Nhật Bản đối phó với tỷ lệ sinh thấp

Dân số Nhật đang ngày một già đi.

Số lượng trẻ mới sinh của Nhật Bản trong năm 2001 là 1,18 triệu em. Nước này trở thành nơi có dân số già nhất thế giới. Tỷ lệ sinh của xứ sở mặt trời mọc (1,3%) thấp hơn cả trong khu vực châu Á và Trung Đông, so với mức trung bình là 2,6%.

Tỷ lệ sinh là biện pháp tính số con trung bình của một phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ (từ 15-49 tuổi). Điều tra cho thấy lý do chính của tình trạng ít con là việc lập gia đình muộn. Độ tuổi kết hôn trung bình của phụ nữ Nhật Bản hiện nay là 27,2; so với 25 tuổi trong thập kỷ 1980. Còn độ tuổi mang thai lần đầu tiên là 28,2; so với 26 tuổi hồi những năm 1980.

Bắt đầu từ tháng 4/2003, Bộ Trợ cấp, Lao động và Y tế Nhật Bản sẽ đưa chương trình hỗ trợ sinh con trị giá 9 tỷ USD đi vào hoạt động. Hạt nhân của dự án này là cho người cha nghỉ phép khi vợ sinh nở. Các công ty có thể nhận nhiều nhất 80.000 USD từ Bộ Trợ cấp, Lao động và Y tế để thực thi quyết định này. Bên cạnh đó, những bậc cha mẹ khi nghỉ phép vì có con nhỏ sẽ không phải đóng bảo hiểm xã hội. Ngoài ra, họ sẽ nhận thêm 40% lương từ quỹ bảo hiểm việc làm cho tới khi đứa trẻ lên một tuổi. Mục tiêu của chính sách mới là thúc đẩy tỷ lệ sinh ở đất nước 125 triệu dân.  

Yoriko Abe, chủ bút tờ Tin tức Phụ nữ, nói: “Sáng kiến cho người cha nghỉ phép trông con thật thần kỳ”. Tờ báo của Yuriko từ lâu đã phản đối truyền thống người đàn ông luôn đặt công việc lên trước gia đình và phụ nữ chỉ làm nội trợ. Mục tiêu đặt ra là tỷ lệ nam giới nghỉ phép sẽ đạt 10%, so với mức hiện tại là 0,4%. Ngoài ra, số phụ nữ nghỉ đẻ cũng sẽ tăng lên, chiếm 80%, so với 56,4% trong năm tài khóa 1999. 

Trong khi đó, Takahashi Kiriku, Giám đốc nghiệp đoàn lớn nhất Nhật Bản Keidanren, cho rằng chính sách mới không thể thúc đẩy người cha nghỉ phép trông con. Ông nói: “10% là mục tiêu ao ước với chính phủ. Một số công ty cho rằng biện pháp của chính phủ đã can thiệp vào công việc làm ăn của họ”. Lấy trường hợp của Minoru Onishi, 35 tuổi, nghỉ phép 3 tháng để săn sóc 3 đứa con sinh ba trong năm 1999 làm ví dụ. Khi trở lại cơ quan, người nhân viên này rất choáng váng khi biết rằng công ty đã phạt thời gian nghỉ phép bằng cách giáng cấp làm việc của anh từ C xuống E - mức thấp nhất.

Mặc dù có nhiều trở ngại, nhưng có một số dấu hiệu cho thấy tư tưởng về việc sinh đẻ và nuôi con của người Nhật Bản đang ở trên con đường chuyển đổi. Chẳng hạn, theo cuộc điều tra chính thức về nghỉ phép trông con do Bộ Trợ cấp, Lao động và Y tế tiến hành, mặc dù có 7,4% nam giới nói rằng họ chỉ nghỉ phép kiểu đó nếu có thể, nhiều ông bố trẻ rất tự hào khi bàn về việc chăm sóc con cái.

Masaki Matsuda, 38 tuổi, đứng đầu nhóm thúc đẩy quyền nghỉ chăm con của nam giới Ikujiren, nói: “Tôi làm việc ngoài giờ và làm việc nhà. Tôi quyết định như vậy vì vợ tôi muốn làm việc toàn bộ thời gian, và tôi chẳng có gì phải hối hận”. Matsuda cho rằng, ngày càng nhiều nam thanh niên Nhật Bản tin rằng nếu người cha dành thời gian chăm con thì xã hội sẽ được lợi. Anh nói: “Tôi và mẹ tôi hiếm khi thấy bố ở nhà vì ông đã dành hết thời gian cho công ty. Phụ nữ Nhật đã chán ngán tình cảnh này, còn trẻ con thì rất nhớ cha”.

Những đôi vợ chồng như Mariko Inoue, 33 tuổi, và Yukio, 34 tuổi, đã có một cậu con trai một tuổi, cho rằng để bố nghỉ phép trông con có thể thúc đẩy tỷ lệ sinh. Mariko nói: “Chúng tôi đã nghĩ đến việc sinh đứa con thứ hai. Chồng tôi đã xin trợ cấp sinh con để anh ấy có thể làm việc ít thời gian hơn, còn tôi thì có thể duy trì công việc”.

Nguyễn Hạnh (theo Inter Press Service)