Pháp từng muốn hợp nhất với Anh

Guy Mollet và Anthony Eden. Ảnh: Getty Images.

Các tài liệu mới được tìm thấy cho biết Anh và Pháp từng tính đến khả năng hợp lại thành một khối vào thập kỷ 1950.

Ngày 10/9/1956, thủ tướng Pháp Guy Mollet đến London để thảo luận với người đồng nhiệm Anh Anthony Eden. Lúc đó nước Pháp đang gặp khó khăn. Tổng thống Ai Cập Gamel Abdel Nasser đã cho quốc hữu hoá kênh đào Suez và còn giúp đỡ lực lượng chống Pháp ở Algeria trong cuộc chiến khiến chính quyền hao tổn nhiều binh lực.

Mollet muốn nhờ Anh giúp sức. Theo tài liệu bí mật trong Kho lưu trữ Quốc gia của Anh ở London đã được công bố từ hai thập kỷ trước nhưng suốt thời gian qua không ai để ý tới, ông đã đưa ra một đề xuất rất kỳ lạ.

Dưới đây là trích dẫn trong hồ sơ của nội các Anh ngày hôm đó: “Khi Thủ tướng Pháp Mollet ở London, ông đã đưa ra khả năng về một liên minh giữa Anh và Pháp”.

Mollet rất muốn trả đũa Nasser. Ông cũng là một người ưa thích nền văn hoá Anh và ngưỡng mộ London cả vì sự giúp đỡ của nước này đối với Pháp trong hai cuộc chiến tranh thế giới lẫn sự phát triển của Anh lúc bấy giờ.

Ngoài ra còn một lý do nữa: Căng thẳng đang gia tăng khi đó ở biên giới giữa Israel và Jordan. Pháp là đồng minh của Israel, trong khi Anh là đồng minh của Jordan. Nều tình hình mất khả năng kiểm soát, binh lính Anh và Pháp có thể sẽ chĩa mũi súng vào nhau. Trong khi tình hình Suez còn đang căng thẳng, Mollet không thể để điều đó xảy ra.

Bởi vậy, khi Eden từ chối đề nghị một liên hợp Anh – Pháp, vị thủ tướng Pháp đưa ra một đề xuất mới. Đó là Pháp gia nhập Khối thịnh vượng chung do Anh đứng đầu và chấp nhận sự lãnh đạo của Nữ hoàng Anh. Dĩ nhiên Thủ tướng Anh rất hào hứng với ý tưởng này.

Các chính trị gia và sử gia Pháp cực kỳ sửng sốt khi biết câu chuyện nói trên. Henri Soutou, giáo sư sử học tại Đại học Sorbonne ở Paris bình luận: “Nếu mà ý tưởng như vậy được nêu ra trong thời gian trong thời gian sau này thì Mollet có thể đã phải ra toà”.

Còn chính trị gia theo tư tưởng dân tộc Jacques Myard thì phát biểu: “Phải nói là tôi kinh ngạc quá đỗi. Tôi từng nghĩ rất tốt về Mollet. Có lẽ bây giờ tôi phải thay đổi. Tôi rất kinh ngạc vì thời là sinh viên học sử, tôi chưa từng nghe nói về điều này. Nó không hề có trong sách”.

Có vẻ như về sau, Mollet đã lặng lẽ rút lại các kế hoạch kỳ lạ của ông. Mollet cũng không nói cho nhiều bộ trưởng biết và điều này cũng không được nhắc đến trong tài liệu của Pháp. Có thể là do Anh quyết định rút khỏi Suez, cuộc chiến chống Nasser thất bại, và ý tưởng về liên minh cũng thất bại theo nốt. Thay vào đó, năm sau, EEC ra đời, Pháp bắt tay với Đức trong khi Anh đứng nhìn. Phần còn lại của câu chuyện đã trở thành lịch sử.

M.C. (theo BBC)