Châu Á luôn là cái nôi của cúm 

Trong thế kỷ qua, châu Á là xuất phát điểm của hai trong 3 đại dịch cúm trên toàn thế giới. Virus cúm có thể xuất hiện khắp nơi, nhưng châu Á có đầy đủ các điều kiện để làm bùng phát dịch, giống như nó đang hoành hành hiện nay.

Hầu hết các chủng virus cúm đều xuất phát từ chim, và môi trường thuận lợi nhất để chúng nhảy sang người là nơi đông dân cư, với người sống cùng chim và thú.

"Châu Á có số lượng gia súc lớn, đàn gia cầm khổng lồ và hai phần ba dân số thế giới sinh sống", Klaus Stohr, nhà khoa học hàng đầu về cúm thuộc WHO nói.

Chỉ riêng dân số Trung Quốc đã lớn hơn cả châu Phi, và 80% các chủng cúm mới ở người trong những thập kỷ gần đây đều có nguồn gốc Trung Quốc. Nhằm ngăn chặn đại dịch, hàng triệu gia cầm đã được tiêu huỷ, và sẽ có hàng triệu con nữa sẽ chung số phận. Cúm gà đã giết chết 3 người ở Thái Lan và 9 ở Việt Nam, tính đến ngày 2/2.

Tập quán của nông dân châu Á - nuôi gà chung với vịt và lợn trong gia đình - càng khiến virus dễ có cơ hội vượt rào cản về loài để xâm nhập cơ thể người. Quy mô chăn nuôi công nghiệp hiện nay khiến tình hình càng trầm trọng, ông Robin Weiss, giáo sư về virus, trường Đại học London, nhận xét.

Châu Á không chỉ ngày càng đông hơn mà còn giàu và đô thị hoá hơn, người dân đòi hỏi thực đơn chứa nhiều thịt, trứng và sữa. Điều đó đòi hỏi ngành nông nghiệp biến đổi, tăng năng suất, và mỗi cm trang trại đều có những con gà.

"Khi nhiều con vật hiện diện ở cùng một nơi, bạn sẽ rơi vào nguy cơ đối mặt với dịch bệnh", Tiến sĩ Samuel Jutzi, giám đốc phụ trách sản xuất và sức khoẻ thú y thuộc FAO, nhận xét.

Từ thập kỷ 70 đến 90, mức bình quân đầu người về tiêu thụ thịt, trứng và sữa ở các nước đang phát triển tăng 50%, dẫn đến sự gia tăng đột biến các đàn gia súc, gia cầm. Trong số đó, số lượng gà và lợn tăng nhanh nhất, FAO cho hay.

Thói quen đi chợ mua gia cầm/gia súc sống của người dân châu Á cũng làm tăng nguy cơ virus nhảy từ gà, vịt sang người.

Thời tiết đóng cũng đóng một vai trò quan trọng. "Virus gây bệnh đường hô hấp dường như rất thích khí hậu châu Á, nơi này có sự hiển hiện của virus cúm gần như suốt cả năm. Không có sự xuất hiện theo mùa như những nơi khác trên thế giới", John Oxford, một chuyên gia về cúm thuộc Đại học y Queen Mary ở London nói.

Mặc dù cúm gà hoành hành chủ yếu ở châu Á, các nhà khoa học cho rằng virus xuất thân từ châu Âu, với nguyên nhân gây lây lan chính là đàn chim di cư từ Siberia.

Trong 3 đại dịch cúm, dịch năm 1957 và 1968 bắt nguồn từ châu Á, nhưng đại dịch giết chết nhiều người nhất, năm 1918-19, mang tên cúm Tây Ban Nha, xuất phát từ cựu lục địa. Dịch đã giết chết 40-50 triệu sinh mạng, kể cả nhà vua Tây Ban Nha, chính vì thế mà nó mang tên cúm Tây Ban Nha.

"Chúng ta có đủ thông tin chứng tỏ rằng virus này xuất phát từ châu Âu chứ không phải châu Á", Oxford nói. "Nó cho chúng ta thấy rằng dịch cúm có thể xảy ra ở bất cứ đâu khi điều kiện thích hợp".

Năm ngoái cúm gà cũng diễn ra ở Hà Lan với mức độ nhẹ. Người dân nước này đã tránh được một trận dịch, có lẽ nhờ tiêu huỷ toàn bộ đàn gia cầm chỉ trong vòng 1 tuần.

T. Huyền (theo Washington Post)