Phản ứng của thế giới về bầu cử Mỹ

Cử tri ủng hộ phe Dân chủ Mỹ ở bang Floria tập trung chờ xem kết quả bầu cử giữa kỳ. Ảnh: AFP.

Tin đảng Cộng hòa mất quyền kiểm soát Hạ viện và Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ - kiến trúc sư trưởng của chiến tranh Iraq - từ chức, được chào đón ở cả châu Âu, Trung Đông và châu Á.
> Rumsfeld từ chức / Thượng viện về tay Dân chủ

Bên cạnh đó, có những mối lo ngại rằng sự thay đổi quyền lực lập pháp có thể dẫn dến bất ổn ở một số lĩnh vực quan trọng, chẳng hạn các cuộc đàm phán về thương mại toàn cầu.

Về Iraq, một số người e rằng đảng Dân chủ sẽ nhanh chóng rút quân khỏi đất nước vùng Vịnh, để lại nước này và cả khu vực trong tình trạng hỗn loạn. Tuy nhiên một số khác nghi ngờ khả năng ảnh hưởng của phe dân chủ trong vấn đề Iraq.

Nhưng nhìn chung ở khắp mọi nơi, từ Paris cho đến Pakistan, các nhà phân tích cũng như thường dân đều phát biểu với hy vọng rằng việc đảng Dân chủ nắm ít nhất một viện sẽ khiến ông Bush có chính sách mềm mỏng và hòa giải hơn đối với các cuộc xung đột trên thế giới.

Tại Paris, người Mỹ cùng nhiều người Pháp đứng chật những địa điểm công cộng suốt cả đêm và mờ sáng để chờ xem kết quả bầu cử. Một số người hò reo, trong khi những người khác lầm bầm cau có.

Một người đàn ông Pháp 53 tuổi tên là Jean-Pierre Charpemtrat bình luận rằng đã đến lúc các cử tri Mỹ hiểu được cái mà cả thế giới đã biết rồi. "Không thể lừa dối người ta mãi - Tôi nghĩ rằng đó là cái mà ông Bush và chính quyền của ông ấy hiểu vào ngày hôm nay", ông nói.

Tại Copenhagen, Đan Mạch, một người tên là Jens Langfeldt, 35 tuổi, cho biết anh không hiểu rõ lắm về bầu cử giữa kỳ ở Mỹ, nhưng anh phản đối Bush.

Tại Sri Lanka, người dân nói rằng họ hy vọng chiến thắng của đảng Dân chủ khiến ông Bush từ bỏ chính sách đơn phương trong các vấn đề toàn cầu.

"Người dân Mỹ đã chỉ rõ rằng chính sách của Mỹ cần phải thay đổi, từ đối đầu sang các biện pháp dựa trên sự thống nhất của các bên", Jehan Perera, một nhà phân tích chính trị, nói. Chiến thắng của đảng Dân chủ, theo ông, sẽ tạo ra chính sách "có kiểm soát và kiềm chế hơn" của Mỹ.

Sự vui mừng còn thể hiện rõ ràng hơn ở Pakistan, nơi mà Bush rất không được lòng dân chúng cho dù Mỹ đã rót hàng tỷ đôla viện trợ và hậu thuẫn cho Tổng thống Pervez Musharraf. Một nghị sĩ đối lập, ông Hafiz Hussain Ahmed, cho biết ông hoan nghênh kết quả bầu cử.

Bên cạnh niềm hân hoan, có những mối lo lắng.

Tại Đan Mạch, Thủ tướng Anders Fogh Rasmussen bày tỏ hy vọng tổng thống Mỹ và quốc hội mới sẽ "có chung quan điểm về các vấn đề ở Iraq và Afghanistan. Thế giới cần một nước Mỹ vững mạnh".

Cũng xuất hiện những mối e ngại rằng đảng Dân chủ, vốn có quan điểm bảo hộ mạnh hơn đối với công ăn việc làm, sẽ gây khó khăn cho quá trình tiến tới một hiệp định tự do thương mại toàn cầu. Tại Trung Quốc, người ta lo ngại đảng Dân chủ sẽ nhấn mạnh vấn đề nhân quyền, thương mại và lao động. Hiện Trung Quốc có thặng dư thương mại lớn với Mỹ.

"Đảng Dân chủ ... sẽ bảo vệ quyền lợi của các doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng như lực lượng lao động Mỹ, điều đó có thể có ảnh hưởng tới quan hệ thương mại Trung - Mỹ", Zhang Guoqing, thuộc Viện khoa học Xã hội Trung Quốc, bình luận.

Viễn cảnh thay đổi đột ngột trong chính sách đối ngoại của Mỹ cũng có thể gây phiền toái cho các đồng minh như Anh, Nhật và Australia, các nước đã nhiệt tình ủng hộ Washington trong chiến tranh Iraq.

Trung Đông cũng cân nhắc những ảnh hưởng mà chiến thắng của đảng Dân chủ Mỹ mang đến cho khu vực này.

"Vấn đề đối với người Ảrập hiện nay là nếu Mỹ rút khỏi Iraq, sẽ là một thảm họa về an ninh cho cả khu vực", Mustafa Alani, nhà phân tích thuộc Trung tâm nghiên cứu vùng Vịnh ở Dubai, nói. Ông cho rằng Trung Đông sẽ phải đối mặt với tình trạng một nước Iraq chia năm xẻ bảy vì nội chiến, với dòng người lũ lượt tị nạn, với một Iraq có thể biến thành nơi trú ẩn của các phần tử khủng bố.

Tuy nhiên cho đến lúc này vẫn chưa rõ liệu kết quả bầu cử có tạo ra thay đổi lớn trong vấn đề Iraq hay không, bởi đảng Dân chủ chưa vạch rõ một kế hoạch hành động, Michael McKinley, giáo sư chính trị của Australian National University, nhận xét.

"Giới chính trị ở đây (Australia) có thể sẽ e ngại nếu những người Dân chủ Mỹ nói rằng 'Chúng tôi chắc chắn sẽ rút hết quân khỏi Iraq trước Giáng sinh'", Kinley nói. "Nhưng họ không nói thế".

T. H. (theo AP)