Leningrad từng có bộ bài về Phát xít Đức

Ông Kharkevich ngắm nghía lại bộ bài mà ông vẽ cách đây 60 năm.

Hơn nửa thế kỷ trước khi Mỹ đưa ra bộ bài các nhà lãnh đạo Iraq bị truy nã gắt gao nhất, một hoạ sĩ tên là Ivan Kharkevich đã hoàn thành cỗ bài ban lãnh đạo Đức Quốc xã gồm 36 con nhằm làm quân đội phát xít mất tinh thần.

Bộ bài in những khẩu hiệu chế nhạo các thủ lĩnh Quốc xã và các đồng minh. Mục đích của các tác giả là kích động binh lính Đức thoái lui trong cuộc bao vây Leningrad, chấm dứt ngày 27/1/1944.

"Tình hình các mặt trận không biến chuyển. Thế là ý tưởng vẽ con bài hình thành", Kharkevich giờ đã 91 tuổi, nhớ lại. "Bộ bài là một hình thức thích hợp để gây rối loạn tinh thần đối phương".

Kharkevich bắt đầu công việc vẽ quân bài vào năm 1943. Hai nửa con bài được phân chia bằng tên và vị trí của mỗi thủ lĩnh quốc xã bằng tiếng Nga. Một nhà thơ viết các câu châm biếm giữa hai nửa bằng tiếng Nga và tiếng Đức. Mặt trái là các khẩu hiệu chống phát xít mà lính Quốc xã có thể giải mã.

Các con K là Adolf Hitler, Hermann GЪring, Joseph Goebbels và Heinrich Himmler.

Các con xì là những nhân vật trong giới công nghiệp và tài chính hậu thuẫn Adolf Hitler. Hitler là con K pích. Những con K còn lại là Hermann GЪring, Joseph Goebbels và Heinrich Himmler. Các con Q là biếm hoạ các nước trong trục liên minh, gồm Hungary, Phần Lan và Romania, với độc tài Italy Benito Mussolini là Q pích. Các con J là những người đứng đầu lực lượng hải quân và quân đội.

"Toàn bộ ban biên tập quyết định vẽ các quân bài", Kharkevich kể lại. Tuy nhiên, chính ông là người đưa ra các phác thảo đầu tiên. Mặc dù không thể nhớ chính xác đã nghiên cứu bộ bài trong bao lâu, nhưng ông khẳng định thời gian đó ít nhất là một tháng. Kharkevich làm việc suốt ngày đêm, vẽ các quân bài bằng tay. Cấp trên không đưa ra thời hạn, nhưng luôn hỏi han về công việc và thường nhắc rằng "phải hoàn thành càng sớm càng tốt".

"Tôi rất vội vì khi đó là thời chiến và mọi chuyện phải làm một cách nhanh chóng", ông Kharkevich nói. "Khi đó, tôi còn trẻ và làm mọi chuyện nhanh gọn. Nhưng giờ thì tôi không thể nhớ nổi quá trình đó kéo dài bao lâu". Tuy nhiên, khi bộ bài hoàn tất vào năm 1943, thì các cuộc tấn công của Liên Xô đã bắt đầu. Các mặt trận có chuyển biến và Đức Quốc xã bắt đầu rút lui. "Chúng tôi không cần bộ bài đó nữa. Không ai chơi bài khi mặt trận đang rất ác liệt cả", nhà thiết kế cho biết.

Bộ bài gốc vẫn thuộc sở hữu của Kharkevich cho tới thập kỷ 1970, khi đại diện Viện bảo tàng Phá vòng vây ở Kirovsk, khu vực Leningrad, thấy chúng ở một triển lãm. Bảo tàng liền mua ngay bộ bài đó và in ra để bán hàng loạt. 20 năm nay, nhà thiết kế mới được nhìn lại tác phẩm của mình khi một phóng viên NTV mang tới cho ông một bộ. "Bộ bài rất thú vị nếu nhìn từ góc độ chính trị kỳ cục", Vera Pozdnyakova, đại diện Viện bảo tàng Phá vòng vây, nói. "Nó được làm ra bởi những người chống phát xít. Họ nhìn cuộc chiến, các nước, chính trị gia, tướng lĩnh gây chiến từ góc độ châm biếm".

Nguyễn Hạnh (theo MT)