Cuộc phỏng vấn của Maskhadov 4 ngày trước khi chết

Trả lời Radio Liberty's North Caucasus Service qua Internet hôm 4/3, trùm phiến quân Chechnya Aslan Maskhadov cho rằng một cuộc đối thoại trực tiếp, trung thực dài 30 phút với Putin sẽ đủ để ông ta giải thích với Tổng thống Nga rằng người Chechnya muốn gì và do đó kết thúc chiến tranh.

- Lý do khiến ông tuyên bố ngừng bắn đơn phương để thuyết phục Matxcơva nhất trí đàm phán vô điều kiện về việc kết thúc chiến tranh Chechnya hồi tháng giêng?

- Tổng thống Vladimir Putin đã bị lực lượng an ninh Nga, các tướng lĩnh, trợ lý và chính quyền "bù nhìn" báo cáo sai về tình hình ở Chechnya. Do đó, ông ta hiểu sai hoàn toàn về Chechnya. Tình báo Nga vẫn báo cáo lên cấp trên những gì ông ta muốn nghe. Thông tin mà một kẻ đào tẩu mới học hết lớp 11 (ám chỉ Phó thủ tướng thứ nhất Chechnya thân Matxcơva Ramzan Kadyrov) cung cấp có thể chính xác đến mức nào?

Một cuộc đối thoại trực tiếp, trung thực kéo dài 30 phút với Putin sẽ đủ cho tôi giải thích với Tổng thống Nga rằng người Chechnya muốn gì, và do đó kết thúc chiến tranh. Về phần mình, người Chechnya không biết Nga muốn gì từ nước cộng hoà. Hai chủ đề chính trong hội đàm là đảm bảo an ninh cho người Chechnya và Chechnya cam kết tôn trọng các lợi ích khu vực và quốc phòng tại Bắc Kavkaz. 

- Lệnh ngừng bắn ông tuyên bố hồi tháng giêng có được tôn trọng?

- Tôi không cho là có một số vùng đất tách biệt trên lãnh thổ Chechnya phớt lờ lệnh của tôi, hay ở Ingushetia, Daghestan, và Kabardino-Balkaria... Tất cả các biệt đội quân sự trên vùng lãnh thổ Chechnya cùng các nước cộng hoà láng giềng đều dưới quyền ban lãnh đạo phong trào kháng chiến Chechnya.

Tuy nhiên, tôi cũng cho phép các chỉ huy trên chiến trường sử dụng vũ lực để tự vệ bất chấp lệnh ngừng bắn. Họ đã làm vậy khi bị bao vây ở ngoại ô Grozny hôm 21/2. Trong vụ này, các chiến binh Chechnya trốn thoát, còn quân đội Nga chịu tổn thất do đi vào một toà nhà bị gài mìn. Lẽ ra họ có thể tránh được thương vong nếu các chính trị gia hiểu rằng xung đột không thể được giải quyết thông qua vũ lực.

- Mục tiêu của phong trào ly khai có vũ trang?

- Chúng tôi muốn cứu người dân khỏi sự chuyên quyền của Nga. Chúng tôi lấy đi của Nga quyền giết hại người Chechnya mà không bị trừng phạt. Phía Chechnya sẵn sàng ngồi vào bàn đàm phán cùng các chuyên gia quốc tế và thảo luận với Nga về mô hình tốt nhất cho quan hệ song phương trong tương lai.

- Tình hình sẽ tiến triển như thế nào nếu hội đàm hoà bình không diễn ra trong tương lai gần?

- Chiến tranh sẽ tiếp diễn. Chiến binh Chechnya sẽ phản kháng tới cùng, và ngọn lửa chiến đấu sẽ lan rộng ra toàn Bắc Kavkaz. Người dân Nga sẽ sống trong nỗi lo sợ thường nhật về những người đánh bom tự sát, họ sẽ trả thù lực lượng an ninh liên bang tại Chechnya.

Khi lợi ích của các quốc gia phương tây và Nga ở Kavkaz trùng hợp, họ sẽ cùng đề nghị Chechnya chấp nhận chấm dứt chiến tranh.

Nguyễn Hạnh (theo Asia Times)