Hotline Kremlin – Nhà Trắng

Ông Putin trao đổi qua điện thoại với Nhà Trắng.

40 năm trước, vừa thoát khỏi cuộc khủng hoảng Vịnh Con lợn, lãnh đạo hai cường quốc hạt nhân Nga - Mỹ quyết định lập một kênh liên lạc nóng, trực tiếp giữa Matxcơva và Washington. Cho đến nay đây vẫn là đường điện thoại quan trọng bậc nhất thế giới.

Được thiết lập năm 1963 sau khi cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba gần như đẩy thế giới tới bờ vực một cuộc chiến tranh hạt nhân, “đường điện thoại đỏ” là tuyến liên lạc huyết mạch nối liền ban lãnh đạo Nga - Mỹ cũng như là một biểu tượng lớn của thời kỳ Chiến tranh Lạnh.

Tuy thế, trong thời gian cuộc khủng hoảng đang trầm trọng, Tổng thống Mỹ John F Kennedy và nhà lãnh đạo Xô Viết Nikita Khrushchev vẫn phải trao đổi qua trung gian.

Phải 4 năm sau đó, tức là năm 1967, khi Cuộc chiến 6 ngày giữa Israel và các nước láng giềng Ảrập bùng nổ, hotline giữa Washington và Matxcơva mới chính thức được khai thông, đưa vào sử dụng. Thời gian đó, Thủ tướng Liên Xô Aleksey Kosygin, giám đốc KGB Yuri Andropov và Bộ trưởng Ngoại giao Andrei Gromyko đã trao đổi với Tổng thống Lyndon B Johnson tại tầng hầm điện Kremlin.

Thông dịch viên lúc đó, Viktor Sukhodrev, kể lại rằng nhiệm vụ của ông lúc đó là dịch đoạn đối thoại mang tính lịch sử đầu tiên giữa ông Kosygin và Johnson. Sukhodrev cho biết, Kosygin đã tỏ ra hết sức ngạc nhiên khi phát hiện ra rằng đường dây nóng thực chất không phải là đường điện thoại. “Làm thế nào để có thể liên lạc được?”, thủ tướng hỏi. Sukhodrev đáp: “Thưa, không có máy điện thoạn mà chỉ có máy điện báo ghi chữ”. Ông Kosygin sau đó đã phải chờ trong khi đoạn tin nhắn được dịch rồi truyền sang Washington. Nửa tiếng sau khi bản text được gửi đi, Nhà Trắng gửi xác nhận đã nhận được thông điệp. Sau đó là đến câu trả lời của ông Johnson. 

“Sự xuất hiện của Kosygin, Gromyko và Andropov đã khiến các phiên dịch và những người vận hành máy móc lúc đó rất lúng túng, vì đó là lần đầu tiên họ được tiếp kiến các vị lãnh đạo cấp cao như thế cùng một lúc”, Sukhodrev nói.

Thời kỳ Leonid Brezhnev lên nắm quyền những năm 70, các máy điện báo cũ kỹ được thay thế bằng máy điện thoại thực sự. Tuy nhiên, sự thay đổi này không tự động làm tăng thêm lòng tin giữa hai bên.

Trợ lý cấp cao Kremlin Fedor Burlatskiy nhớ lại thời gian khi Tổng thống Mỹ Jimmy Carter gọi điện hỏi Brezhnev là có đúng rằng Liên Xô đã chuẩn bị xâm chiếm biên giới Afghanistan năm 1979. “Thật thế sao? Tôi chưa từng nghe về điều đó. Để tôi hỏi bộ trưởng quốc phòng đã”, Brezhnev đáp. Theo trợ lý, nhà lãnh đạo Xô Viết sau đó vờ hỏi bộ trưởng quốc phòng trước khi trả lời: “Ông ấy nói là không có chuyện đó”...

Ngày nay, Tổng thống Nga Vladimir Putin cùng người đồng nhiệm Mỹ thường xuyên trao đổi các vấn đề nóng bỏng trên thế giới qua đường điện thoại này.

Bá Thùy (theo BBC)