Thế mạnh ngoại giao Pháp ở Trung Đông

Tổng thống Jacques Chirac trong hội nghị ở Pháp bàn về Libăng ngày 9/8. Ảnh: AP.

Paris ngày càng khẳng định vai trò nổi bật trong tiến trình giải quyết cuộc khủng hoảng quân sự ở Libăng, trong khi Mỹ đang sa lầy ở Iraq và không được lòng dân chúng Ảrập.

Các bộ trưởng của Pháp đã tiến hành hàng loạt chuyến ngoại giao con thoi giữa Paris và Beirut trong mấy tuần qua. Paris đưa ra sáng kiến soạn dự thảo nghị quyết của LHQ và gần như đạt thỏa thuận với Mỹ về văn bản này nhằm chấm dứt khủng hoảng Libăng.

Hôm thứ hai vừa rồi, Ngoại trưởng Pháp Philippe Douste-Blazy đã tới Ảrập Xêút, Jordan, Ai Cập và Israel, nỗ lực làm cầu nối để giảm sự khác biệt quan điểm giữa Libăng với Israel và Mỹ. Ông đã có một loạt những cuộc điện thoại ngoại giao, sau khi bàn bạc cùng với Ngoại trưởng Mỹ Condoleezza Rice.

"Bản chất đa cực của thế giới lúc này thể hiện rõ hơn bao giờ hết", ông Douste-Blazy nói trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại, sử dụng một cụm từ mà nếu như trước đây Washington có thể không thích thú gì nếu nghe thấy. "Hiển nhiên là nước Pháp đang thực hiện vaio trò của mình - với sự đồng lòng của các đối tác".

Trong con mắt của nhiều người, sự thăng hoa của ngoại giao Pháp hiện nay là điều tất yếu.

Ngoài thế mạnh là nền văn hóa và ngôn ngữ đã bám rễ sâu rộng ở Trung Đông, Paris có hai con bài giá trị trong cuộc chơi hiện nay: Quân đội Pháp đang dẫn đầu lực lượng đa quốc gia gìn giữ hòa bình ở nam Libăng; và Pháp có lợi thế tiếp cận được mọi bên trong cuộc khủng hoảng (ngoại trừ Syria) - từ Libăng đến Israel, từ Hamas đến Hezbollah và Iran.

Trong khi đó thì Washington chỉ đối thoại với Libăng và Israel. Ngoài ra, cả Mỹ và Anh - một thế lực quân sự quan trọng của châu Âu - đều đang vướng vào Iraq.

"Người Pháp đã có vai trò có tính lịch sử là đại diện cho phương Tây trong mối quan hệ với các lực lượng khác nhau ở khu vực này", Dominique Moïsi, chuyên gia cấp cao thuộc Viện Quan hệ quốc tế Pháp ở Paris, bình luận. "Và khi Mỹ và Anh đang vướng chuyện bận rộn ở Iraq, Đức thì chần chừ chưa muốn điều quân, mọi con mắt giờ đổ dồn vào Pháp".

Pháp và Mỹ từng hợp tác vài lần trong vấn đề Libăng. Hai năm trước, họ cùng bảo trọ một nghị quyết của LHQ đòi Syria rú quân khỏi lãnh thổ Libăng và giải giáp các nhóm vũ trang phi chính phủ.

Tuy nhiên hai nước cũng có những khác biệt về chiến lược trong cách thức tiếp cận với Iran - nước được cho là bảo trợ cho Hezbollah.

Ngoại trưởng Pháp khẳng định rằng trong bối cảnh khủng hoảng ở Trung Đông hiện nay, "điều quan trọng là phải tính đến tất cả các bên nhằm đạt được một thỏa thuận chính trị lâu dài".

Vai trò ngày càng lớn của Iran cho thấy rõ cái mà chuyên gia Moïsi gọi là "sự thua sút khả năng cạnh tranh" của Mỹ so với Pháp trong việc gây ảnh hưởng trong EU và trên thế giới. Khi thế lực ngoại giao của Pháp tăng lên ở Trung Đông như ngày nay, nó phản ánh một phần sự giảm sút ảnh hưởng của phương Tây trong khu vực.

Khi chính phủ Pháp chú tâm vào việc đóng vai trò quan trọng trên mặt trận ngoại giao, cả Tổng thống Jacques Chirac và Thủ tướng Dominique de Villepin đang chứng kiến tỷ lệ ủng hộ dành cho mình tăng lên 5 điểm so với tháng trước.

Tuy nhiên một số nhà phân tích thận trọng cho rằng đòn bẩy quan trọng của Pháp trong cuộc khủng hoảng này - thế mạnh quân sự - có thể mang trong nó nguy cơ đối với một nước có 6 triệu người Hồi giáo (chiếm 10% dân số). Nước Pháp đã thành công trong việc tránh cho mình những vụ như 11/9 hay London hoặc Madrid. Paris hiện có 13.000 lính gìn giữ hòa bình đang phục vụ ở khắp thế giới, chủ yếu ở những nước phi Hồi giáo, ngoại trừ một số ít ở Afghanistan.

"Điều binh tất nhiên sẽ tạo lợi thế cho ngoại giao, nhưng cũng sẽ có những ảnh hưởng nhất định ở trong nước", một quan chức quốc phòng Pháp không nêu tên bình luận.

Cho đến đầu tuần này, Ngoại trưởng Pháp chưa cam kết về chuyện đưa quân, ông nhấn mạnh rằng vấn đề chỉ nên được đề cập một khi chiến sự đã dừng và các bên đạt một thỏa thuận ngừng bắn lâu dài.

Ngoài các mối liên hệ về mặt tình cảm khiến Pháp có vai trò trong khủng hoảng hiện nay (Libăng có thời là thuộc địa của Pháp), Paris đang sử dụng những thế khác về chính trị để thể hiện vai trò trên trường quốc tế, ngoài quyền lực chung của khối EU.

Các quan chức Pháp nói rằng mối dây lịch sử khiến nước này cần phải trợ giúp Libăng, và để cân bằng với sự hậu thuẫn mà Mỹ dành cho Israel, và hơn nữa là để cân bằng các thế lực trên toàn cầu, chứ không để một thế giới đơn cực bị bao trùm bởi một siêu cường duy nhất.

"Pháp đang chứng tỏ rằng họ vẫn là một lực lượng lớn trong chính sách đối ngoại toàn cầu", Daniel Keohane, chuyên gia về an ninh quốc tế thuộc Trung tâm Cải cách châu Âu có trụ sở ở London, nhận xét. "Pháp cũng muốn chứng minh rằng không phải chỉ có Mỹ mới là người quyết định các vấn đề trên thế giới hay ở Trung Đông".

T. Huyền (theo IHT)