Vụ bê bối ở tờ USA Today

Jack Kelley.

Suốt tuần qua, nhật báo lớn nhất của Mỹ USA Today phải đối mặt với chuyện được coi là chấn động trong làng báo nước này: Phóng viên nổi tiếng Jack Kelley, người mà sự nghiệp gắn liền với 22 năm tồn tại của tờ báo, bị cáo buộc đã bịa đặt thông tin khi viết bài.

Chịu sức ép của cuộc điều tra nội bộ, Kelley thôi việc hồi tuần trước. Ông từng tới ít nhất 96 nước và phỏng vấn Fidel Castro, Mikhail Gorbachev và Đạt Lai Lạt Ma.

Tất cả bắt đầu từ một bức thư nặc danh ngày 26/6/2003, có lẽ của một đồng nghiệp trong tòa soạn gửi chủ bút Brian Gallagher. Tác giả gọi Kelley là “cậu bé vàng” và “phóng viên ngôi sao”, người “được trả lương cao hơn nhiều so với tất cả chúng tôi”. Nhân vật này khẳng định Kelley sử dụng các trích dẫn “rõ ràng là giả”, bởi vì nó không giống như “cách người ta hay nói chuyện” và đặt nghi vấn về chuyện ông có thể “đến bất cứ vùng đất xa lạ nào, trong khi không nói được một từ của ngôn ngữ ấy, và một, hai giờ đồng hồ sau đã có được những lời trích dẫn đầy súc tích”.

Một cuộc điều tra nội bộ lớn được tiến hành. USA Today đặc biệt quan tâm đến một bài báo trên trang nhất năm 1999. Trong bài báo, nhà hoạt động nhân quyền Natasa Kandic tiết lộ rằng bà có “một quyển sổ của quân đội Nam Tư”, trong đó có "mệnh lệnh thanh trừng sắc tộc” một ngôi làng ở Kosovo.

Nhưng chính bà Kandic không nhớ có lần nào gặp Kelley. Phóng viên USA Today khẳng định Danielja, một phiên dịch người Serbia có mặt trong cuộc phỏng vấn, có thể làm chứng cho ông. Tuy nhiên, về sau ông thừa nhận rằng đã nhờ một phiên dịch người Nga tên là Luda giả làm Danielja gọi điện về tòa soạn để xác nhận cuộc phỏng vấn. Jack Kelley giải thích: “Tôi hoảng sợ và có một quyết định sai lầm”.

Tuy nhiên, nhà báo khẳng định tính trung thực trong các bài viết của mình. Ông kể đã về tận Belgrade để tìm Danielja nhưng không thành công. Về 4 bài báo bị nghi vấn, USA Today vẫn đang điều tra và chưa có kết luận cuối cùng. Luật sư của Kelley lên án phương pháp điều tra của tờ USA Today, chỉ trích rằng ông đã bị biến thành một kẻ tội phạm.

Một hậu quả chắc chắn là sự sụt giảm lòng tin của người Mỹ đối với nền báo chí nước này. Từ Fox News cho đến NBC, từ Washington Post đến CNN gần đây đều đưa tin về vụ việc.

Ngay các phóng viên tòa soạn USA Today cũng cảm thấy bị sốc. Những đồng nghiệp cũ của Jack Kelley cảm thấy họ không được cung cấp đủ thông tin về tiến trình điều tra, và quan điểm của họ cũng rất chia rẽ. Nhiều người nhận xét sự sợ hãi và bầu không khí trả thù cá nhân ngập tràn tờ báo. Theo họ, Kelley có thể là nạn nhân của một âm mưu nội bộ, vì ông đã làm mất lòng một trong những người cấp trên.

Những người trong nghề thừa nhận Kelley, tác giả những bài báo nổi tiếng về cuộc truy đuổi Osama bin Laden, cuộc chiến Afghanistan và Somalia, là một phóng viên kỳ cựu. Theo một số cựu đồng nghiệp, phong cách “ngang tàng” và việc ông được trả lương rất cao không mang lại cho ông nhiều bạn bè. Được coi là một tài sản quý của USA Today, Kelley thường đại diện cho tờ báo tại hơn 30 dịp lễ hội hàng năm.

Kelley từng phát biểu ông vào nghiệp báo, vì “Chúa đã kêu gọi tôi phải nói sự thật”. Giờ đây, cựu phóng viên tuyên bố sẽ chú tâm vào việc viết sách và bắt đầu một chương mới trong cuộc đời mình.

Minh Châu (theo Le Figaro, Washington Post)