Vì sao Nga đình chỉ hiệp ước vũ trang với NATO?

Tuyên bố của Bộ Ngoại giao Nga ngày 14/7 giải thích lý do quyết định "chưa từng có tiền lệ trong lịch sử" của Tổng thống Putin về việc ngừng thực thi hiệp ước kiểm sóat vũ khí thông thường ở châu Âu.  

Dưới đây là trích đoạn tuyên bố:

Tổng thống Liên bang Nga ngày 13/07/2007 đã ký sắc lệnh “Về việc Liên bang Nga đình chỉ hiệu lực của Hiệp ước về các lực lượng vũ trang thông thường tại châu Âu (CFE) và các hiệp ước quốc tế liên quan với văn kiện này”. Việc thông qua quyết định trên đã được thông báo cho lưỡng viện Quốc hội Liên bang, dự thảo luật tương ứng đang được đưa ra Duma Quốc gia Nga.

Thời điểm Liên bang Nga đình chỉ hiệu lực những hiệp ước quốc tế nói trên được bắt đầu sau 150 ngày kể từ khi các bên lưu giữ văn bản hiệp ước và các quốc gia tham gia CFE nhận được thông báo của phía Nga về việc đình chỉ này.

Cụ thể trên thực tế sẽ tạm thời ngừng việc cung cấp thông tin, tiếp nhận và tiến hành thanh sát. Trong giai đoạn ngừng thực thi CFE Nga sẽ không chịu sự ràng buộc về giới hạn nào đối với các loại vũ khí thông thường. Tuy nhiên số lượng thực tế các phương tiện kỹ thuật quân sự của Nga sẽ tùy thuộc vào tiến triển của tình hình quân sự-chính trị, trong đó có việc các quốc gia khác tham gia CFE sẵn sàng thể hiện sự kiềm chế thích hợp đến đâu.

Quyết định ngừng thực thi này chưa từng có tiền lệ trong giai đoạn lịch sử mới nhất của nước Nga. Chính vì vậy nên có thể hiểu rằng nó không được thông qua một cách đơn giản, mà là kết quả một quá trình phân tích kỹ càng trên mọi phương diện. Bước đi này được quyết định do những hoàn cảnh đặc biệt liên quan đến nội dung hiệp ước CFE, những hoàn cảnh động chạm đến an ninh của Liên bang Nga và đòi hỏi phải thông qua những biện pháp, không chậm trễ.

CFE với nội dung hiện nay đã quá lỗi thời. Đủ để thấy điều đó khi nói rằng CFE được ký kết năm 1990 và khởi nguồn từ sự hiện diện của hai liên minh quân sự-chính trị đối địch nhau là NATO và khối Hiệp ước Warsaw. Từ bấy đến nay khối Hiệp ước Warsaw đã chấm dứt tồn tại. Ngay cả Liên Xô cũng không còn. Trong khi đó các nước đồng minh cũ của LBCHXHCN Xô viết đã gia nhập NATO. Hiệp ước CFE hình mẫu năm 1990 không tính đến tất cả những thay đổi trên.

Những hạn chế đối với số lượng vũ khí của Nga trên những phần lãnh thổ khác nhau của đất nước chúng tôi đã mất hết mọi ý nghĩa. Hiện nay những hạn chế ấy gây trở ngại cho hiệu quả đấu tranh chống khủng bố quốc tế.

Năm 1999 theo sáng kiến của chúng tôi Hiệp định sửa đổi CFE cho phù hợp hơn đã được ký kết. Hiệp định này ở một mức độ nào đó đã điều chỉnh lại được những lệch lạc phát sinh. Tuy nhiên suốt hơn bảy năm nay các đối tác phương Tây đã viện cớ, không để Hiệp định này có hiệu lực.

Hơn nữa, do NATO mở rộng nên các nước thành viên khối quân sự này đã đồng loạt vượt khỏi những hạn chế quy định trong Hiệp ước CFE cũ về số lượng vũ trang của liên minh quân sự-chính trị. Đặc biệt giới hạn tại khu vực được gọi là sườn cánh bao gồm phía bắc và nam châu Âu đã bị vượt quá mức rất nhiều. Một loạt nước thành viên mới của NATO cho đến nay còn chưa hề gia nhập CFE.

Chúng tôi từ lâu đã cảnh báo các nước tham gia CFE rằng tình trạng như vậy không đáp ứng lợi ích về an ninh của Nga và không thể tiếp tục tái diễn một cách vô hạn định. Song cho đến nay chúng tôi vẫn chưa hề nhận được hồi đáp mang tính xây dựng cho những vấn đề quan ngại chính đáng của mình và những đề nghị cụ thể nhằm sửa đổi tình thế.

Việc ngừng thực thi hiệp ước của Nga không có nghĩa là chúng tôi đóng sập cánh cửa đối thoại trong tương lai. Nếu những vấn đề chúng tôi đặt ra được giải quyết thì việc thực hiện đồng loạt các điều khoản hiệp ước sẽ có thể được đảm bảo một cách khá nhanh chóng.

Những đề nghị của chúng tôi về các biện pháp phục hồi sức sống cho Hiệp ước CFE vẫn đang còn trên bàn đàm phán, Bộ Ngoại giao và các cơ quan liên bang hữu quan khác của chính quyền hành pháp Nga đã được Tổng thống Liên bang Nga ủy nhiệm theo dõi phản ứng của các quốc gia tham gia CFE và báo cáo về diễn biến tình hình, đồng thời đệ trình những đề nghị tương ứng khi cần thiết. Trên cơ sở đó sẽ thông qua những quyết định về các bước đi tiếp theo của Nga liên quan đến Hiệp ước CFE.

(Nguồn: ĐSQ Nga)