Shin Bet - tổ chức mật vụ của Israel

Từ trước tới nay, khi đề cập đến hoạt động của lực lượng an ninh đặc biệt của Israel, người ta thường hay nhắc tới cơ quan tình báo Mossad. Tuy nổi tiếng, Mossad không được giới chóp bu trong Nhà nước Do Thái đánh giá cao như đối với Cơ quan an ninh đối nội Shin Bet.

Xuất hiện chỉ một thời gian ngắn sau khi Israel lập quốc, Shin Bet (còn được gọi là Shabak và phiên âm trong tiếng Do Thái cổ là Sherut ha-Bitachon ha-Klali) là cơ quan an ninh chuyên phụ trách các vấn đề đối nội trong lãnh thổ Israel và những vùng đất chiếm đóng.

Trong cơ cấu của mình, Shin Bet có 3 cục nghiệp vụ chính, bao gồm Cục phụ trách những vấn đề an ninh có xuất xứ từ các nước Ảrập, Cục phụ trách những vấn đề an ninh có xuất xứ ngoài khối Ảrập và Cục an ninh bảo vệ và 5 đơn vị hỗ trợ.

Cục phụ trách những vấn đề an ninh có xuất xứ từ các nước Ảrập chịu trách nhiệm về các hoạt động khủng bố do công dân khối Ảrập tiến hành, thiết lập danh sách và theo dõi những kẻ khủng bố, ngăn chặn hành động gây rối chính trị trên các vùng đất Israel chiếm đóng.

Cục phụ trách những vấn đề an ninh có xuất xứ ngoài khối Ảrập tiến hành công việc phản gián chống các hoạt động tình báo dưới danh nghĩa ngoại giao và các điệp viên đến từ các nước ngoài khối Ảrập. Đơn vị này còn xét đơn và phỏng vấn những người muốn xin gia nhập quốc tịch Israel.

Trong quá trình hoạt động, Shin Bet tuyển dụng một đội ngũ chỉ điểm viên Palestine đông đảo. Ngoài ra, cơ quan này còn thiết lập một hệ thống cộng tác viên rộng lớn, chuyên giám sát hoạt động của các nhà ngoại giao, du khách nước ngoài tại Israel. Đối với đội ngũ nhân viên trong biên chế, Shin Bet đặt ra điều kiện tiên quyết là phải giỏi tiếng Ảrập, đặc biệt là thổ ngữ của người Palestine ở khu Bờ Tây. Bài thi tốt nghiệp của một nhân viên Shin Bet tập sự là phải giao tiếp, thu thập tin tức bằng các biện pháp nghiệp vụ tại một khu chợ của người Palestine mà không gây nghi ngờ cho người bán hàng.

Dù rất hiệu quả, nhưng Shin Bet cũng để lại không ít tiếng xấu, đặc biệt là việc tra tấn những người bị giam giữ. Tháng 4/1984, lính đặc nhiệm Israel đã tấn công 4 người Palestine có vũ trang đang bắt cóc chiếc xe buýt chở người Do Thái trên Dải Gaza. Vụ này được gọi là "Chiếc xe buýt số 300". Sau một hồi nổ súng, hai du kích Palestine đã bị quân Israel bắn chết, 2 người còn lại bị bắt và được trao cho Shin Bet để điều tra.

Một người Palestine bị Shin Bet bắt giữ và thẩm vấn.

Avraham Shalom, Giám đốc cơ quan mật vụ Israel thời đó, đã lệnh cho nhân viên của mình đánh đập, tra khảo hai tù nhân Palestine đến chết. Để ỉm đi vụ việc, ông này đã nguỵ tạo chứng cứ và ép buộc các nhân chứng nói dối khi Ủy ban Điều tra tư pháp của chính phủ tiến hành điều tra. Tranh cãi về vấn đề sử dụng tra tấn trong hoạt động của Shin Bet đã dẫn đến việc bộ trưởng Tư pháp Israel thời đó bị cách chức sau khi ông này không chịu đình chỉ điều tra.

Năm 1987, Toà án tối cao Israel xét xử và tuyên án chung thân đối với Izat Nafsu, cựu trung tướng lực lượng phòng vệ. Lời kết tội ông này làm gián điệp cho Syria dựa trên những căn cứ và lời cung do Shin Bet thu thập. Tuy nhiên, phán quyết tái thẩm cáo buộc cơ quan đối nội trong nước đã bức cung Nafsu và cho nhân viên của mình cung cấp chứng cứ giả để tòa án quân sự kết tội viên tướng này.

Sau sự kiện trên, Ủy ban Điều tra tư pháp của Chính phủ Israel do Landau đứng đầu đã điều tra hoạt động thẩm vấn tù nhân của Shin Bet. Cơ quan này phát hiện ra rằng Shin Bet đã áp dụng nhục hình trong hỏi cung suốt 17 năm. Dù thể hiện thái độ phản đối sử dụng tra tấn, nhưng bản báo cáo của Landau lại gợi ý hợp thức hóa nó bằng thuật ngữ "sử dụng các áp lực tâm lý và thể xác hợp lý" để hỏi cung trong những trường hợp xét thấy cần thiết vì an ninh và mạng sống của người Do Thái. Gợi ý trên đã được Chính phủ Israel chấp nhận.

Shin Bet ngay lập tức đưa ra các cấp thủ tục hỏi cung mới, trong đó có "sử dụng những biện pháp đặc biệt mới một cách linh hoạt". Nhục hình khi hỏi cung đã được các nhân viên Shin Bet tận dụng triệt để trong thời gian Israel chống lại các cuộc nổi dậy intifada của người Palestine từ năm 1988-1992 và vụ đánh bom xe khách ở Tel Aviv khiến 22 người Do Thái thiệt mạng tháng 10/1994.

Năm 1992, Tổ chức Chữ thập đỏ Quốc tế lên án Chính phủ Israel đã thông qua Shin Bet vi phạm nghiêm trọng quyền con người được ghi nhận trong Công ước Geneva. Tel Aviv phớt lờ và sau đó là những cuộc điều tra nửa vời. Vụ ám sát Thủ tướng Israel Yitzak Rabin tháng 11/1995 một lần nữa lại đưa Shin Bet xuống bùn đen. Vấn đề liệu tổ chức này có nhúng tay vào vụ này không cho đến nay vẫn chưa được làm sáng tỏ. Tuy nhiên, cơ quan an ninh đối nội không thể rũ bỏ trách nhiệm trong việc bảo vệ nguyên thủ quốc gia.

Ngày 6/9/1999, Tòa án Tối cao Israel đã ra phán quyết về việc sử dụng biện pháp tra tấn bất hợp pháp của Shin Bet trong các buổi thẩm vấn. Theo đó, cơ quan này buộc phải tuân thủ quy định về thẩm vấn trong luật như đối với lực lượng cảnh sát phòng chống tội phạm.

(Theo An Ninh Thế Giới)