Rắc rối của Pháp trong vụ bán tàu khu trục cho Đài Loan

Lễ đón chiếc tàu khu trục thứ 2 của Thomson ở Đài Loan.

Những khoản tiền hoa hồng mờ ám liên quan đến thỏa thuận Đài Loan mua 6 tàu khu trục công nghệ cao của Pháp năm 1991 đang đặt chính phủ Pháp trước nguy cơ phải bồi thường gần 600 triệu USD. Đây là vụ bê bối lớn, phức tạp, còn nhiều uẩn khúc, liên quan đến các quan chức cấp cao ở cả 2 phía. 

Theo bản báo cáo của công tố viên Pháp gửi Bộ Tư pháp hồi trung tuần tháng 1 và mới được tờ Le Figaro tiết lộ, có khả năng dân chúng Pháp phải đứng ra trả toàn toàn bộ số tiền trái phép liên quan đến thỏa thuận. Điều này xuất phát từ vai trò của chính phủ trong việc dàn xếp thỏa thuận cho Thomson, trước đây là công ty quốc doanh, nhưng nay đã được tư nhân hóa và đổi tên thành Thales. Trên giấy tờ, phụ trách thực hiện hợp đồng là Ban Điều hành Các công trình Hải quân, một tổ chức của nhà nước.

Hợp đồng ban đầu với Đài Loan có một điều khoản chống tham nhũng, cấm bất kỳ khoản hoa hồng nào. “Vì điều khoản này”, các công tố viên giải thích trong báo cáo, “bên B sẽ phải giảm giá thành hợp đồng theo số tiền hoa hồng được chi trả”. Dựa theo các ước tính của chính Thales, số tiền có thể lên đến 600 triệu USD. Các thẩm phán Pháp điều tra vụ này đã nhiều lần yêu cầu chính phủ công bố toàn bộ các tài liệu liên quan, nhưng đến nay nhiều thông tin vẫn bị giấu kín với lý do "bí mật quốc phòng".

Sự việc bắt đầu năm 1991, khi Đài Loan bất thình lình từ bỏ kế hoạch mua tàu khu trục của Hàn Quốc và chọn mua 6 tàu chiến đắt tiền hơn nhiều của Thomson CSF. Thực ra, Đài Loan chỉ cần tàu khu trục nhỏ có lượng rẽ nước 2.000 tấn, nhưng tàu khu trục của Thomson-CSF có trọng lượng rẽ nước tới 3.000 tấn. Thêm vào đó, chi phí mua tàu khu trục lên tới hơn 16 tỷ francs (2,5 tỷ USD) biến nó thành hợp đồng đắt nhất trong lịch sử Đài Loan. Tuy nhiên, các lãnh đạo quân sự Đài Loan coi đây là cơ hội có được những tàu chiến công nghệ cao của nhà xuất khẩu vũ khí lớn nhất châu Âu. Các tàu khu trục không trang bị vũ khí (nhằm tránh làm Trung Quốc tức giận), nhưng Đài Loan nhận được lời hứa là Pháp sẽ bán thêm các tên lửa, máy bay tân tiến và một số loại vũ khí mà các nhà cung cấp khác không thể sản xuất. Sự kiện này đánh dấu một thay đổi về chính sách của Paris trước đó là không cung cấp vũ khí cho Đài Loan. Trong hoàn cảnh kinh tế trì trệ, một hợp đồng lớn như vậy đối với Pháp là cơ hội không thể bỏ lỡ . 

Sau đó, vụ bê bối bắt đầu trở nên phức tạp, khi một thi thể được phát hiện ngoài bờ biển Đài Loan tháng 12/1993. Đó là xác một đại úy hải quân Đài Loan, Yin Ching-feng, người đang điều tra về những sai trái xung quanh thỏa thuận mua tàu khu trục. Cuộc điều tra về cái chết của ông hé lộ những hoạt động tham nhũng và làm dấy lên sự phẫn nộ trong công chúng. Ông Trần Thủy Biển, khi đó là lãnh đạo phe đối lập, đã gọi đây là một “nỗi hổ thẹn quốc gia”. Sau này, cương lĩnh chống tham nhũng và cam kết làm sáng tỏ vụ việc đã giúp ông, năm 2001, trở thành người đầu tiên giành được chức vụ đứng đầu chính quyền Đài Loan từ Quốc Dân đảng đầy thế lực. Tiếp đó, 6 cựu sĩ quan hải quân, trong đó có một phó đô đốc, đã bị truy tố vì có liên quan đến vụ bê bối.

Cựu ngoại trưởng Roland Dumas.

Ở Pháp, quy mô vụ việc còn lớn hơn, liên quan đến công ty dầu quốc gia trước đây, Elf-Acquitaine, và Roland Dumas, người giữ chức ngoại trưởng vào thời điểm có vụ bán tàu khu trục. Sau một vụ xử kéo dài 8 tháng vạch trần một thập kỷ những hoạt động tham nhũng, 3 cựu lãnh đạo của Elf đã bị xử tù và phạt tiền, vì biển thủ hàng trăm triệu đôla của công ty. Trong một vụ xử khác, ông Dumas bị kết án vì tội nhận tiền đút lót của Elf thông qua người tình của mình, Christine Deviers-Joncour, một nhân viên của Elf. Bà Deviers-Joncour nhận khoảng 60 triệu franc nhờ vai trò trong hợp đồng tàu khu trục. Bản án của cựu ngoại trưởng Dumas về sau bị một tòa án cấp cao hơn bác bỏ.

Christine Deviers-Joncour.

Năm 2001, Thụy Sĩ phát hiện ra Andrew Wang, nhân vật Đài Loan làm công tác môi giới trong hợp đồng, có tới 5 tỷ franc trong tài khoản. Thụy Sĩ khi đó đã phong tỏa tài khoản của người này. Còn phía Đài Loan bắt đầu nhờ trọng tài quốc tế để đòi Thomson bồi hoàn các khoản tiền hoa hồng, hơn 599 triệu USD, vì điều khoản chống tham nhũng trong thỏa thuận đã không được tôn trọng.

Theo tờ Libération, chính phủ Pháp cần phải phá bỏ bức màn bí mật xung quanh thỏa thuận quốc phòng. Khi đó, phía tòa án có thể thu được bằng chứng về khoản tiền trái phép của Andrew Wang, và các nhân vật có liên quan (mà đa số tên tuổi vẫn trong vòng bí mật) và sử dụng số tiền họ đã biển thủ để trả cho Đài Loan.

Minh Châu (theo IHT, Libération, Le Monde)