Vũ khí chống vệ tinh và nguy cơ vũ trang không gian

Một vệ tinh hỏng chứa hóa chất độc hại đã được quân đội Mỹ bắn hạ, để hóa chất và các mảnh vỡ của nó không gây hại cho trái đất. Nhưng sự kiện này làm dấy lên mối lo ngại rằng các chương trình chống vệ tinh có thể biến vũ trụ thành bãi chiến trường.

"Tôi không thể không cho rằng các nước khác sẽ coi đây là một vụ thử nghiệm vũ khí chống vệ tinh", Theresa Hitchens, giám đốc Trung tâm Thông tin Quốc phòng - một cơ quan nghiên cứu chính sách trung lập - phát biểu. "Họ sẽ coi đây là một bước vũ trang hóa vũ trụ".

Tàu USS Lake Erie của Mỹ hôm qua đã bắn một quả tên lửa chiến thuật cải tiến SM-3, chạm vệ tinh do thám cũ to bằng cỡ một chiếc xe buýt, cách trái đất 250 km ở phía trên Thái Bình dương và bay với vận tốc hơn 11.000 km/h.

Tên lửa cải tiến SM-3 được hải quân Mỹ bắn lên từ căn cứ ở Trân Châu cảng, Hawaii, chạm vệ tinh do thám cũ để phá hủy nó. Ảnh: AP/US Navy.

Trung Quốc, năm ngoái đã chịu sự chỉ trích kịch liệt của Mỹ vì dùng tên lửa phá hủy một vệ tinh dự báo thời tiết ở trên quỹ đạo cách trái đất hàng trăm kilomét, là quốc gia đầu tiên lên tiếng phản đối.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc ra thông báo đòi Mỹ chia sẻ thông tin chi tiết về việc bắn vệ tinh trên bầu trời Thái Bình dương. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert Gates - đang ở thăm Hawaii - hứa sẽ cung cấp những thông tin "thích hợp" cho Bắc Kinh.

Trước đó tại Hawaii - nơi con tàu bắn tên lửa được triển khai - ông Gates phát biểu rằng việc bắn hạ tên lửa thành công sẽ chứng tỏ rằng hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ hoạt động tốt.

Nga chưa có phản ứng tức thời sau khi vệ tinh bị hạ, mặc dù trước đó Tổng thống Vladimir Putin cảnh báo rằng việc Mỹ đang dùng hệ thống chống tên lửa để bắn phá vệ tinh sẽ khiến (Nga) có hành động đáp trả.

Matxcơva cho rằng việc Mỹ nói bắn hạ vệ tinh do thám hỏng chỉ là một vụ thử vũ khí được che đậy, và là bằng chứng cho thấy "tham vọng đưa cuộc chạy đua vũ trang lên không gian", thông cáo của Bộ Quốc phòng Nga bình luận.

Việc bắn vệ tinh - theo Washington là để tránh gây nguy hại cho dân cư sống trên trái đất - "không trong sáng như Mỹ đang giới thiệu về nó", phía Nga nhận xét.

"Ấn tượng tạo ra hiện nay, là Mỹ đang sử dụng chiếc vệ tinh cũ này để thử nghiệm hệ thống phòng thủ tên lửa, với vai trò là vũ khí páắ hủy các vệ tinh".

Khả năng dùng tên lửa hạ vệ tinh được các nhà phân tích quốc phòng đánh giá là rất quan trọng trong các cuộc chiến tranh tương lai, bởi hiện các thiết bị quân sự hiện đại đều phải phụ thuộc vào vệ tinh thông tin.

Chuyên gia Hitchens cho biết bà tin rằng cả Trung Quốc và Nga, sau sự kiện Mỹ bắn vệ tinh, sẽ đẩy mạnh các bước đi nhằm phát triển vũ khí chống vệ tinh của họ. Bắc Kinh - bà nói - "chắc chắn sẽ lấy đây làm lý do biện hộ cho việc mà họ đang muốn làm". Còn Nga "sẽ không dễ dàng cho qua chuyện này đâu", bà nói thêm.

Nga và Trung Quốc đã đi đầu kêu gọi thiết lập một hiệp ước quốc tế nhằm ngăn chặn việc triển khai vũ khí trong không gian; sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ khí để phá hủy các vật thể trong không gian. (Hiện đã có một hiệp ước ký cách đây 40 năm, cấm đưa vũ khí hủy diệt hàng loạt lên vũ trụ).

Các quan chức quân sự Mỹ khẳng định việc tên lửa đã bắn hạ thành công vệ tinh và bể hóa chất hydrazine bằng hai chứng cớ.

Bằng chứng thứ nhất là một đoạn video - có thể được quay từ một vệ tinh khác dù các quan chức Mỹ không tiết lộ - cho thấy hình ảnh vệ tinh là một chấm sáng nhỏ. Đột nhiên, chấm sáng bùng lên thành quả cầu lửa và rồi mở rộng ra thành một đám mây, thứ mà giới chức Mỹ cho là chất hydrazine đang bốc hơi.

Bằng chứng thứ hai là các số liệu theo dõi, cho thấy trên hiện trường chỉ còn những mảnh vỡ cỡ bằng quả bóng đá, thoát ra từ quả vệ tinh nặng hơn 2 tấn và to bằng chiếc xe buýt.

Tướng James Cartwright, phó chủ tịch tham mưu trưởng liên quân Mỹ, khẳng định rằng các quan chức "tin tưởng chắc chắn" là tên lửa đã hoàn thành sứ mệnh - không để cho bể nhiên liệu hydrazine rơi xuống một khu vực động dân cư nào đó trên trái đất.

Cartwright nói thêm rằng các mảnh vỡ đã bắt đầu rơi phía trên bầu trời Đại Tây dương và Thái Bình dương, gần miền bắc Canada, nhưng chưa và sẽ không có mảnh vỡ nào có thể chạm bề mặt trái đất.

Tuy nhiên viên tướng này cho rằng việc bắn hạ vệ tinh hầu như không liên qua đến kỹ thuật phòng thủ tên lửa. "Chúng không giống nhau", ông nói.

Loren Thompson, một chuyên gia phân tích quốc phòng thuộc Viện Lexington của Mỹ, nhấn mạnh rằng quỹ đạo của các vệ tinh thường quá cao so với trần bay của các loại tên lửa.

T. Huyền (theo Mc Clatchy, AFP, USA Today)