Các cơ sở hạt nhân chính của Iran

Nhà máy Isfahan (AP).

Chương trình hạt nhân của Iran đang trở thành tâm điểm của quan hệ quốc tế. Sau đây là những cơ sở chính ở nước này vốn được các nước phương tây, đặc biệt là Mỹ, theo dõi sát sao trong cuộc khủng hoảng hiện nay. 

Nhà máy điện hạt nhân Bushehr

Chương trình hạt nhân của Iran được khởi động từ năm 1974 với kế hoạch xây dựng một nhà máy điện hạt nhân tại thành phố Bushehr, bằng sự giúp đỡ của người Đức.

Nhưng dự án trên bị huỷ bỏ do xảy ra cuộc cách mạng Hồi giáo 5 năm sau đó. Tuy vậy, kế hoạch xây dựng nhà máy điện được hồi sinh năm 1992 khi Tehran ký một hiệp định với Nga về việc nối lại các hoạt động tại cơ sở hạt nhân này.

Tại nhà máy Bushehr có hai lò phản ứng nước áp lực (PWR), trong đó một lò đã gần hoàn tất. PWR cùng với lò phản ứng nước sôi (BWR) là hai loại lò phản ứng nước nhẹ tồn tại trên thế giới hiện nay, trong đó sử dụng nước nhẹ thành chất làm chậm và tản nhiệt.

Các cơ sở hạt nhân chính của Iran (New Scientist/Global Security)

Nhà máy biến đổi uranium Isfahan

Iran đang xây dựng một nhà máy tại đây để biến đổi quặng uranium thành 3 dạng:

1. Khí uranium hexafluoride (còn gọi là khí UF6), được sử dụng trong các máy ly tâm khí.

2. Chất uranium oxide dùng trong loại lò phản ứng vốn không phải là loại mà Iran đang xây dựng.

3. Metal, thường được sử dụng trong lõi của các quả bom hạt nhân. IAEA đang lo ngại về việc sử dụng metal vì các lò phản ứng của Iran không đòi hỏi có nó làm nhiên liệu.

Toàn cảnh nhà máy Natanz (AFP).

Nhà máy làm giàu uranium Natanz

Iran quyết định ngưng hoạt động làm giàu uranium tại cơ sở Natanz năm 2003, nhưng mới đây lại cho tái khởi động quá trình này.

Năm 2003, một báo cáo được tiết lộ của Cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) cho biết, loại uranium được dùng trong chế tạo vũ khí đã được tìm thấy trong các mẫu vật lấy từ nhà máy Natanz.

Iran khẳng định hiện tượng trên là do các thiết bị hạt nhân nhập khẩu của họ bị nhiễm loại uranium nói trên. Một báo cáo độc lập sau đó đã xác nhận thông tin này.

Theo một số chuyên gia, nhà máy Natanz khi hoàn thành có thể chứa được khoảng 50.000 máy ly tâm khí tiên tiến, đủ để sản xuất số uranium dùng cho việc xuất xưởng hơn 20 đơn vị vũ khí hạt nhân mỗi năm.

Một số người khác thì nhận định, nhà máy sẽ có tổng cộng 5.000 máy ly tâm khi giai đoạn đầu của dự án hoàn tất. Với số lượng này, Iran sẽ có thể cho ra lò số uranium đã được làm giàu đủ để chế tạo một lượng nhỏ vũ khí hạt nhân mỗi năm.

Nhà máy nước nặng Arak (Iranatom).

Nhà máy sản xuất nước nặng Arak

Sự tồn tại của một cơ sở nước nặng gần thành phố Arak lần đầu tiên được biết đến vào tháng 12/2002, khi Viện Khoa học và An ninh Quốc tế có trụ sở tại Mỹ cho công bố các bức ảnh vệ tinh.

Nước nặng vốn được sử dụng để hãm bớt nơtron tốc độ cao thành nơtron nhiệt, nhằm dễ dàng tạo ra phản ứng dây chuyền phân hạch hạt nhân. Do đó, đây là một trong những chất làm chậm quen thuộc trong các lò phản ứng trên thế giới hiện nay. 

Nhưng bên cạnh đó, nước nặng còn được dùng để sinh ra plutonium sử dụng trong bom nguyên tử.  

Đình Chính (theo BBC)