Cuộc chiến trong ngành phóng vệ tinh thương mại

Tên lửa mang vệ tinh do Trung Quốc sản xuất cho Nigeria trên bệ phóng. Ảnh: Reuters.

Lần đầu tiên Trung Quốc đã sản xuất và phóng thuê vệ tinh cho một nước khác. Thị trường do Mỹ, Nga và châu Âu thống trị bấy lâu đang bị các thế lực mới nổi cạnh tranh dữ dội.
> Nga có nguy cơ tụt hậu trong lĩnh vực không gian

Trung Quốc phóng một vệ tinh thông tin do nước này sản xuất theo đơn đặt hàng của Nigeria vào hôm 14/5. Thực ra, việc phóng thuê vệ tinh là điều không mới đối với Trung Quốc nhưng đây là lần đầu tiên nước này chế tạo một vệ tinh thương mại và phóng nó vào quỹ đạo trái đất theo hợp đồng với một nước khác. Trước đó chưa đầy 3 tuần, Ấn Độ cũng đưa vệ tinh Agile của Ý vào quỹ đạo thành công, đánh dấu sự xuất hiện của quốc gia Nam Á này trong lĩnh vực phóng thuê vệ tinh.

Như vậy, chỉ trong vòng chưa đầy một tháng, Ấn Độ và Trung Quốc đã thể hiện tham vọng mãnh liệt trong việc phá vỡ sự thống trị bấy lâu nay của Mỹ, Nga cùng một số nước châu Âu trong lĩnh vực sản xuất - phóng thuê vệ tinh thương mại. Trước đây, chỉ có Mỹ, Nga, Ukraina và Cơ quan hàng không châu Âu cung cấp dịch vụ phóng thuê vệ tinh thương mại trong một thị trường trị giá khoảng 2,5 tỷ USD mỗi năm.

Phóng thuê vệ tinh vào không gian là một trong những ngành quan trọng nhưng lại ít được biết đến trên thế giới. Từ trước đến nay, châu Âu, Nga và Mỹ cùng chia nhau thị trường với khoảng 20 vụ phóng vệ tinh thương mại mỗi năm. Sự có mặt của Ukraina trong thị trường này chủ yếu chỉ "góp vui" vì số lần thực hiện phóng vệ tinh thuê của họ không nhiều.

Theo số liệu của Cơ quan hàng không liên bang Mỹ, tổng cộng có 21 vụ phóng vệ tinh liên lạc theo dạng thương mại vào năm 2006, trong đó Nga chiếm 43% thị phần và châu Âu giữ 24%. Giờ đây, với sự trỗi dậy của Trung Quốc và Ấn Độ, tính cạnh tranh của thị trường này đã gia tăng đáng kể. Tham vọng của hai quốc gia khổng lồ ở châu Á cũng đáng để các thế lực hàng đầu thế giới bận tâm.

Sau lần đầu tiên phóng thuê thành công, Prithviraj Chavan, Quốc vụ khanh phụ trách Văn phòng Thủ tướng Ấn Độ, tuyên bố nước này đã ký thêm 3 hợp đồng phóng thuê vệ tinh nước ngoài. Hiện New Delhi hướng đến tham vọng giành được 20% thị phần phóng thuê vệ tinh trên toàn cầu, với kế hoạch đặt ra là phải có được từ 2 đến 3 hợp đồng mỗi năm. Còn Trung Quốc đã úp mở về việc giành được 30 hợp đồng phóng vệ tinh do nước ngoài sản xuất và một số hợp đồng mua dịch vụ trọn gói của Trung Quốc. Dự kiến, Trung Quốc sẽ phóng vệ tinh do nước này sản xuất cho Venezuela vào năm 2008.

Có nhiều nhà cung cấp dịch vụ thì giá cả sẽ giảm xuống. Báo Press Trust of India đưa tin Ý đã trả 11 triệu USD cho Ấn Độ để thực hiện vụ phóng vệ tinh Agile nói trên. Nga hiện cung cấp dịch vụ phóng thuê với giá rất thấp. Đứng trước các thách thức từ sự trỗi dậy của Trung Quốc, Ấn Độ và có thể thêm nhiều nước khác nữa, các "cựu binh" đã lên kế hoạch hạ giá thành dịch vụ đồng thời tăng cường hợp tác để gia tăng sức mạnh. Báo Yomiuri Shimbun vừa đưa tin các hãng Mitsubishi Heavy Industries (MHI) của Nhật và Arianespace (châu Âu) đã bắt tay nhau để tiến tới việc thực hiện phóng thuê vệ tinh. Arianespace sở hữu tên lửa Ariane 5 có khả năng phóng đồng thời hai vệ tinh.

Tuy nhiên, không phải lúc nào cũng tìm được hai khách hàng đồng ý phóng vệ tinh cùng lúc. Trong khi đó, MHI phát triển tên lửa H2-A, cho phép rút ngắn quá trình phóng vệ tinh và phục vụ theo yêu cầu của từng khách hàng, nhưng giá thành quá cao, khoảng 85 triệu USD cho mỗi hợp đồng phóng. Hai công ty hy vọng sự hợp tác sẽ giúp Arianspace giữ được khách hàng của mình trong tương lai và khả năng cạnh tranh của MHI cũng sẽ cao hơn. Tại Mỹ, hai tập đoàn Lockheed Martin và Boeing đã cùng thành lập một công ty chung vào tháng 12 năm ngoái. Lockheed và Boeing hy vọng việc chung tay sẽ giúp cả hai có thể cung cấp một hệ thống phóng với giá rẻ và đều đặn hơn.

(Thanh Niên)