Mỹ chạy chữa cho Yushchenko như thế nào?

Yushchenko trước và sau khi bị đầu độc dioxin.

Nhóm bác sĩ Mỹ, dẫn đầu là một giáo sư đại học Virginia, đã bí mật bay đến Vienna giữa tháng 12/2004 để hỗ trợ việc chạy chữa cho Yushchenko, khi đó còn là ứng viên tổng thống Ukraina.

Nhiệm vụ của nhóm này đã được giấu kín cho đến thời gian gần đây bởi giới chức và các bác sĩ Mỹ không muốn can thiệp vào bối cảnh chính trị của cuộc bầu cử ở Ukraina. Khuôn mặt mịn màng của Yushchenko bị thương tổn sau vụ đầu độc. Ông đã đến bệnh viện tư Rudolfinerhaus trong thời gian cuộc bầu cử diễn ra.

Giới chức Mỹ không muốn chính thức tuyên bố họ đã hỗ trợ nhóm bác sĩ điều trị cho Yuschenko.

Gregory Saathoff, người đứng đầu nhóm bác sĩ đồng thời là giám đốc Nhóm Phân tích Biến cố Nghiêm trọng ở Charlottesville, chỉ xác nhận những thông tin cơ bản. Ông cho biết gia đình bệnh nhân chỉ đồng ý cho ông thảo luận về vấn đề này trong phạm vi giới hạn. Saathoff cũng khẳng định chính phủ Mỹ không liên quan đến công việc của nhóm bác sĩ này.

"Rõ ràng là chính phủ Mỹ không quan tâm hoặc không có khả năng liên quan đến vụ việc này bởi hành động đó có thể bị coi là can thiệp vào bầu cử của quốc gia khác", Saathoff cho hay.

Tuy nhiên, một quan chức cấp cao của Mỹ liên quan trực tiếp trong vụ điều trị cho hay lúc đầu họ nhận được đề nghị qiúp đỡ từ gia đình Yuschenko thông qua một quan chức Lầu Năm Góc, và Bộ Ngoại giao đã giúp đỡ về mặt hậu cần cho chuyến xuất ngoại của các bác sĩ. Ông cho hay Saathoff đã liên lạc với Bộ Ngoại giao Mỹ và có lúc thông báo với giới chức Mỹ rằng họ sợ là bị cảnh sát hoặc các tình báo Nga theo dõi, và vì vậy rút ngắn thời gian ở Vienna bớt một ngày.

John E. Herbst, Đại sứ Mỹ tại Ukraina, và sứ quán Mỹ tại Vienna cũng đã hỗ trợ nhóm bác sĩ, các quan chức cho hay.

Michael Zimpfer, giám đốc bệnh viện ở Vienna, nói rằng họ không có kinh nghiệm điều trị các trường hợp nhiễm độc hoặc khủng bố sinh học. Bệnh viện này lúc đầu đã không phát hiện ra chất dioxin khi Yushchenko bắt đầu ốm hồi tháng 9/2004. Ông cho rằng nhóm bác sĩ Mỹ đã giúp xác định phương án điều trị cho Yushchenko.

Saathoff đã được Robert A. McConnell, luật sư Washington, và bà Nadia, vợ ông, người điều hành Tổ chức Mỹ - Ukraina, thuê chạy chữa cho Yushchenko. Đôi vợ chồng này là bạn của Yushchenko hơn một thập kỷ, McConnell cho hay. Ông đã tìm đến Saathoff qua lời giới thiệu của một quan chức trong chính phủ.

Một thành viên quốc hội Ukraina đã đến Washington gặp McConnell và vợ ông đồng thời cung cấp mẫu máu, móng tay và tóc của Yushchenko cho Saathoff để phân tích.

"Họ không muốn để người ta biết rằng việc phân tích được tiến hành ở Mỹ bởi phần lớn những người chống Yushchenko có tư tưởng bài Mỹ", McConnell cho biết. Saathoff cho hay ông đã tổ chức một nhóm 6 bác sĩ Mỹ thuộc nhiều chuyên ngành khác nhau, trong đó có da liễu, thần kinh và chất độc. Ông không tiết lộ tên của những bác sĩ này, trừ chuyên gia chất độc Christopher Holstege.

Sau khi xem xét bệnh án của Yushchenko, Holstege đã mail cho Saathoff hôm 31/10 và dioxin là nghi ngờ chính của ông. "Không phải ngày nào bạn cũng phải chẩn đoán những ca như thế này. Có lẽ đây là vụ đầu độc thế kỷ", ông nói.

Hồi tháng 12, Saathoff, Holstege và một bác sĩ nữa đã đến Vienna để gặp Yushchenko và các bác sĩ đang chữa chạy cho ông. Trong chuyến đi đó, các chẩn đoán của Holstege đã được phòng thí nghiệm ở Hà Lan xác nhận.

Dioxin là hợp chất hữu cơ có chứa clo và là phụ phẩm trong nhiều ngành sản xuất của công nghiệp hóa chất. Zimpfer cho biết phòng thí nghiệm ở Hà Lan đã xác định rằng lượng dioxin trong máu của Yushchenko cao hơn mức cho phép hơn 3.000 lần.

Giới chức Mỹ cho rằng có nhiều dấu hiệu cho thấy chất được tìm thấy trong máu của Yushchenko tương tự với loại dioxin mà một phòng thí nghiệm của Nga sản xuất hồi đầu thập kỷ. Zimpfer từ chối bình luận song tiết lộ rằng các công tố viên đang xác nhận nguồn gốc chất độc đó.

Một quan chức khác của Mỹ cho hay việc chất tìm thấy trong máu của Yushchenko có khả năng liên quan đến phòng thí nghiệm của Nga không có nghĩa là người Nga dính líu đến vụ đầu độc bởi có thể chất này đã bị đánh cắp. "Chúng tôi không ngại sự thật nhưng vấn đề là không ai có thể nói thủ phạm là ai. Chúng tôi thì không biết", ông nói.

Đoạn cuối của chuyến đi đó giống như trong truyện trinh thám. Hôm 12/12, khi các bác sĩ đứng bên ngoài khách sạn để chuẩn bị ra sân bay, một chiếc ôtô đen không biển hiệu đến và người lái xe tuyên bố: "Bác sĩ Saathoff, xe của ông đây". Họ bắt đầu cho hành lý vào xe nhưng bỗng nhiên lo lắng bởi họ không gọi chiếc xe này. Các bác sĩ vội vàng lôi hành lý ra khỏi xe và vẫy taxi để ra sân bay.

Chiếc xe đó là do sứ quán Mỹ đưa đến.

Ngọc Sơn (theo Washington Post)