Al-Jazeera trước nguy cơ bị tư nhân hoá  

Logo của al-Jazeera.

Chính phủ Qatar đang có kế hoạch tư nhân hoá đài al-Jazeera, sau khi phải chịu nhiều sức ép của Mỹ và Ảrập Xêút. Điều này khiến các nhà báo làm việc tại đây lo lắng, vì trong tương lai có thể họ sẽ không còn giữ được cách đưa tin như hiện nay.  

Trong cuộc thăm dò các nhãn hiệu có ảnh hưởng nhất trên thế giới do tạp chí Brandchannel thực hiện mới đây, al-Jazeera đứng ở vị trí thứ 5, chỉ đứng sau các đại gia là: Apple, Google, Ikea và Starbucks. Chủ bút Brandchannel Robin Rusch bình luận: “Tôi cho rằng mọi người hay vào xem trang web của al-Jazeera vì họ đưa ra một cách nhìn khác”.

Kể từ khi được thành lập năm 1996, đài này có khoảng 35 triệu – 50 triệu khán giả thường xuyên. Lực lượng phóng viên nòng cốt phần lớn từng làm việc cho kênh tiếng Ảrập của BBC. Mặc dù là kênh truyền hình có uy tín nhất ở Trung Đông, al-Jazeera hiếm khi thu lãi và phải dựa vào nguồn tài trợ 100 triệu USD/năm của chính phủ.

Trong khi Qatar là đồng minh của Mỹ ở khu vực, al-Jazeera lại không ít lần làm Washington bực mình. Phó Tổng thống Mỹ Dick Cheney và Bộ trưởng Quốc phòng Donald Rumsfeld phê phán họ là đưa tin thiên lệch và khiêu khích, khi nói về cuộc chiến Iraq và phát đi các cuốn băng của thủ lĩnh Al-Qaeda Osama bin Laden cùng các phụ tá. Al-Jazeera tuyên bố họ chỉ muốn giữ thái độ trung lập và đưa tin từ cả 2 phía.

Ảrập Xêút cũng chỉ trích kịch liệt al-Jazeera và đã ngừng việc quảng cáo trên đài này. Một số chính phủ khác trong vùng cũng tức giận, bởi kênh truyền hình đã cho phép những nhân vật đối lập xuất hiện trong các chương trình của họ và chỉ trích giới lãnh đạo các nước. Văn phòng của al-Jazeera bị đóng cửa tại một số nước Ảrập, trong đó có Iraq.

Chính quyền Bush từng gặp riêng các nhà ngoại giao Qatar ở Washington để cố gắng thay đổi lên cách đưa tin của al-Jazeera, một quan chức Ai Cập biết rõ về cuộc họp này tiết lộ với điều kiện giấu tên. Còn theo một quan chức cấp cao Qatar, áp lực lớn đến nỗi chính phủ buộc phải đẩy nhanh kế hoạch tung al-Jazeera ra thị trường, bán nó cho ai trả giá cao nhất: "Gần đây chúng tôi đã đưa các thành viên mới vào ban lãnh đạo của al-Jazeera và một trong các nhiệm vụ của họ là tìm cách bán đài này. Chúng tôi đang rất đau đầu, không chỉ vì Mỹ mà còn các nhà quảng cáo và các nước khác". Washington thì khẳng định không hề can thiệp vào hoạt động của al-Jazeera.

Thực ra ý tưởng tư nhân hoá đã ở trên bàn thảo luận hơn một năm qua, nhưng kế hoạch được đẩy nhanh hơn, sau khi tiểu vương Qatar - Sheik Hamad bin Khalifa Al Thani - ra lệnh cho chính phủ đưa ra bản kế hoạch cụ thể về cách biến kênh truyền hình thành một công ty cổ phần tư nhân.

Dự kiến al-Jazeera sẽ được niêm yết trên thị trường chứng khoán Qatar, và quyền mua đa số cổ phần chỉ được dành cho các công dân Qatar và các nước thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC). Điều này có nghĩa là người Ảrập Xêút - vốn đã sở hữu nhiều công ty truyền thông Ảrập – cũng sẽ được quyền mua, vì nước này là thành viên của GCC.

M.C (theo NYT, AP, UPI, Independent)