, phòng ngủ, bầu trời của vùng Normandie, Marguerite khi có Yann (người tình của bà). Phóng viên Vincent Josse (France Inter) nói: "Khi ta đã yêu tiểu thuyết của bà, xem những bức hình này thì tức khắc muốn đọc lại những trang viết của bà, tìm lại nhạc điệu, sự thông minh sáng suốt, cuộc sống mãnh liệt mà bà đưa lên đỉnh cao".  

Triển lãm Từ những gì còn sót lại của nghệ sĩ Ki-em bao gồm những bức ảnh chụp, tranh và hình vẽ mà Ki-em lấy cảm hứng từ các tác phẩm của Marguerite Duras. Bằng sự sắp đặt tạo hình rất riêng xuất phát từ óc tưởng tượng, mơ mộng, tác giả gợi lên miền đất quê hương bình dị (nước, lụa, gió, rơm rạ). Nghệ sĩ Ki-em gửi gắm tình cảm ấy qua những dòng suy tưởng: "Tôi nhìn lại Sa Đéc. từ đó. chỉ còn lại một câu chuyện. một bóng người. một biển gió. và những tiếng cười. trên ven sông tôi biết. em chưa từng. ở đây cùng cát bụi, xa xưa. cũng như chưa bao giờ em nhìn được Hiroshima và Nevers. và chưa bao giờ em có mặt trên vũ trụ này, ô Marguerite".

Vào lúc 18h ngày 21/3, phòng chiếu phim Idécaf chiếu bộ phim tài liệu trình bày cách làm việc của Marguerite trong bộ phim Agatha. Bộ phim này là chân dung của một M. Duras nhà văn, nhà làm phim, đang dồn hết tâm trí suy tưởng thực hiện một tác phẩm của mình. Trong suốt những khoảng lặng của cảnh quay, bà kể về các diễn viên, về biển, về Đông Dương, nhiếp ảnh. Ngoài ra, Viện cũng trình chiếu hai bộ phim khác: Kịch Marguerite Duras và Mưa mùa hạ của Marguerite Duras.

Ngày 22/3, vào lúc 10h, tại sân khấu kịch Idécaf diễn vở kịch Đập ngăn Thái Bình Dương, chuyển thể từ tác phẩm văn chương của Duras, do Maud Andrieux, một đạo diễn kiêm diễn viên trẻ người Pháp thực hiện. Một mình trên sân khấu, bằng lời nói và bằng câu chuyện có thực của chính Duras, cô mang đến cho khán giả cái tinh túy của cuốn tiểu thuyết mang tính tự truyện tuyệt vời này.

Thư viện đa phương tiện Idécaf, cũng sẽ tổ chức buổi tọa đàm "Marguerite Duras với Việt Nam" vào ngày 23/3, do cô Nguyễn Xuân Tú Huyên, giảng viên khoa tiếng Pháp ĐH Sư phạm TP HCM, chủ tọa. Tọa đàm xoay quanh tác phẩm l'Amant (Người tình) và bàn về vấn đề "Tìm hiểu tính tự sự trong các tác phẩm văn học của M. Duras", nhằm giúp những người yêu văn bà tìm hiểu đằng sau những gì được hư cấu trên các trang tiểu thuyết là sự thật về một thời đã qua, cùng phiêu lãng về một miền ký ức.

 Anh Vân