Tái dựng 'Hồ Quý Ly'

NSƯT Hán Văn Tình sẽ thủ vai Hồ Vấn trong Hồ Quý Ly.

Một loại hình sân khấu tự sự, được mã hoá bởi những biểu trưng, ước lệ vốn không dễ hiểu với khán giả truyền hình - vở tuồng Hồ Quý Ly - sẽ được VTV 1 phát sóng trực tiếp tối 20/9. Khán giả có thể ngồi nhà để xem, để nghe và ngẫm nghĩ về vở diễn từng 'vang bóng một thời'...

Hồ Quý Ly (đạo diễn NSND Đình Quang, tác giả kịch bản PGS Xuân Yến) kể lại công cuộc thay đổi giang sơn của họ Hồ. Thế kỷ XIV, triều Trần trở nên rối ren, mục ruỗng. Nhân hoàn cảnh đó, Hồ Quý Ly, một quý tộc có vây cánh và thanh thế đã lấn phế truất vua Trần lập ra vương triều mới. Trong khoảng 35 năm nắm quyền chính ở triều Trần và triều Hồ, Quý Ly đã từng bước tiến hành một cuộc cải cách rộng lớn về mọi mặt... Nhìn chung, những cải cách của Hồ Quý Ly là tích cực, với mong muốn xây dựng đất nước cường thịnh. Tuy vậy, những cải cách đó vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển xã hội và những đòi hỏi cấp thiết của dân tộc. Hơn nữa, vì lạm dụng bạo lực nên nhà Hồ đã không được lòng dân, và chung cuộc, Hồ Quý Ly đã thất bại... Vở diễn từng được đánh giá là một trong những tác phẩm xuất sắc tại Hội diễn sân khấu toàn quốc năm 1999.

Với chủ trương an toàn "những vở diễn tiêu biểu chủ yếu sống nhờ vào tên tuổi các nghệ sĩ gạo cội", lãnh đạo Nhà hát Tuồng Trung ương duy trì nguyên vẹn dàn diễn viên ưu tú. Có nghĩa là, một nghệ sĩ như Minh Gái dù đã thuộc vào lớp "trên 40" thì vẫn cứ "cưa sừng" vào vai công chúa Khâm Thánh (mới ngoài 20) như thường. Giải thích cho sự "kỳ cục" này, NSƯT Đặng Bá Tài, trưởng phòng nghệ thuật, Nhà hát Tuồng, giải thích: "Nếu vở diễn được coi là mẫu mực để đưa lên sóng mà bạ ai đóng cũng được thì coi chừng lại làm hỏng thêm cái danh tiếng vốn có của vở diễn".

Mở màn từ tháng 1/2003, đến nay chương trình Nhà hát Truyền hình đã phát sóng được 8 kỳ với 8 vở diễn tiêu biểu: Đời cô Lựu, Hồn Trương Ba da hàng thịt, Cách mạng, Thái hậu Dương Vân Nga, Nhiếp chính Ỷ Lan, Tôi và chúng ta, Vũ Như Tô, Quan Âm Thị Kính và sắp tới là Hồ Quý Ly. Đó là những cố gắng đáng trân trọng, nhất là trong lúc sân khấu đang phải đương đầu với khủng hoảng thiếu như hiện nay: thiếu khán giả, thiếu kịch bản tốt và thiếu tác giả có tay nghề. Mặt khác, khi dàn dựng các vở này, dàn nghệ sĩ phải đương đầu với một vấn đề khá hóc búa là bối cảnh lịch sử của kịch khác xa với thời nay. Để mang lại cho người xem những cảm xúc xác thực là chuyện không dễ. Ông Văn Sử, trưởng phòng Nghệ thuật, Cục Nghệ thuật biểu diễn, băn khoăn: "Sự hấp dẫn của sân khấu và thị hiếu khán giả luôn mang tính chất động. Bởi thế, người làm nghệ thuật phải đi trước khán giả. Có nghĩa là cả đạo diễn lẫn diễn viên phải sáng tạo, bồi đắp cho kịch bản văn học chứ không phải đơn thuần chỉ làm cái việc phục hồi một tích cũ". Bên cạnh đó, theo NSƯT Đặng Bá Tài, Nhà hát Tuồng Trung ương, truyền hình trực tiếp không qua khâu biên tập là một sức ép khá lớn với dàn diễn viên của Hồ Quý Ly, ngay cả với những người đã "cứng" tay nghề bởi họ sẽ dễ vấp phải một số lỗi kỹ thuật về đài từ, động tác...

H.H.