Nguyễn Ngọc Tư thử 'xen canh' trên đất của mình

Nhà văn Nguyễn Ngọc Tư.

Khi truyện dài "Cánh đồng bất tận" của nhà văn Nguyễn Ngọc Tư ra mắt bạn đọc và giới văn chương, người ta xôn xao với "một Ngọc Tư rất mới". Dưới đây là cuộc trò chuyện với tác giả. 

- Chị viết truyện dài "Cánh đồng bất tận" trong bao lâu?

- 6 tháng! Với tôi đây là một kỷ lục. Sau đó là 4 tháng nghỉ ngơi. Tôi dường như chẳng viết nổi một cái gì, dù là một thể loại "ngon ăn" như tạp văn.

- Khi truyện dài này đăng trên báo, chị nhận được sự phản hồi nào từ độc giả?

- Tốt có, xấu có. Tốt là độc giả nói với mình. Xấu là mình... nghĩ vậy. Khi hoàn thành nó, tôi đã biết đó là tác phẩm hơi nhạy cảm, vào loại dễ gây tranh cãi (bằng chứng là ba tôi có thích nó đâu!). Tôi thiếu tự tin đến mức nghe ai đó nói: "Ông phê bình gia XYZ gì đó có nhắc tới "Cánh đồng bất tận...", tôi lại cảm thấy thắt lòng...

- Có người khen "Cánh đồng bất tận" hay, sâu sắc, có sức ám ảnh lớn về thân phận của những người dân vùng đồng bằng. Nhưng có người lại chê là lối viết hơi tàn khốc, cường điệu, đôi chỗ làm méo mó hình ảnh cuộc sống miền quê. Chị cảm nhận như thế nào? 

- Tôi tự tin vào sự hiểu biết về nông thôn quê hương tôi. Bảy năm qua tôi đã viết về nó với bộ dạng hiều hậu, nghèo khó, đáng thương. Bây giờ tôi lại đưa bạn đọc đến một miền quê với những gương mặt khác. Tôi viết xong truyện, đưa ba đọc, ổng rầy: "Sao mà con viết về nông thôn u ám quá!". Tôi hỏi lại: "Vậy ba thấy chỗ nào con viết sai, chỗ nào con bịa đặt ra?". Ba tôi im lặng. Lúc đó, sợ ông buồn tôi đã muốn quăng cái truyện đi cho rồi...

- Chị từng thổ lộ trên báo chí rằng, rất e ngại và không dám phơi bày tình dục trên trang viết. Nhưng trong truyện dài mới nhất này, chị mạnh mẽ đề cập đến vấn đề đó. Điều gì khiến chị có sự thay đổi ấy?

- Tôi ngạc nhiên vì mọi người chú ý khá sâu sắc tới "vấn đề" đó. Tôi chỉ muốn "mượn" nó để chuyển tải bi kịch của sự đói nghèo triền miên, của sự dốt nát, của sự hẹp hòi... Tôi dùng từ "mượn" theo cả nghĩa đen, vì có lúc trong khi viết, tôi bối rối đến mức phải dùng cách moi móc trong từ điển để tìm những từ ngữ phù hợp diễn tả mấy đoạn nhạy cảm.

- Cũng có nhận xét "Nguyễn Ngọc Tư viết tới viết lui thì cũng chỉ có bấy nhiêu thôi!". Chị nghĩ thế nào?

- Có điên mới không biết buồn. Nhiều đêm tôi nẫu ruột, nhưng tự trào, ít ra người ta cũng đã công nhận là tôi - Nguyễn Ngọc Tư chính thức hoàn thành giai đoạn "định hình phong cách", bây giờ là tới lúc cô ta đổi mới đây...

- Sau "Cánh đồng bất tận", liệu sẽ là một Nguyễn Ngọc Tư hoàn toàn mới?

- Chưa chắc. Tôi thấy mệt quá! Chắc sẽ trở lại cái tạng "đèm đẹp, hiền hiền". Lâu lâu tôi "xen canh" thử vậy thôi! Trong gia tài văn chương đồ sộ của Thạch Lam, Vũ Trọng Phụng hay Nam Cao, tôi không nhìn thấy sự làm mới đến độ ngoa ngoắt, đến độ từ bỏ cả phong cách riêng.

A.V. thực hiện