Hoạt động của tình báo Mỹ tại châu Á trong Thế chiến II (2)

Thiếu tá Paul Cyr của OSS tham gia công tác huấn luyện tại Trung Quốc.

Một trong những điệp vụ nổi tiếng của OSS tại Trung Quốc diễn ra ngày 09/08/1945, đúng ngày Mỹ thả quả bom nguyên tử thứ hai xuống thành phố Nagasaki của Nhật Bản. Bằng một phương pháp kinh điển nhằm tiêu diệt sinh lực địch, OSS đã lấy mạng được nhiều lính Nhật một cách khéo léo. 

Hôm đó, Thiếu tá Paul Cyr của OSS đã chỉ huy một đội du kích Trung Quốc đánh sập cây cầu đường sắt chiến lược bắc qua sông Hoàng Hà, đoạn nằm gần thành phố Khai Phong (tỉnh Hà Nam ngày nay). Hai đầu cây cầu sụp xuống lòng sông đúng vào lúc một đoàn tàu chở đầy lính Nhật đang đi qua.

Sau khi phát xít Nhật đầu hàng, Chiến tranh thế giới thứ hai kết, Trung Quốc trở thành mối quan tâm hàng đầu của các nhà lập chính sách của Mỹ. Các sỹ quan OSS, những người từng trực tiếp hoạt động tại quốc gia rộng lớn này, đã trở thành các chuyên gia về Trung Quốc. Họ được giới lãnh đạo Mỹ tham khảo ý kiến để đưa ra những quyết định về chính sách đối ngoại của Mỹ ở Trung Quốc nói riêng và châu Á nói chung.

OSS huấn luyện và trang bị cho một số du kích quân Trung Quốc kháng Nhật.

Phần lớn các sỹ quan OSS đều có quan điểm lo lắng về mối nguy hiểm của Chủ nghĩa Cộng sản Trung Quốc đối với tham vọng gây bành trướng ảnh hưởng của Mỹ. Nhưng họ cũng rất nản lòng với nạn tham nhũng thối nát của chính quyền do Tưởng Giới Thạch lãnh đạo.

Còn tại chiến trường Thái Lan, OSS lại phải đối mặt với một vấn đề khác so với Trung Quốc. Dưới sức ép của Tokyo, Thái Lan đã tuyên chiến với Mỹ và Anh sau sự kiện Trân Châu Cảng. Quốc gia vùng Đông Nam Á này cũng là nơi đặt một số căn cứ quân sự lớn của phát xít Nhật. Do Mỹ không có đại sứ quán ở Bangkok nên các sỹ quan OSS không thể lợi dụng công tác ngoại giao để hoạt động. Cacs sỹ quan OSS buộc phải tìm cách liên hệ với những phong trào hoạt động ngầm ở Thái Lan.

Mãi đến cuối năm 1944 cố gắng thâm nhập vào đất Thái của OSS mới có kết quả, sau khi những nhà lãnh đạo đối lập theo phái ôn hoà lật đổ chính quyền độc tài ở Bangkok đã từng tuyên chiến với quân Đồng minh. Tuy Thái Lan vẫn nằm dưới sự kiểm soát của phát xít Nhật nhưng nhiều sinh viên nước này đã được OSS và Lực lượng biệt kích (SOE) của Anh tuyển mộ và huấn luyện. Họ được gọi là “Những người thái tự do”.

Các sĩ quan biệt đội 404 của OSS đang bàn kế hoạch thả hàng cứu trợ tại chiến trường Jessore, Ấn Độ tháng 6/1945.

OSS đã tiếp xúc với các lãnh đạo của phong trào bí mật ở Thái. Thậm chí họ còn phát đi những bản tin tuyên truyền từ các vị trí bí mật hỗ trợ cho các hoạt động của mình. Do chiều hướng thuận lợi đó, tháng 01/1945 tướng Donovan đã tăng cường thêm hai thiếu tá OSS là Richard Greenlee và John Wesster tới Bangkpok hoạt động.

Ban ngày ẩn náu trong một cung điện nhỏ và chỉ làm việc vào ban đêm, dần dần Greenlee và Wester đã xác địng được rằng, những phong trào bí mật ở Thái có sự lãnh đạo bí mật của một người trong thực tế đang là một nhà lãnh đạo của Thái Lan. Đó là Hoàng thân nhiếp chính Pridi Phanomyong, mang mật danh Ruth.

Pridi Phanomyong và những người đồng chí của ông đã cung cấp các tin tức tình báo về quân phát xít Nhật cho OSS và ngầm khuyến khích các cuộc nổi dậy chống Nhật trong nhân dân. Đổi lại, Hoàng thân Pridi cũng cần sự giúp đỡ của OSS và SOE về trang bị vũ khí và công tác huấn luyện.

Một máy bay của OSS mắc kẹt tại Thái Lan tháng 6/1945 trong một chuyến bay bí mật.

Càng về sau, Hoàng thân Pridi và những người Thái tự do càng ngiêng về OSS và người Mỹ hơn bởi họ nghi ngờ người Anh đang "nhập cảng" kiểu tổ chức vương quyền của họ vào Thái Lan. Thái độ này đã được OSS nhanh chóng báo về Washington. Bộ Ngoại giao Mỹ đã căn cứ vào điều đó để đưa ra những quyết định về các chính sách đối với Bangkok.

Như vậy tại Trung Quốc và Thái Lan, từ hoạt động tình báo OSS đã dần dần trở thành tổ chức định hình cho chính sách đối ngoại của Mỹ ở khu vực sau Chiến tranh thế giới thứ hai.

Tại chiến trường Việt Nam, OSS cũng có các cơ sở nhỏ đóng tại Hà Nội và Sài Gòn. Họ đã từng có những hợp tác khá hữu hiệu với lực lượng cách mạng Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống phát xít Nhật. Tuy nhiên, người Mỹ đã bỏ qua cơ hội hợp tác quý giá này sau khi Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc. Họ lại đi theo vết xe đổ của người Pháp trong cuộc chiến Đông Dương và cuối cùng đã phải gánh lấy hậu qủa trong Chiến tranh Việt Nam.

Đình Chính (theo Boston Globe, CIA.gov)