Nga có nguy cơ tụt hậu trong lĩnh vực không gian

Rocket TMA-9 của Soyuz rời Bakoinur. Ảnh: AP.

Việc Mỹ chuẩn bị cho về hưu đội tàu con thoi trong 3 năm tới sẽ khiến Nga đóng vai trò chính trong việc đưa các phi hành đoàn và hàng hóa lên trạm không gian quốc tế. Nhưng giới chuyên gia và phi hành gia Nga lại lo lắng.

Họ cho rằng việc Nga đóng vai trò dẫn đầu sẽ không kéo dài và còn làm chậm lại một việc rất cần thiết: thay thế loại tàu vũ trụ lâu năm Soyuz, vốn đáng tin cậy nhưng đã trải qua 40 năm tuổi.

Một chiếc Soyuz rời khỏi mặt đất hồi cuối tuần từ sân bay Baikonur (Kazakhstan), chở hai phi hành gia Nga lên trạm không gian quốc tế cùng Charles Simonyi, một tỷ phú kinh doanh phần mềm Mỹ đã bỏ ra 25 triệu USD cho chuyến đi 13 ngày tới trạm không gian rồi quay trở lại.

Nga hiện lắp 2 tàu vũ trụ Soyuz/năm cho các chuyến du hành có chở người, và 4 tàu chở hàng không người lái mang tên Progress. Dự kiến con số này sẽ tăng lên thành 4 Soyuz và 7 Progress bắt đầu từ năm 2010. Không giống như ba con tàu con thoi của Mỹ, tàu của Nga chỉ có thể dùng một lần.

Chính phủ tỏ ra chậm chạp trong việc cấp tiền cho thế hệ tàu vũ trụ tiếp theo. Một số chuyên gia lo ngại nhu cầu ngày càng tăng đối với Soyuz sẽ càng làm chậm việc cấp tiền cho loại tàu mới.

“Việc lắp đặt thêm tàu sẽ làm giảm nguồn cấp cho các dự án khác”, Igor Marinin, tổng biên tập của Novosti Kosmonavtiki - tạp chí không gian hàng đầu của Nga, phát biểu. Thêm vào đó, nguồn lợi từ các khách du lịch không gian sẽ khiến giới chức đưa lên càng ít phi hành gia. Theo phi hành gia Pavel Vinogradov, vừa trở về từ trạm không gian hồi mùa thu năm ngoái, Nga đã biến tàu vũ trụ của mình thành một “taxi không gian”, vì chuyến đi của Simonyi có giá 1.300 USD/phút.

Vinogradov cảnh báo rằng nếu không có một tàu vũ trụ thế hệ mới, Nga sẽ mau chóng tụt lại sau Mỹ, EU, Trung Quốc và những nước khác: “Mỹ sẽ sản xuất tàu vũ trụ kiểu mới. Còn chúng ta thì chỉ còn loại tàu cũ mà sẽ chả ai cần nữa”.

Mỹ đang nghiên cứu loại tàu Orion, đến năm 2015 sẽ sẵn sàng cho các chuyến bay chở người. Còn lĩnh vực không gian của Nga tồn tại chủ yếu nhờ nguồn thu từ việc phóng các vệ tinh nước ngoài và chở các phi hành gia nước ngoài cũng như khách du lịch không gian. Nguồn chi của chính phủ cho chương trình không gian gần đây đã tăng nhờ nền kinh tế Nga phát triển mạnh. Nhưng lĩnh vực này vẫn thiếu số tiền cần thiết để thiết kế mẫu mới thay cho loại tàu vũ trụ thời Liên Xô.

Soyuz và Progress có từ giữa thập kỷ 1960. Các quan chức không gian Nga nhấn mạnh vào thàch tích an toàn hoàn hảo và hệ thống kiểm soát được hiện đại hóa của chúng. Họ cho rằng điểm chung duy nhất giữa chúng và loại tàu Soyuz ban đầu là hình dáng bên ngoài.

Nhưng một chiếc Soyuz chỉ có thể chở 50 kg hàng hóa trở lại trái đất cùng với phi hành đoàn, hạn chế khả năng mang theo các đồ thí nghiệm hay máy móc. 3 phi hành gia trên Soyuz lại phải ở trong tư thế ngồi suốt cuộc hành trình kéo dài 2 ngày tới trạm không gian. Khi trở lại bầu khí quyển của trái đất, tàu nhanh chóng giảm tốc độ. Hệ thống dù giúp tàu đáp xuống thảo nguyên Trung Á, nhưng cách đáp này khiến người ngồi bên trong không mấy dễ chịu.

Hãng RKK Energiya, nơi sản xuất Soyuz và Progress, từ lâu đã đề nghị làm một loại tàu vũ trụ mới có thể tái sử dụng tên là Clipper. Energiya cho biết du hành trong không gian sẽ thoải mái hơn và chi phí đưa các phi hành đoàn vào quỹ đạo giảm tới gần 70%. Clipper, với 6 ghế so với 3 ghế trên Soyuz, còn có thể được sử dụng cho các chuyến bay lên mặt trăng.

Người đứng đầu Energiya Nikolai Sevastyanov cho biết việc lắp 5 chiếc Clipper có thể tốn khoảng 1,5 tỷ USD. Tuy nhiên cho đến nay, Energiya mới chỉ làm mô hình bằng nhựa và gỗ dán.

“Mỹ, châu Âu, Nhật đều đang phát triển công nghệ không gian của tương lai, trong khi Nga vẫn giậm chân tại chỗ”, Marinin nhận xét.

M.C. (theo AP)