Sao Hỏa và cuộc chạy đua giữa các cường quốc (1)

Con người đã có tham vọng chinh phục sao Hoả từ lâu.

Cuộc chạy đua lên sao Hỏa của những "ông lớn" trong làng hàng không vũ trụ thế giới đã mở màn từ thập kỷ 60 của thế kỷ trước. Ban đầu cuộc đua này chỉ diễn ra giữa hai đối thủ là Mỹ và Liên Xô (nay là Nga) nhưng về sau xuất hiện thêm châu Âu và hiện Trung Quốc cũng chuẩn bị tham gia để phá vỡ thế tam mã.

Năm 1965, tàu thăm dò vũ trụ Mariner 4 của Mỹ chụp được 22 bức hình đầu tiên của sao Hỏa khi nó bay ngang qua hành tinh này. Đây cũng là các bức hình cận cảnh đầu tiên mà con người được biết về sao Hỏa. Đó là những mảnh đất rộng mênh mông nhưng cằn cỗi và hoang sơ với những miệng núi lửa điểm xuyết. Cùng thời điểm, Liên Xô cũng gửi tín hiệu thăm dò lên hành tinh đỏ.

Tàu Mariner 4.

Bốn năm sau, tàu thăm dò vũ trụ Mariner 6 và 7 của Mỹ bay qua đường xích đạo và cực nam của sao Hỏa. Chúng đã chụp được hơn 100 bức ảnh giá trị và phân tích bề mặt cũng như bầu khí quyển của hành tinh đỏ. Trong khi đó, Liên Xô cũng hai lần nỗ lực phóng tàu thăm dò lên sao Hỏa nhưng đều thất bại.

Tàu thăm dò Mariner 8 của Mỹ đã rơi xuống đại dương ngoài khơi Puerto Rico ngay khi vừa được phóng vào năm 1971. Không nản chí, đến cuối năm NASA lại cho phóng tàu Mariner 9 và nó đã thành công, trở thành tàu vũ trụ đầu tiên trên thế giới bay quanh quỹ đạo sao Hỏa. Mariner 9 đã gửi về trái đất những hình ảnh cận cảnh về những ngọn núi lửa khổng lồ, hẻm núi và dấu tích của một dòng sông.

Tàu Mars 2 của Liên Xô.

Trong khi đó, đối thủ của Mỹ là Liên Xô cũng thu được thành công đầu tiên với hai tàu Mars 2 và Mars 3. Chúng bay vòng quanh hành tinh đỏ và thu thập các số liệu về bầu khí quyển của sao Hỏa. Riêng Mars 3 đã thả xuống bề mặt sao hỏa một mô đun mang theo huy hiệu của Liên Xô.

Giai đoạn 1973-1974, Liên Xô đẩy nhanh cuộc chạy đua lên sao Hỏa với 4 lần phóng tàu thăm dò. Trong số 2 tàu Mars 4 và Mars 5 hướng tới quỹ đạo của hành tinh này chỉ có Mars 5 là thành công. Tàu Mars 6 cố gắng hạ cánh xuống hẳn sao Hỏa chứ không lượn qua lượn lại như kiểu "cưỡi ngựa xem hoa" nhưng đã thất bại và nổ tung. Sau đó vài tháng, tàu Mars 7 cũng chịu chung số phận với người anh em Mars 6 của nó.

Mô hình tàu thăm dò Mars 3.

Tháng 7/1976 cuộc chạy đua lên sao Hỏa giữa Liên Xô và Mỹ đã chứng kiến một sự kiện mang tính bước ngoặt. Tàu thăm dò Viking 1 của Mỹ đã hạ cánh thành công xuống bề mặt hành tinh này và cung cấp cho trái đất những thông tin giá trị về bầu khí quyển và bề mặt sao Hỏa.

Thiết bị hạ cánh Viking 1 của Mỹ.

Chỉ hai tháng sau, tàu Viking 2 lại lập được kỳ tích như "người tiền nhiệm" Viking 1. Hai con tàu như những "sứ giả" đầu tiên của trái đất tại sao Hỏa tiến hành các thí nghiệm sinh học và phát hiện những hoạt động hoá học kỳ lạ trong lớp đất đá tại hành tinh này. Nhưng cho đến thời điểm đó các nhà khoa học vẫn chưa thu được bằng chứng rõ ràng về tồn tại của sự sống trên sao Hoả.

Tàu Phobos 2

Năm 1988 Liên Xô tiếp tục 2 nỗ lực chinh phục sao Hỏa với 2 tàu thăm dò mới được phóng đi. Nhưng do sai sót của phần mềm điều khiển, tàu Phobos 1 đã bị mất liên lạc.

Tàu Phobos 2 thành công hơn khi thu thập được các dữ liệu quan trọng về mặt trời và sao Hỏa. Nhưng con tàu mang nhiều tham vọng này của Liên Xô đã thất bại trong việc đưa một robot tự hành xuống bề mặt hành tinh đỏ do trục trặc của hệ thống máy tính trên tàu.

*Còn nữa

Đình Chính (theo BBC, NASA)